Từng hai lần bị thương nặng nhưng được cấp cứu kịp thời và với nỗ lực của bản thân, ông đã vượt qua và tiếp tục trở lại đơn vị chiến đấu cho đến ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Gặp ông trong chương trình gặp mặt, tọa đàm, tri ân các cựu chiến binh, tướng lĩnh, Anh hùng LLVT nhân dân với chủ đề “Về nơi khởi nguồn” do Báo Quân đội nhân dân chủ trì dịp kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam tháng 8-2024, chúng tôi đã được nghe ông chia sẻ những kỷ niệm đáng nhớ trong đời quân ngũ.
Anh hùng Phan Thanh Quyết (bên phải) cùng đồng đội tham dự chương trình "Về nơi khởi nguồn", tháng 8-2024.
Sinh năm 1950 trong một gia đình nông dân nghèo người Tày ở Cao Bằng, 16 tuổi Phan Thanh Quyết vào làm công nhân tại Đoàn điều tra quy hoạch lâm nghiệp thuộc Ty Lâm nghiệp Cao Bằng. Trước diễn biến ngày càng ác liệt của chiến trường miền Nam, cuối năm 1968, lần đầu tiên Phan Thanh Quyết viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Nhưng đến ngày khám tuyển thì ông bị loại do cân nặng không đủ tiêu chuẩn. “Mang tâm trạng buồn bã tôi trở lại cơ quan, hằng ngày quyết tâm tập luyện, tăng cường “vỗ béo”. Ấy vậy mà đến lần thứ hai, rồi thứ ba vẫn không đủ. Đến lần thứ tư, trước khi đến địa điểm khám sức khỏe theo quy định tôi thử kiểm tra, trọng lượng cơ thể vẫn thiếu gần một cân. May sao có người mách tôi mặc thêm nhiều quần áo và độn thêm ít đá vào trong. Không ngờ trót lọt!”- anh hùng Phan Thanh Quyết cười hóm hỉnh kể.
Vậy là tháng 8-1970, Phan Thanh Quyết nhập ngũ, sau đó được biên chế thuộc Đại đội 91, Tiểu đoàn 35, Sư đoàn Đặc công 305. Theo lời kể của ông, đợt tuyển quân năm đó, thanh niên của tỉnh Cao Bằng phần đông được đưa về đơn vị đặc công nên mọi người hiểu phong tục, tập quán và phong cách sống của đồng bào vùng cao nên hỗ trợ nhau rất nhiều.
Hoàn thành khóa huấn luyện tân binh, đầu năm 1971, Phan Thanh Quyết cùng đồng đội hành quân vào Quảng Trị. Tại chiến trường “đỏ lửa” này, Đại đội 91 hoạt động độc lập, có nhiệm vụ tổ chức trinh sát và đánh nhanh, rút nhanh.
Anh hùng Phan Thanh Quyết trò chuyện với phóng viên.
Anh hùng Phan Thanh Quyết nhớ mãi trận đánh vào sân bay Tà Cơn - một trong những căn cứ quân sự chiến lược được quân đội Mỹ nâng cấp, phát triển từ những năm 1966 - 1968. Từ sân bay này, đã có hàng trăm lượt máy bay cất cánh đi đánh phá các đơn vị của ta, đặc biệt là các vị trí chiến lược trên tuyến chi viện Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh. Theo lời kể của ông, để tổ chức trận đánh hôm ấy, trước đó tổ trinh sát của đơn vị phải nhiều đêm vượt qua 29 lớp hàng rào kiên cố tiến hành công tác điều nghiên, nắm tình hình. Sau khi hoàn tất, đơn vị mới triển khai phương án chiến đấu.
Đó là một đêm cuối tháng 2-1971, đơn vị chia thành hai tổ, trong đó tổ thứ yếu do Phan Thanh Quyết phụ trách mũi đột nhập sân bay. Khoảng 3 giờ sáng, khi đơn vị tiếp cận mục tiêu và hoàn thành việc đặt mìn hẹn giờ thì bị lính tuần tra phát hiện. Hai bên đồng loạt nổ súng.
