Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất tiết lộ 'chìa khóa' chống lão hóa

3 giờ trướcBài gốc

Giữa làn sóng già hóa dân số đang tăng tốc, khi mỗi người Việt bước qua tuổi 60 thường mang theo ít nhất vài bệnh lý mạn tính, bài toán đặt ra không còn đơn thuần là “chữa bệnh” mà là làm thế nào để người cao tuổi sống khỏe, sống minh mẫn và tiếp tục cống hiến.

Trong bối cảnh đó, Bệnh viện Thống Nhất (TP.HCM) chính thức thành lập Trung tâm Y học Tái tạo và Phục hồi – một bước đi được xem là sự chuyển dịch chiến lược từ điều trị thụ động sang phòng ngừa và tái tạo chủ động.

Không chỉ dừng lại ở các kỹ thuật như huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), tế bào gốc hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tiên lượng nguy cơ gãy xương, trung tâm còn đặt mục tiêu xây dựng bộ chỉ số lão hóa riêng cho người Việt, tiến tới mô hình y học chính xác ở cấp độ tế bào và gen. Đằng sau quyết định này là tầm nhìn gì? Trung tâm sẽ thay đổi cách chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ra sao trong 5 năm tới?

PGS-TS-BS Võ Thành Toàn, Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất: "Chúng tôi hướng đến viễn cảnh dù đất nước bước vào giai đoạn già hóa dân số, thế hệ người cao tuổi vẫn khỏe mạnh, minh mẫn, tiếp tục cống hiến cho xã hội" - Ảnh: NVCC

Sáng nay (26.2), tại lễ khai trương và đưa vào hoạt động Trung tâm Y học Tái tạo và Phục hồi, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi với PGS-TS-BS Võ Thành Toàn - Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, kiêm Giám đốc Trung tâm - nhằm làm rõ chiến lược phát triển, các công nghệ mũi nhọn và tham vọng định hình một hệ sinh thái “lão hóa thành công” ngay tại Việt Nam.

- Thưa PGS-TS-BS Võ Thành Toàn, quyết định thành lập Trung tâm Y học Tái tạo và Phục hồi ở thời điểm này mang ý nghĩa chiến lược như thế nào đối với Bệnh viện Thống Nhất?

– PGS-TS-BS Võ Thành Toàn: Động lực lớn nhất của chúng tôi xuất phát từ xu hướng già hóa dân số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, đặc biệt là tại Việt Nam. Hiện nay, Bệnh viện Thống Nhất đang đặt mục tiêu trở thành một bệnh viện lão khoa toàn diện, chuyên sâu trong điều trị cho người cao tuổi. Trong bức tranh tổng thể đó, chúng tôi nhận thấy mảnh ghép còn thiếu chính là lĩnh vực tái tạo và phục hồi.

Tiêu chí của y học hiện đại không còn dừng lại ở việc đợi bệnh nhân mắc bệnh rồi mới điều trị, mà phải đi trước một bước: phòng ngừa, phát hiện sớm và chủ động phục hồi các cơ quan đang dần suy yếu.

Thực tế, tái tạo và phục hồi không phải là khái niệm mới, nhưng trước đây hoạt động còn rải rác, manh mún ở nhiều chuyên khoa khác nhau. Những năm gần đây, sự bùng nổ của y học tái tạo đã thôi thúc chúng tôi thành lập một trung tâm chuyên biệt, nhằm tạo ra cái nhìn tổng quan về tình trạng suy giảm chức năng cơ quan, từ đó xây dựng phác đồ phục hồi có hệ thống, bài bản.

Chúng tôi muốn xóa bỏ thực trạng bệnh nhân khám chữa bệnh theo kiểu “mạnh ai nấy lo”: bác sĩ xương khớp chỉ tập trung vào xương khớp, bác sĩ da liễu chỉ xử lý vấn đề của làn da. Trung tâm sẽ đóng vai trò quy tụ, đánh giá toàn diện, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ nghiên cứu về lão hóa. Dựa trên những đánh giá tổng thể đó, chúng tôi hướng đến mục tiêu giúp người bệnh đạt được trạng thái “lão hóa thành công”.

