Nicole Mann là người phụ nữ bản địa Mỹ đầu tiên bay vào vũ trụ với vai trò chỉ huy sứ mệnh SpaceX Crew-5. Ảnh: NASA
Starlink là dự án vũ trụ tạo ra dấu ấn của các nữ phi hành gia. Ảnh: Tesla News
Starlink là dự án đầy tham vọng của tỷ phú Elon Musk cùng tập đoàn SpaceX, vận hành dựa trên một "chòm sao" gồm hàng ngàn vệ tinh hoạt động ở quỹ đạo thấp (LEO), cách Trái Đất chỉ khoảng 550 km. Hệ thống hệ thống này đã trở thành xương sống cho các giao thức truyền tin thế hệ mới. Nhờ đó, các phi hành gia có thể thực hiện những cuộc gọi video độ phân giải cao, phát trực tiếp các màn biểu diễn nghệ thuật hay truyền tải dữ liệu nghiên cứu y sinh khổng lồ về Trái Đất thông qua liên kết laser liên vệ tinh. Không chỉ vậy, Starlink và SpaceX còn nhiều lần tạo nên những cột mốc về nữ quyền trong ngành khoa học vũ trụ khi nhiều lần đưa những nữ phi công của mình ra vũ trụ.
Sian Proctor - Đưa hội họa ra ngoài không gian
Tiến sĩ Sian Proctor, 56 tuổi, quốc tịch Mỹ, là một nhà địa chất học, nhà giáo dục và nghệ sĩ đa tài. Nữ phi hành gia này đã làm nên lịch sử khi là người phụ nữ da màu đầu tiên nắm giữ vị trí phi công điều khiển trên chiếc tàu vũ trụ trong sứ mệnh SpaceX Inspiration 4 năm 2021. Đại diện cho cột trụ "Thịnh vượng", nhiệm vụ của Proctor không chỉ là hỗ trợ điều hành con tàu vũ trụ mà còn thực hiện vẽ tranh màu nước trong môi trường không trọng lực.
Bức tranh được vẽ bởi Sian Proctor khi thực hiện sứ mệnh SpaceX Inspiration4 được đặt tên là "EarthLight" (Ánh sáng của Trái Đất). Ảnh: Artmag
Sian Proctor từng là người lọt vào vòng tuyển chọn phi hành gia cuối cùng của NASA năm 2009 nhưng bị từ chối ở bước cuối cùng. Mười hai năm sau, cô đã tỏa sáng rực rỡ trong một sứ mệnh dân sự. Thông qua cửa sổ cupola lớn nhất từng được đưa lên vũ trụ, cô đã sáng tạo nên những tác phẩm trong dự án "Space2Inspire", sử dụng kết nối dữ liệu của SpaceX để lan tỏa thông điệp về sự đoàn kết nhân loại và khuyến khích phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ da màu, theo đuổi khoa học kỹ thuật. Với sự cống hiến của mình, Sian đã được vinh danh là một trong The Explorer's Club 50: Fifty People Changing the World vào năm 2021.
Hayley Arceneaux - Nghị lực thép và cảm hứng cho bệnh nhân ung thư
Hayley Arceneaux, 34 tuổi, quốc tịch Mỹ, đã viết nên một chương mới đầy xúc động cho y học hàng không vũ trụ khi trở thành sĩ quan y tế của sứ mệnh Inspiration4 năm 2021. Cô không chỉ là người Mỹ trẻ tuổi nhất từng bay vào quỹ đạo vào thời điểm đó. Căn bệnh ung thư xương năm 10 tuổi đã truyền cảm hứng cho Hayley trong sự nghiệp làm bác sĩ chăm sóc trẻ ung thư và trở thành người đầu tiên mang một bộ phận cơ thể giả (một thanh titan thay thế xương đùi) chinh phục không gian. Hayley đại diện cho cột trụ "Hy vọng" và chính sự hiện diện của cô tại Bệnh viện Nhi St. Jude với tư cách là một người hỗ trợ y tế đã tạo nên một sợi dây liên kết tinh thần mạnh mẽ giữa vũ trụ và Trái Đất.
Hayley Arceneaux tươi cười cùng bức ảnh khi cô còn điều trị ung thư xương trên vũ trụ. Ảnh: Hayley Arceneaux
Trong suốt 3 ngày trên quỹ đạo, cô đã thực hiện các nghiên cứu y sinh quan trọng và đặc biệt là thực hiện cuộc gọi video đầy cảm hứng cho các bệnh nhi đang chiến đấu với ung thư, khẳng định rằng "vũ trụ không còn là giới hạn" đối với những người có khiếm khuyết thể chất. Sau chuyến bay, Hayley tiếp tục đóng góp cho SpaceX trong vai trò đào tạo y tế cho các phi hành gia thương mại, trở thành sứ giả vĩ đại nhất cho tinh thần vượt khó của con người.
