Ông Trump tính đòn quân sự, Tehran ra tối hậu thư 14 điểm

4 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 11/5. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là ngày càng mất kiên nhẫn với cách tiếp cận của Tehran trong các cuộc đàm phán hòa bình, khiến một số cố vấn bắt đầu thúc đẩy việc xem xét trở lại phương án hành động quân sự quy mô lớn - điều chưa được đặt nặng trong những tuần trước đó, theo Al Jazeera.

Các nguồn tin thân cận tiết lộ Tổng thống Trump đang dần mất kiên nhẫn trước tình trạng phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz. Ông nhận định sự rạn nứt trong nội bộ ban lãnh đạo Iran chính là rào cản khiến Tehran không thể đưa ra những nhượng bộ thực chất trên bàn đàm phán hạt nhân.

Dù hiện tại không đụng độ trực diện quyết liệt, hai bên vẫn đang dồn lực vào các chiến dịch phong tỏa đối nghịch nhằm triệt hạ đối phương về kinh tế. Chính quyền Trump siết chặt cấm vận nhắm vào các cảng biển và đội tàu thương mại của Iran. Tehran duy trì quyền kiểm soát nghiêm ngặt đối với eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

Thế bế tắc nguy hiểm

Hôm thứ Hai (11/5), Tổng thống Trump đưa ra cảnh báo rằng lệnh ngừng bắn với Iran hiện chỉ còn được duy trì ở trạng thái "nguy kịch". Ông khẳng định Mỹ sẽ không từ bỏ mục tiêu tối thượng là ép Tehran xóa bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân, theo Wall Street Journal.

Phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng, ông Trump nhận định phía Iran đang sai lầm khi cho rằng ông sẽ sớm mệt mỏi hoặc chùn bước trước áp lực của giá năng lượng leo thang. “Không có bất kỳ áp lực nào cả. Chúng tôi sẽ giành được một chiến thắng hoàn toàn”, Tổng thống Donald Trump khẳng định.

Ngược lại, Tehran tiếp tục xây dựng hình ảnh kẻ chiến thắng. Giới lãnh đạo Iran tuyên bố bộ máy vẫn đứng vững, đồng thời các chương trình tên lửa và hạt nhân vẫn là mối đe dọa thường trực.

Theo CNN, dù các điều khoản chi tiết chưa được công khai, truyền thông nhà nước Iran cho biết Tehran yêu cầu chấm dứt hoàn toàn chiến tranh trên mọi mặt trận. Công nhận chính thức chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz, và dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt kinh tế.

Về vấn đề vũ khí hạt nhân, phía Iran đề xuất cách tiếp cận theo từng giai đoạn, tập trung vào việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và trừng phạt trước khi thảo luận về năng lực hạt nhân.

Trong khi Mỹ yêu cầu Iran dừng hoàn toàn chương trình hạt nhân trong ít nhất 10 năm và bàn giao kho dự trữ khoảng 440 kg urani làm giàu cấp độ cao.

Tổng thống Trump đã ngay lập tức bác bỏ bản dự thảo này, gọi đây là điều "hoàn toàn không thể chấp nhận được" và thậm chí mô tả nó như "một mớ rác rưởi".

Theo giới phân tích, bế tắc hiện nay bắt nguồn từ sự phân cực về thứ tự ưu tiên. Ông Trump tìm kiếm một chiến thắng "nhanh chóng và dễ dàng", bao gồm việc Iran phải nhượng bộ ngay lập tức về chương trình hạt nhân. Ngược lại, Tehran quyết tâm trì hoãn các yêu cầu này để thu về các cam kết kinh tế và an ninh trước.

Sáng thứ Ba (giờ châu Á) giá dầu thô tiếp tục đà tăng. Cụ thể, giá dầu Brent giao sau tăng 30 cent (0,29%), lên mức 104,51 USD/thùng. Cùng thời điểm, dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) tăng 31 cent (0,32%), đạt ngưỡng 98,38 USD/thùng vào lúc 00:02 GMT.