Ngoài ra, trung tâm sẽ tiến hành các nghiên cứu sâu rộng, thu thập số liệu về hiện trạng sức khỏe và khả năng phục hồi của người Việt. Dữ liệu quốc tế đã có nhiều, nhưng dữ liệu đặc thù cho cơ địa người Việt vẫn còn thiếu. Chính từ trăn trở này, Ban Giám đốc quyết định thành lập trung tâm với mục tiêu hỗ trợ điều trị, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và giải quyết bài bản các vấn đề liên quan đến chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

- Đặt tầm nhìn trong chặng đường 5 năm tới, ông kỳ vọng Trung tâm này sẽ thiết lập định vị và đóng góp ra sao cho vị thế của Bệnh viện Thống Nhất?

– PGS-TS-BS Võ Thành Toàn: Trong 5 năm tới, với tốc độ phát triển của y học, trung tâm sẽ thực hiện chức năng khám, tư vấn và điều trị phục hồi nhằm mang lại chất lượng sống tốt nhất cho người cao tuổi. Thực tế hiện nay, người trên 60 tuổi khi đi khám thường mang ít nhất 2–3 bệnh lý nền. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để họ lão hóa thành công, làm chậm tối đa quá trình suy yếu.

Chúng tôi hướng đến viễn cảnh dù đất nước bước vào giai đoạn già hóa dân số, thế hệ người cao tuổi vẫn khỏe mạnh, minh mẫn, tiếp tục cống hiến cho xã hội. Mục tiêu là nâng cao sức khỏe và tầm vóc người cao tuổi Việt Nam, để ở những chặng cuối của cuộc đời, họ vẫn giữ được thể trạng tốt và tinh thần lạc quan.

Bệnh viện Thống Nhất là một trong những đơn vị tiên phong bổ sung “trang số 5” vào hồ sơ bệnh án điện tử, trong khi thông thường chỉ có 4 trang. Trang này được thiết kế riêng để đánh giá lão hóa toàn diện. Thay vì chỉ khám theo chuyên khoa, bệnh nhân nhập viện sẽ được đánh giá mức độ thoái hóa của toàn bộ các cơ quan.

Nhờ bức tranh toàn cảnh đó, chúng tôi mới có thể xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa. Cùng một bệnh như suy thận hay loãng xương, phác đồ cho người trẻ và người cao tuổi hoàn toàn khác nhau. Ở người cao tuổi, sự suy giảm không diễn ra đơn lẻ mà kéo theo nhiều hệ thống khác, ảnh hưởng lớn đến điều trị và tâm lý. Khi người bệnh rơi vào trạng thái mệt mỏi, bi quan, quá trình hồi phục sẽ chậm lại. Vì vậy, chúng tôi tin trung tâm sẽ góp phần làm chậm quá trình lão hóa và nâng cao chất lượng sống.

Phòng khám và tư vấn sử sụng chế phẩm tế bào gốc của Trung tâm Y học Tái tạo và Phục hồi, Bệnh viện Thống Nhất - Ảnh: PV

- Nhắc đến y học tái tạo là nhắc đến những kỹ thuật tân tiến. Vậy trung tâm sẽ ưu tiên triển khai những mũi nhọn công nghệ nào ngay sau khi đi vào hoạt động?

- PGS-TS-BS Võ Thành Toàn: Chúng tôi đang triển khai nhiều kỹ thuật hiện đại như huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), tế bào gốc và các chế phẩm tiên tiến từ tế bào gốc. Trên thế giới, xu hướng đã chuyển từ sử dụng tế bào gốc thô sang “tế bào gốc tinh” – tức các dòng tế bào đã được tinh lọc với độ tinh khiết cao, phù hợp từng cơ quan đích. Ngoài ra còn có exosome – các vi nang chiết xuất từ tế bào gốc – thay vì sử dụng toàn bộ cấu trúc tế bào.