Nicole Mann - Phụ nữ cũng có thể điều hành không gian
Đại tá Nicole Mann, 48 tuổi, quốc tịch Mỹ, đã ghi dấu ấn đậm nét trong lịch sử khi trở thành người phụ nữ bản địa Mỹ đầu tiên bay vào vũ trụ. Đặc biệt cô còn là người nắm quyền chỉ huy sứ mệnh SpaceX Crew-5 năm 2022. Là một phi công thử nghiệm sừng sỏ của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ với kinh nghiệm lái F/A-18 Hornet trong nhiều chiến dịch quân sự, Nicole mang đến sự quyết đoán và kỹ năng điều hành thượng thừa cho con tàu Dragon Endurance. Trong suốt 157 ngày làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), cô đã thực hiện 2 chuyến đi bộ ngoài không gian với tổng thời gian hơn 14 giờ để nâng cấp hệ thống năng lượng của trạm, một kỳ tích đòi hỏi thể lực và sự tập trung cực độ.
Nicole Mann trong chuyến đi bộ ngoài vũ trụ đầu tiên của mình để lắp đặt bộ dụng cụ sửa đổi trên cấu trúc giàn của Trạm Vũ trụ Quốc tế. Ảnh: NASA.
Nicole Mann không chỉ là một chỉ huy xuất sắc mà còn là một biểu tượng về sự đa dạng văn hóa, mang theo niềm tự hào của cộng đồng người bản địa lên quỹ đạo và chứng minh rằng di sản văn hóa truyền thống có thể song hành cùng công nghệ không gian tiên tiến nhất.
Peggy Whitson - Người khổng lồ trong giới phi hành gia
Tiến sĩ Peggy Whitson, 65 tuổi, quốc tịch Mỹ, có sự nghiệp phi hành gia trải dài hơn 3 thập kỷ và nắm giữ kỷ lục 665 ngày sống trong không gian. Sau khi nghỉ hưu tại NASA với tư cách là nữ chỉ huy ISS đầu tiên, bà tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu khi chỉ huy các sứ mệnh tư nhân Axiom-2 (2023) và Axiom-4 (2025) do SpaceX thực hiện. Với bằng Tiến sĩ Hóa sinh, Peggy Whitson không chỉ điều hành con tàu mà còn trực tiếp thực hiện hàng loạt thí nghiệm đột phá về tế bào ung thư và in sinh học 3D trong môi trường vi trọng lực.
Peggy Whitson đã dành trọn tuổi trẻ của mình cho vũ trụ và trở thành nguồn cảm hứng lớn cho những người phụ nữ ước mơ trở thành phi hành gia. Ảnh: NASA
Peggy Whitson là người phụ nữ đầu tiên chỉ huy một nhiệm vụ không gian thương mại, dẫn dắt những phi hành gia lần đầu bay từ Ấn Độ, Ba Lan hay Saudi Arabia với sự điềm tĩnh và kinh nghiệm của một "người thầy" vĩ đại. Nữ phi hành gia này chính là minh chứng sống động nhất cho việc tuổi tác và giới tính không bao giờ là rào cản đối với những người mang trong mình khát vọng khám phá và cống hiến cho khoa học nhân loại.
Rayyanah Barnawi - Người phụ nữ Saudi Arabia đầu tiên bay ra vũ trụ
Rayyanah Barnawi, 38 tuổi, quốc tịch Saudi Arabia, đã tạo nên một cơn địa chấn khi trở thành nữ phi hành gia đầu tiên của vương quốc này bay lên quỹ đạo trong sứ mệnh Axiom-2 năm 2023. Với tư cách là một chuyên gia về tế bào gốc và nhà nghiên cứu ung thư dày dạn kinh nghiệm, cô đã biến khoảng thời gian 10 ngày trên ISS thành một phòng thí nghiệm sinh học chuyên sâu, nghiên cứu các phản ứng viêm và tế bào miễn dịch dưới tác động của vi trọng lực.
Rayyanah Barnawi được Guinness ghi nhận là người phụ nữ đầu tiên Saudi Arabia bay vào vũ trụ. Ảnh: Arab News
Sự hiện diện của Rayyanah không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là biểu tượng rực rỡ cho sự thay đổi vị thế của phụ nữ tại Saudi Arabia. Ngoài ra, nữ phi hành gia còn truyền cảm hứng cho hàng triệu cô gái ở Trung Đông theo đuổi giấc mơ không gian. Thông qua các chương trình tiếp cận cộng đồng trên ISS, cô đã sử dụng hạ tầng của SpaceX để kết nối trực tiếp với học sinh tại quê nhà, gieo mầm hy vọng và khát khao tri thức cho thế hệ tương lai của thế giới Ả Rập.
