Phân cấp quản lý nhà ở công: Bước tiến trong cải cách hành chính

4 giờ trướcBài gốc

Tăng tính chủ động từ cơ sở

Ngày 9-2-2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 54/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 95/2024/NĐ-CP trong lĩnh vực nhà ở và kinh doanh bất động sản. Một trong những điểm đáng chú ý của nghị định mới là việc bổ sung quy định tại Điều 21 (sửa đổi, bổ sung Điều 58 của nghị định cũ), cho phép UBND cấp tỉnh phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã làm đại diện chủ sở hữu nhà ở thuộc tài sản công; đồng thời cũng là cơ quan trực tiếp quản lý loại hình nhà ở này.

Trong nhiều năm qua, việc quản lý nhà ở thuộc tài sản công chủ yếu do UBND cấp tỉnh hoặc các đơn vị được ủy quyền thực hiện. Mô hình này giúp bảo đảm tính thống nhất, nhưng theo đánh giá đã bộc lộ không ít hạn chế, nhất là trong khâu vận hành, khai thác và xử lý các vấn đề phát sinh tại cơ sở. Thực tế cho thấy, có những trường hợp nhà ở công bị xuống cấp, sử dụng sai mục đích hoặc bỏ trống kéo dài nhưng chưa được xử lý kịp thời do khoảng cách quản lý và thiếu thông tin trực tiếp.

Nghị định 54/2026/NĐ-CP tăng tính chủ động từ cơ sở trong công tác quản lý, khai thác nhà ở công vụ. Ảnh: T.TR

Việc Nghị định 54/2026/NĐ-CP cho phép phân cấp về cấp xã được xem là giải pháp nhằm khắc phục những bất cập nêu trên. Là cấp chính quyền gần dân nhất, UBND cấp xã có điều kiện nắm bắt sát sao tình trạng sử dụng nhà ở công, từ đó chủ động trong công tác quản lý, bảo trì, bố trí sử dụng cũng như xử lý vi phạm.

Quy định này phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Khi được giao quyền, UBND cấp xã không chỉ là đơn vị thực thi mà còn trực tiếp chịu trách nhiệm trước pháp luật và cấp trên về hiệu quả quản lý tài sản công trên địa bàn.

Điểm đáng chú ý của quy định mới là việc xác định rõ: Khi được UBND cấp tỉnh phân cấp, ủy quyền, UBND cấp xã đồng thời thực hiện hai vai trò: Vừa là đại diện chủ sở hữu, vừa là cơ quan quản lý nhà ở thuộc tài sản công. Điều này giúp tránh tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp, ngành, đồng thời tạo sự thống nhất trong quá trình quản lý và vận hành.

Khi UBND cấp xã chủ động hơn trong quản lý, việc rà soát, bố trí lại quỹ nhà ở công sẽ được thực hiện nhanh chóng, sát thực tế hơn. Những căn nhà bỏ trống hoặc sử dụng không đúng mục đích có thể được thu hồi, đưa vào sử dụng hiệu quả, góp phần giảm lãng phí tài sản công.

Bên cạnh đó, quy định mới cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các chương trình nhà ở xã hội tại địa phương. UBND cấp xã, với vai trò trực tiếp, có thể phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, doanh nghiệp để thúc đẩy tiến độ các dự án, đồng thời bảo đảm việc phân bổ nhà ở đúng đối tượng, công bằng và minh bạch.

Cần thống nhất các quy định trong quá trình triển khai

Theo luật sư Trịnh Hữu Đức (Hội Luật gia Việt Nam), mặc dù mang lại nhiều kỳ vọng, song việc triển khai quy định mới cũng đặt ra không ít thách thức. Trước hết là vấn đề nguồn lực, nhiều địa phương, đặc biệt là các xã vùng sâu, vùng xa, còn hạn chế về nhân lực và kinh phí, khó đáp ứng yêu cầu quản lý nhà ở công theo quy định mới. Do đó, bên cạnh việc phân cấp, cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp từ ngân sách nhà nước, cũng như tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài sản công.

Cần thống nhất các quy định trong quá trình triển khai Nghị định 54/2026/NĐ-CP về phân cấp, phân quyền quản lý, vận hành nhà ở công vụ. Ảnh: T.TR

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ về nhà ở công sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, tạo điều kiện cho việc giám sát, kiểm tra. Ngoài ra, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng nhà ở công. Sự đồng thuận của người dân sẽ là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm hiệu quả thực thi chính sách.

Cùng với đó, việc phân cấp mạnh đồng nghĩa với việc phải tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực. Các chuyên gia cho rằng, cần thiết lập hệ thống giám sát đa tầng, bảo đảm mọi hoạt động quản lý nhà ở công đều minh bạch. Cụ thể: UBND cấp tỉnh cần định kỳ kiểm tra, thanh tra việc quản lý nhà ở công tại cấp xã; HĐND các cấp phát huy vai trò giám sát; công khai thông tin về quỹ nhà ở công để người dân tham gia giám sát. Đặc biệt, cần có chế tài đủ mạnh để xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, sử dụng sai mục đích hoặc gây thất thoát tài sản công.

Đồng quan điểm, PGS. TS Trần Kim Chung, nguyên Phó Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, một giải pháp quan trọng khác là tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý nhà ở công, người dân có thể đóng vai trò “giám sát xã hội” hiệu quả nếu được cung cấp đầy đủ thông tin.

Vì vậy cần công khai danh sách các trường hợp được bố trí nhà ở công; thiết lập kênh phản ánh, tiếp nhận ý kiến của người dân và khuyến khích cộng đồng tham gia bảo vệ, giữ gìn tài sản chung. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần xây dựng niềm tin của người dân đối với chính quyền cơ sở.

Để quy định đi vào cuộc sống, cần thiết lập cơ chế giám sát, kiểm tra chặt chẽ từ cấp tỉnh, bảo đảm việc quản lý tài sản công được thực hiện đúng quy định, minh bạch, hiệu quả. Bên cạnh đó, cần có hướng dẫn cụ thể về quy trình, thủ tục, cũng như tiêu chuẩn, định mức trong quản lý nhà ở công để UBND cấp xã có căn cứ thực hiện. Đặc biệt, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cấp xã là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của chính sách.

Doãn Thành

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/phan-cap-quan-ly-nha-o-cong-buoc-tien-trong-cai-cach-hanh-chinh-741526.html