Bên cạnh đó, chúng tôi cập nhật các loại thuốc mới được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cấp phép, nhằm đón đầu xu hướng công nghệ cao.

Gần đây, Harvard University công bố nghiên cứu quan trọng về cơ chế lão hóa, chỉ ra vai trò cốt lõi của tình trạng viêm mạn tính. Chính quá trình viêm âm thầm này góp phần thúc đẩy lão hóa. Chúng tôi đang phân tích nguyên nhân gây viêm mạn tính – từ chế độ ăn, môi trường đến stress – để tìm giải pháp kiểm soát viêm hiệu quả trong điều trị lão hóa.

- Đứng trên góc độ của người bệnh, sự xuất hiện của trung tâm sẽ mang lại những lợi ích đột phá nào so với các phương pháp điều trị đơn lẻ truyền thống, thưa ông?

- PGS-TS-BS Võ Thành Toàn: Đột phá lớn nhất nằm ở tư duy phòng vệ từ xa. Thay vì ngồi chờ đến lúc bệnh nhân bị thoái hóa khớp hay gãy xương mới bắt đầu can thiệp điều trị, chúng tôi triển khai những phương pháp đánh giá từ rất sớm. Ngay khi hệ thống tiên lượng nhận thấy quá trình thoái hóa đang âm thầm diễn ra, chúng tôi sẽ lập tức can thiệp bằng những hướng dẫn sinh hoạt phù hợp hoặc cung cấp các liệu pháp bổ trợ nhằm làm chậm lại quá trình thoái hóa khớp hay lão hóa da.

Đối với những người lớn tuổi có nguy cơ gãy xương do bệnh lý loãng xương, trung tâm đã xây dựng các mô hình dự báo hiện đại. Dựa vào mô hình này, chúng tôi có thể tiên lượng chính xác xác suất gãy xương của một người tưởng chừng như đang khỏe mạnh bình thường trong vòng năm năm tiếp theo là bao nhiêu phần trăm. Để làm được điều này, chúng tôi đã mạnh dạn ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI), sử dụng các thuật toán phức tạp để tính toán, đánh giá và đưa ra những tiên lượng vô cùng chuẩn xác.

Không dừng lại ở đó, trung tâm còn triển khai mảng xét nghiệm về gen. Chúng tôi cũng đang hướng tới một mô hình y học chính xác tác động sâu ở cấp độ tế bào và cấp độ gen. Hiện nay, thế giới đã sản xuất ra những loại thuốc có khả năng ức chế và xử lý triệt để các gen có nguy cơ gây bệnh. Việc làm chủ công nghệ xử lý tế bào và tác động trực tiếp lên tế bào chính là kim chỉ nam trong định hướng tương lai của trung tâm.

- Có một lầm tưởng rằng y học tái tạo chỉ dành cho người già hoặc các vận động viên chấn thương nặng. Ông định nghĩa thế nào về tệp bệnh nhân mà trung tâm thực sự hướng tới?

- PGS-TS-BS Võ Thành Toàn: Mặc dù mục tiêu trọng tâm trước mắt của trung tâm là phục vụ người cao tuổi, nhưng khái niệm "cao tuổi" ở đây cần được nhìn nhận một cách khoa học hơn thông qua lăng kính của "tuổi sinh học".

Có những người bệnh dù đã 60 tuổi nhưng nhờ duy trì sức khỏe tốt, khớp gối của họ linh hoạt như người mới 40 tuổi. Ở chiều ngược lại, có vô số người trẻ chỉ mới 20 tuổi nhưng chức năng khớp gối đã thoái hóa nghiêm trọng như người 40 tuổi. Điều này minh chứng cho việc tuổi sinh học thực tế của cơ thể khác xa hoàn toàn so với con số năm sinh ghi trên giấy tờ.

