Nhân viên thu gom dầu ăn đã qua sử dụng tại một nhà hàng ở Tokyo. Ảnh: Reuters
Dầu ăn đã qua sử dụng: Nguồn nguyên liệu quý giá
Theo Reuters, tại căn bếp nhỏ ở Tokyo, bà Maki Watanabe cẩn thận rót phần dầu ăn đã sử dụng sau khi chiên cà tím vào một chai nhựa. Hành động tưởng chừng đơn giản ấy lại là mắt xích trong nỗ lực quốc gia nhằm giải quyết một bài toán lớn: Làm thế nào để ngành hàng không giảm phát thải carbon mà vẫn duy trì tăng trưởng.
“Tôi biết cần một lượng dầu khổng lồ mới có thể giúp máy bay cất cánh, nên hy vọng chúng tôi có thể thu gom được nhiều hơn”, bà Watanabe nói. Mỗi năm, người nội trợ này đóng góp khoảng 40 lít dầu ăn đã qua sử dụng.
Số dầu đó được chuyển đến các điểm thu gom thuộc chương trình “Fry to Fly” (Từ chảo chiên đến bầu trời), sáng kiến hợp tác công - tư đang được triển khai trên khắp Nhật Bản.
Từ các siêu thị, trung tâm cộng đồng đến cửa hàng tiện lợi, hàng trăm điểm thu gom dầu ăn đã xuất hiện nhằm phục vụ mục tiêu sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), loại nhiên liệu được xem là chìa khóa giúp ngành hàng không giảm lượng khí thải carbon trong những thập niên tới.
Cùng với các hộ gia đình, nhiều doanh nghiệp lớn cũng đã nhập cuộc. Fujifilm bắt đầu thu gom dầu ăn từ các căng tin nhân viên, trong khi các tập đoàn bán lẻ như Aeon, Ito-Yokado và 7-Eleven liên tục mở rộng mạng lưới điểm tiếp nhận dầu ăn trên toàn quốc.
Điểm thu gom dầu ăn thải thuộc chương trình “Fry to Fly” tại một trung tâm cộng đồng ở Tokyo. Ảnh: Reuters
Cuộc đua nhiên liệu xanh đầy tham vọng
Đằng sau chiến dịch này là áp lực ngày càng lớn đối với Nhật Bản trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh. Ngành hàng không hiện là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới. Trong khi ô tô có thể dần chuyển sang điện, các chuyến bay đường dài vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nhiên liệu phản lực truyền thống.
Vì vậy, SAF được xem là giải pháp khả thi nhất hiện nay để giảm lượng khí thải của ngành hàng không. Nhật Bản đặt mục tiêu đến năm 2030, khoảng 10% nhiên liệu sử dụng cho các chuyến bay phải đến từ các nguồn bền vững.
Theo đó, quốc gia này cần khoảng 1,7 triệu kilolít SAF mỗi năm vào năm 2030. Tuy nhiên, sản lượng hiện tại mới chỉ đạt khoảng 30.000 kilolít, tương đương 0,3% tổng lượng nhiên liệu hàng không đang sử dụng.
Khoảng cách rất lớn giữa mục tiêu và thực tế khiến các hãng hàng không hàng đầu như All Nippon Airways (ANA) và Japan Airlines (JAL) thừa nhận quá trình chuyển đổi đang khó khăn hơn dự kiến.
Nếu không thể tự sản xuất đủ SAF, Nhật Bản sẽ phải nhập khẩu nhiên liệu hoặc nguyên liệu đầu vào với chi phí cao hơn đáng kể, kéo theo áp lực tài chính đối với các nhà máy lọc dầu và các hãng hàng không.
Chính vì vậy, dầu ăn đã qua sử dụng đang được xem là nguồn nguyên liệu chiến lược trong ngắn hạn. Chính quyền Tokyo hiện muốn khai thác nguồn dầu thải từ khoảng 7,8 triệu hộ gia đình trong thành phố.
Năm tài khóa vừa qua, giới chức thành phố này phát miễn phí 13.000 phễu nhựa có gắn mã QR hướng dẫn người dân cách thu gom dầu ăn đúng quy trình.
Mẫu dầu ăn đã qua sử dụng và nhiên liệu hàng không bền vững (SAF). Ảnh: Reuters
Tuy nhiên, kết quả bước đầu cho thấy chặng đường phía trước vẫn còn dài. Ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, khi toàn bộ lượng dầu ăn đã qua sử dụng tại Nhật Bản được thu gom, sản lượng thu được cũng chỉ khoảng 550.000 kilolít, tương đương gần một phần tư nhu cầu SAF dự kiến vào năm 2030.
Điều đó cho thấy dầu ăn thải không phải lời giải duy nhất. Nhật Bản vẫn cần phát triển thêm các công nghệ mới như nhiên liệu sinh học từ ethanol hay các nguồn nguyên liệu thay thế khác để đáp ứng nhu cầu trong tương lai.
Song, giá trị lớn nhất của câu chuyện này nằm ở cách Nhật Bản huy động sức mạnh cộng đồng cho một mục tiêu chung. Từ việc phân loại rác, tái chế vật liệu đến tiết kiệm năng lượng, người Nhật từ lâu đã hình thành thói quen sử dụng hiệu quả mọi nguồn tài nguyên.
Giờ đây, tinh thần ấy tiếp tục được mở rộng sang lĩnh vực năng lượng xanh, cho thấy không có nguồn lực nào thực sự bị lãng phí nếu được khai thác đúng cách. Đó cũng chính là sức mạnh của văn hóa tiết kiệm góp phần làm nên bản sắc của Nhật Bản.
Khan hiếm sản phẩm nhựa thiết yếu tại Nhật Bản
Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng khan hiếm các mặt hàng nhựa dùng trong đời sống hằng ngày từ túi mua sắm, khay đựng thực phẩm đến găng tay cao su, khi nguồn cung nguyên liệu đầu vào bị gián đoạn bởi căng thẳng tại Trung Đông.
Tình trạng này ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực, từ hệ thống cửa hàng tiện lợi, tiệm bánh cho đến các cơ sở y tế và nhà hàng.
Nguyên nhân chính xuất phát từ sự thiếu hụt naphtha - một sản phẩm được tách từ dầu thô và là nguyên liệu quan trọng để sản xuất nhựa, sợi tổng hợp, cao su và mực in.
TẤN PHÁT