Do bị bất ngờ nên ban đầu địch hoảng loạn, tìm cách tháo chạy. “Các khối thuốc nổ của ta lần lượt phát nổ làm rung chuyển cả sân bay. Cả sân bay chìm trong biển lửa khi 8 kho đạn rốc két và kho xăng dầu lần lượt bị kích nổ. Trong ánh lửa sáng rực trời, tôi nhìn rõ những chiếc máy bay địch bốc cháy ngùn ngụt. Tôi ôm khẩu súng AK lăn xuống hào chống tăng và lựa thời cơ nổ súng tiêu diệt địch. Mùi khói bom, đạn; mùi xăng, dầu cháy khét lẹt cứ phả vào lỗ mũi khiến tôi nghẹt thở rồi lịm đi lúc nào không hay. Khi tỉnh dậy trời đã sáng hẳn, tôi sờ khắp người thấy bản thân tuy không bị thương nhưng cổ họng thì khô rát, đầu óc vẫn quay cuồng chóng mặt.
Cứ thế, tôi nằm ngửa chờ đến khi hồi tỉnh hẳn mới đứng lên. Việc đầu tiên tôi làm là đi tìm đồng đội giữa bốn bề im lặng và tan hoang đến rợn người. Hàng giờ liền vật lộn giữa đống đổ nát tôi về được tới vị trí tập kết ban đầu và đầy thất vọng khi chưa có đồng đội nào trở về. Mãi đến gần sáng hôm sau, mới thấy đồng chí Trần Hữu Phú, quê ở Quảng Xương (Thanh Hóa) trở về trong tình trạng mệt và đói lả. Chúng tôi kiên trì chờ đợi thêm một ngày với hy vọng mong manh…
Nhưng điều hy vọng ấy đã không xảy ra. Đơn vị tôi đã hoàn thành nhiệm vụ đánh sân bay, 17 người ra trận chỉ có 2 người trở về. Thật đau đớn. Nhưng chiến tranh là thế. Đằng sau mỗi chiến công là biết bao xương máu của đồng đội ngã xuống. Là những người còn sống, chúng tôi sẽ thay các anh hoàn thành nhiệm vụ còn dang dở!” - anh hùng Phan Thanh Quyết xúc động kể.
Anh hùng Phan Thanh Quyết (thứ hai, từ trái sang) kể chuyện chiến đấu với đồng đội và thế hệ trẻ hôm nay.
Sau trận đánh bi hùng ấy, Phan Thanh Quyết tiếp tục cùng đồng đội bước vào những trận đánh khốc liệt khác. Từ trận đánh căn cứ Đồng Lâm (Thừa Thiên - Huế) mùa hè năm 1972, phá hủy hoàn toàn 11 kho với khoảng 50 vạn lít xăng và vũ khí, đạn của địch đến trận đánh vào trận địa pháo dã chiến của địch ở điểm cao 28, bắc sông Mỹ Chánh (Quảng Trị) ngày 26-10-1972 tiêu diệt gọn tiểu đoàn pháo gần 200 tên, phá hủy 9 khẩu pháo, 15 xe quân sự, riêng ông phá tan 2 khẩu pháo và diệt 25 tên địch hay trận đánh vào khu kho Tân Điền, phá hủy 10 kho xăng và đạn dược của địch..., đã làm nên tên tuổi của chiến sĩ đặc công Phan Thanh Quyết.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu của mình, ngày 2-9-1973, Phan Thanh Quyết được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau đó ông được cử đi học sĩ quan và tiếp tục công tác trong quân đội cho đến khi về nghỉ theo chế độ. Mặc dù đã rời quân ngũ hàng chục năm nhưng anh hùng Phan Thanh Quyết luôn giữ vững bản chất tốt đẹp của người lính Cụ Hồ. Ông tâm sự: “Tôi có một niềm tin mãnh liệt rằng, tuổi trẻ hôm nay sẽ giữ gìn, phát huy và tiếp bước xứng đáng truyền thống vẻ vang mà cha anh đã gây dựng”.
SONG THANH