Giá thực phẩm tăng phi mã, người dân Iran chật vật giữa chiến sự

một giờ trướcBài gốc

Người dân di chuyển trên đường phố ở Tehran, Iran. Ảnh: THX/TTXVN

Theo trang Al Jazeera, những số liệu mới công bố cho thấy áp lực sinh hoạt tại Iran đang leo thang nhanh chóng, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động vẫn chưa mang lại đột phá rõ rệt.

“Người dân cần nhìn nhận thực tế về điều kiện và những hạn chế mà đất nước đang phải đối mặt”, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian phát biểu ngày 10/5 trong cuộc họp với các quan chức về kế hoạch tái thiết những công trình bị hư hại sau các đợt không kích của Mỹ và Israel.

Truyền thông nhà nước Iran phát biểu của ông Pezeshkian cho rằng: “Khó khăn trên con đường này là điều không thể tránh khỏi. Nhưng với sự đồng lòng của người dân và tinh thần đoàn kết quốc gia, chúng ta có thể vượt qua".

Phát biểu của ông Pezeshkian được đưa ra chỉ một ngày sau khi Trung tâm Thống kê Iran (SCI) công bố tỷ lệ lạm phát trong tháng Farvardin – tháng đầu tiên của năm theo lịch Ba Tư, kết thúc ngày 20/4 – lên tới 73,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

SCI cho biết mức giá tiêu dùng trong tháng này cũng tăng thêm 5% so với tháng trước đó.

Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Iran đưa ra con số thấp hơn, với lạm phát ở mức 67% theo năm và tăng 7% theo tháng. Dù có khác biệt về phương pháp tính, cả hai bộ dữ liệu đều phản ánh thực tế rằng giá cả tại Iran đang tăng với tốc độ ngày càng mất kiểm soát.

Iran vốn nhiều năm nằm trong nhóm quốc gia có lạm phát cao nhất thế giới, nhưng diễn biến hiện nay cho thấy sức ép kinh tế đang vượt xa khả năng chống chịu của nhiều hộ gia đình.

Một phụ nữ sống tại Tehran nói với Al Jazeera rằng chỉ trong vòng một tháng, nhiều mặt hàng thiết yếu đã trở nên ngoài tầm với của cô.

“Không chỉ riêng tôi. Lúc này phần lớn người dân đều không còn đủ khả năng mua những thứ họ từng xem là bình thường”, người này nói.

Giá thực phẩm tăng gấp nhiều lần

Người dân tại Chợ Lớn ở thủ đô Tehran, Iran ngày 24/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Các số liệu thống kê cho thấy lạm phát thực phẩm tại Iran hiện còn nghiêm trọng hơn nhiều so với mức lạm phát chung, buộc người dân phải dành phần lớn khoản thu nhập ngày càng ít ỏi cho các nhu yếu phẩm tối thiểu.

Theo SCI, lạm phát thực phẩm trong tháng đầu năm đã lên tới 115% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều mặt hàng thiết yếu ghi nhận mức tăng giá vượt quá ba lần.

Dầu thực vật dạng rắn tăng mạnh nhất, tới 375%. Dầu ăn lỏng tăng 308%, gạo nhập khẩu tăng 209%, gạo nội địa Iran tăng 173%, trong khi giá thịt gà tăng 191%.

Ngay cả những mặt hàng tăng chậm nhất cũng ghi nhận mức leo thang đáng kể, như bơ tăng 48%, sữa công thức cho trẻ em tăng 71% và mì pasta tăng 75%.

Anh Majid, nhân viên một quán kebab gan cừu ở Tehran, cho biết cửa hàng của anh đã phải điều chỉnh giá ba lần chỉ trong vài tháng gần đây.

“Giá gan đã tăng gấp đôi. Khi hỏi nhà cung cấp, họ nói thiếu hàng hoặc cừu bị xuất khẩu ra nước ngoài”, anh nói.

Trước làn sóng tăng giá, Tổ chức Bảo vệ Người tiêu dùng và Nhà sản xuất Iran đã gửi chỉ thị tới 31 tỉnh trưởng, yêu cầu đưa giá dầu ăn “trở lại mức cũ”, đồng thời tuyên bố các đợt tăng giá gần đây là “bất hợp pháp”.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng Iran gần như chưa có nhiều công cụ hiệu quả để kìm giá trong bối cảnh nền kinh tế tiếp tục suy yếu vì chiến sự, phong tỏa và các lệnh trừng phạt.

Đồng rial Iran cũng lao dốc mạnh trong hai tuần qua. Tại thị trường tự do ở Tehran chiều 10/5, tỷ giá dao động quanh mức 1,77 triệu rial/USD, sau khi phục hồi nhẹ. Cùng kỳ năm ngoái, tỷ giá mới ở mức khoảng 830.000 rial/USD.

Tehran chật vật ứng phó

Đồng rial của Iran. Ảnh: AFP/ TTXVN

Để xoa dịu áp lực xã hội, Chính phủ Iran đã mở rộng trợ cấp tiền mặt và phiếu mua hàng điện tử dành cho các mặt hàng thiết yếu. Tuy nhiên, tổng giá trị hỗ trợ hiện vẫn chưa tới 10 USD/người mỗi tháng.

Giới chức Iran được cho là đang cân nhắc tăng trợ cấp, nhưng tình trạng thâm hụt ngân sách nghiêm trọng khiến khả năng này trở nên khó khăn hơn.

Trong khi đó, Washington vẫn duy trì phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran, khiến Tehran chưa thể triển khai một chương trình ổn định kinh tế quy mô lớn.

Truyền thông Iran cho biết Tehran đã gửi phản hồi chính thức đối với dự thảo thỏa thuận do Mỹ đề xuất thông qua Pakistan làm trung gian.

“Đàm phán không đồng nghĩa với đầu hàng”, Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh.

Ông Pezeshkian cùng Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnasser Hemmati thừa nhận giá cả đang leo thang nhanh chóng, nhưng cho rằng nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ cuộc chiến bùng phát từ cuối tháng 2.

Chính quyền Iran cũng phối hợp với cơ quan tư pháp nhằm xử lý các hành vi bị coi là đầu cơ, thao túng giá và tích trữ hàng hóa.

Tuy nhiên, trong nội bộ Iran, nhiều tiếng nói thuộc phe cứng rắn lại cho rằng làn sóng tăng giá hiện nay mang động cơ chính trị.

Một số nghị sĩ, người dẫn chương trình truyền hình nhà nước và các cơ quan truyền thông có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) mô tả tình trạng giá cả phi mã là “cuộc trả đũa kinh tế” do các đối thủ của Iran tiến hành sau diễn biến trên chiến trường.

Internet bị siết chặt, doanh nghiệp kiệt quệ

Khó khăn kinh tế tại Iran còn trầm trọng hơn bởi tình trạng mất Internet trên diện rộng kéo dài sang ngày thứ 72.

Nhiều quan chức chính phủ, doanh nghiệp viễn thông và công ty hạ tầng mạng cho biết họ phản đối mô hình “Internet phân tầng” đang được triển khai, nhưng khẳng định việc hạn chế truy cập được thực hiện theo lệnh của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran.

Giới doanh nghiệp công nghệ cho rằng tình trạng cắt mạng kéo dài đang bóp nghẹt nền kinh tế số vốn đã suy yếu vì chiến tranh, phong tỏa và các lệnh trừng phạt phương Tây.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/gia-thuc-pham-tang-phi-ma-nguoi-dan-iran-chat-vat-giua-chien-su-20260511164457830.htm