Jannicke Mikkelsen - Người ghi lại những thước phim ngoài không gian
Jannicke Mikkelsen, 40 tuổi, quốc tịch Na Uy, là một nhà làm phim và giám đốc hình ảnh nổi tiếng. Cô là người được giao trọng trách Chỉ huy phương tiện cho sứ mệnh Fram2 năm 2025, chuyến bay đầu tiên của con người qua 2 cực của Trái đất. Sự kiện này đánh dấu việc Na Uy có người phi hành gia đầu tiên bay vào vũ trụ. Trong không gian, Jannicke có nhiệm vụ sử dụng kỹ năng quay phim bậc thầy của mình để ghi lại những hiện tượng kỳ thú trong không gian .
Jannicke Mikkelsen là người Na Uy đầu tiên, cũng là người tiên phong đem điện ảnh ra ngoài Trái Đất. Ảnh:Nettavisen
Năm 2019, cô từng là chuyên gia tải trọng trong nhiệm vụ "One More Orbit", thiết lập kỷ lục Guinness về việc bay vòng quanh thế giới qua 2 cực bằng máy bay Gulfstream. Là một chuyên gia làm việc trong các môi trường khắc nghiệt như Bắc Cực và đại dương, cô chịu trách nhiệm vận hành kỹ thuật của tàu vũ trụ, biến mỗi giây phút trên quỹ đạo thành những thước phim lịch sử vừa có giá trị khoa học vừa có giá trị nghệ thuật.
Sarah Gillis - Tiếng đàn vĩ cầm giữa vũ trụ
Sarah Gillis, 32 tuổi, quốc tịch Mỹ, là nhân vật then chốt tại SpaceX khi đảm nhận vai trò kỹ sư vận hành không gian cấp cao và người đứng đầu chương trình đào tạo phi hành gia trước khi trực tiếp bay trong sứ mệnh Polaris Dawn năm 2024. Ở độ tuổi 30, cô đã xác lập kỷ lục thế giới là người trẻ tuổi nhất thực hiện một chuyến đi bộ ngoài không gian (EVA) thương mại, bước ra khỏi khoang tàu vũ trụ ở độ cao hơn 700 km.
Sarah Gillis và màn trình diễn vĩ cầm trong sứ mệnh Polaris Dawn của SpaceX. Ảnh: AV Magazine
Điểm nhấn rực rỡ nhất trong hành trình của Sarah chính là màn trình diễn độc tấu vĩ cầm bản nhạc "Rey's Theme" trong khoang tàu không trọng lực. Khoảnh khắc này được truyền phát trực tiếp qua Starlink với độ trễ cực thấp về Trái đất. Được đào tạo vĩ cầm từ nhỏ theo phương pháp Suzuki, cô đã kết hợp hoàn hảo giữa nghệ thuật và kỹ thuật để tạo nên dự án "Harmony of Resilience", kết nối các dàn nhạc trẻ em toàn cầu. Sarah Gillis không chỉ là một phi hành gia mà còn là người tiên phong thử nghiệm các giới hạn mới của trang phục EVA và hệ thống liên lạc laser, mở đường cho những hành trình xa hơn của nhân loại.
Sophie Adenot - Niềm tự hào của nước Pháp
Đại tá Sophie Adenot, 43 tuổi, quốc tịch Pháp, là một phi công thử nghiệm trực thăng xuất sắc và là người phụ nữ thứ hai của Pháp từng bay vào vũ trụ, đảm nhiệm vai trò chuyên gia trong chuyến bay SpaceX Crew-12 năm 2026.
Sophie Adenot là nữ phi công Pháp thứ hai bay vào vũ trụ với sứ mệnh SpaceX Crew-12. Ảnh: France24
Là thành viên đầu tiên của lớp phi hành gia ESA 2022 được chọn đi thực tế, cô thực hiện sứ mệnh "Epsilon" kéo dài 9 tháng. Đây là nhiệm vụ dài nhất của một phi hành gia châu Âu trên ISS tính đến thời điểm đó. Sophie chịu trách nhiệm vận hành các module phòng thí nghiệm Columbus của châu Âu và Kibo của Nhật Bản, đồng thời thử nghiệm hệ thống EchoFinder sử dụng AI và thực tế ảo để hỗ trợ y tế từ xa. Với hơn 3.000 giờ bay trên 22 loại trực thăng khác nhau, cô là một đại sứ hoàn hảo cho sự hợp tác xuyên Đại Tây Dương.
Việt Hương (tổng hợp)