Đà tăng này nối tiếp phiên nhảy vọt từ thứ Hai, khi cả hai loại dầu tiêu chuẩn đều đóng cửa ở mức cao hơn gần 2,8%. Giới đầu tư đang đặc biệt quan ngại về tác động trực tiếp của các hành động thù địch tại khu vực Trung Đông đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng toàn cầu.

Phía quân đội Iran dường như không có ý định xoa dịu nhà lãnh đạo Mỹ. Người phát ngôn quân sự Ebrahim Zolfaghari tuyên bố: "Không ai ở Iran lập kế hoạch để làm hài lòng ông Trump. Đội ngũ đàm phán chỉ thực hiện các kế hoạch tôn trọng quyền lợi của Iran, và dĩ nhiên, sẽ tốt hơn nếu ông Trump cảm thấy không hài lòng với chúng".

Sanam Vakil, Giám đốc Chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Chatham House nhận định: "Đây là một cuộc va chạm về nhận thức. Tổng thống Trump không hiểu tại sao phía Iran lại không chấp nhận một thỏa thuận để tự cứu lấy mình, trong khi Iran lại không tin tưởng ông sau những đổ vỡ trong quá khứ".

Iran ra tối hậu thư đề xuất 14 điểm

Ngày 11/5, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố đề xuất 14 điểm do Tehran đưa ra là lộ trình duy nhất khả thi để chấm dứt căng thẳng hiện nay. Ông nhấn mạnh rằng mọi cách tiếp cận khác đều "vô nghĩa".

Theo hãng thông tấn TASS, ông Ghalibaf cảnh báo Washington sẽ phải đối mặt với chi phí ngày càng đắt đỏ nếu tiếp tục kéo dài tiến trình đàm phán. "Washington càng trì hoãn, người nộp thuế Mỹ càng phải gánh thêm chi phí", ông khẳng định trong bài đăng trên mạng xã hội X.

Cùng ngày, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách pháp lý và các vấn đề quốc tế Kazem Gharibabadi đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ dự thảo nghị quyết do Mỹ thúc đẩy tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc liên quan đến eo biển Hormuz.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Gharibabadi cho rằng động thái của Washington là “một nỗ lực mới nhằm thay đổi bản chất vấn đề”, biến hậu quả của “hành động quân sự và cuộc phong tỏa phi pháp” thành cáo buộc nhằm vào chính quốc gia đang phải hứng chịu đe dọa, sức ép và tấn công.

Các tàu tại eo biển Hormuz ngày 8/5. Ảnh: Reuters.

Ông nhấn mạnh việc viện dẫn nguyên tắc “tự do hàng hải” tại eo biển Hormuz nhưng phớt lờ vai trò của Mỹ và Israel trong việc làm bùng phát khủng hoảng đã khiến sáng kiến này không còn bất kỳ cơ sở pháp lý hay đạo lý nào.

Theo quan chức Iran, bất kỳ nghị quyết nào không đề cập đến “hành động gây hấn, sự phong tỏa và quyền tự vệ của Iran” đều sẽ “mang tính thiên lệch, chính trị và thất bại ngay từ đầu”.

Phát biểu của ông Gharibabadi được đưa ra sau khi Mỹ tuần trước tiến hành thảo luận với các quốc gia vùng Vịnh về dự thảo nghị quyết yêu cầu Iran chấm dứt các vụ tấn công tại eo biển Hormuz.

Nếu được thông qua, nghị quyết này có thể mở đường cho việc áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt đối với Iran, thậm chí cho phép sử dụng vũ lực nếu Tehran không ngừng các hoạt động tấn công tại tuyến hàng hải chiến lược này.

Bà Allison Minor, chuyên gia từ Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định rằng hiện tại chỉ còn lại những "lựa chọn tồi". Nếu muốn chấm dứt tình trạng đình trệ này, chính quyền Trump có thể buộc phải hạ thấp các mục tiêu chiến lược cốt lõi của mình.

Phương Linh

Nguồn Znews : https://znews.vn/ong-trump-tinh-don-quan-su-tehran-ra-toi-hau-thu-14-diem-post1650783.html