Chính cái tuổi sinh học này mới là yếu tố quyết định sức khỏe của bạn. Rất nhiều người trẻ thường chủ quan nghĩ rằng bản thân mình không hề bị lão hóa, thế nhưng nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, một số cơ quan trong cơ thể chúng ta đã ngừng quá trình phát triển và bắt đầu bước vào giai đoạn thoái trào ngay từ năm 25 tuổi.

Do đó, y học tái tạo và phục hồi tuyệt đối không phải là đặc quyền chỉ dành riêng cho người cao tuổi. Bất cứ khi nào cơ thể xuất hiện các dấu hiệu hoặc nguy cơ suy giảm chức năng, người dân cần phải tiến hành tầm soát, đánh giá và phục hồi ngay lập tức. Quá trình phục hồi này rất đa dạng, có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như thay đổi lối sống, thói quen sinh hoạt, chế độ thể dục thể thao cho đến việc sử dụng các yếu tố tác động y khoa chuyên sâu.

Bác sĩ của Trung tâm Y học Tái tạo và Phục hồi, Bệnh viện Thống Nhất tư vấn cho khách hàng - Ảnh: PV

- Một hệ sinh thái quy mô lớn chắc chắn cần sự phối hợp nhịp nhàng. Trung tâm sẽ vận hành và liên kết với các chuyên khoa hiện hữu cũng như các đối tác quốc tế như thế nào để đảm bảo hiệu quả điều trị tối ưu?

- PGS-TS-BS Võ Thành Toàn: Trước đây, các khoa chức năng khác nhau cứ tự điều trị mảng lão hóa theo góc độ chuyên môn riêng lẻ của mình. Sự ra đời của trung tâm nhằm mục đích xóa bỏ sự chia cắt đó, buộc tất cả phải nhìn nhận vấn đề lão hóa một cách toàn diện và chung nhất. Hiện tại, trung tâm của chúng tôi quy tụ sự tham gia mật thiết của tất cả các chuyên khoa đầu ngành từ Da liễu, Cơ xương khớp, Chấn thương chỉnh hình cho đến Phẫu thuật hàm mặt và Thẩm mỹ.

Chúng tôi không đơn độc trong cuộc cách mạng này mà đang chủ động phối hợp chặt chẽ với các đơn vị uy tín như Viện Tế bào gốc của Đại học Quốc gia. Trên bình diện quốc tế, trung tâm đang tiến hành ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) với các trung tâm hàng đầu tại Nhật Bản và Đài Loan nhằm nhanh chóng tiếp cận những tiến bộ khoa học mới nhất. Sắp tới, chúng tôi sẽ mở rộng hợp tác sang các quốc gia đi đầu trong nghiên cứu y học tái tạo như Mỹ và Úc.

Thực tế thị trường hiện nay cho thấy rất nhiều người Việt Nam đang phải bỏ ra một số tiền khổng lồ để bay sang Nhật Bản thực hiện các liệu pháp trẻ hóa và tái tạo cơ quan. Nguồn tài chính chảy ra nước ngoài là không hề nhỏ. Chúng tôi luôn trăn trở rằng tại sao không ứng dụng và làm chủ những công nghệ đó ngay tại quê nhà?

Ở giai đoạn ban đầu, chúng tôi có thể hợp tác để nhận chuyển giao một số kỹ thuật từ nước ngoài, nhưng mục tiêu dài hạn là dần dần tự làm chủ công nghệ, điều chỉnh và sáng tạo ra những phương pháp phù hợp nhất với cơ địa người Việt.

Về vấn đề chi phí, trung tâm cung cấp các dịch vụ vô cùng linh hoạt, đan xen giữa các hạng mục được Bảo hiểm Y tế chi trả và các dịch vụ theo yêu cầu với nhiều mức độ khác nhau. Chi phí sẽ phụ thuộc vào việc bệnh nhân lựa chọn sử dụng công nghệ hoàn toàn do Việt Nam làm chủ hay các công nghệ chuyển giao từ nước ngoài.

Trong trường hợp có những dịch vụ mà trung tâm mới ra đời chưa thể đáp ứng ngay lập tức, chúng tôi sẵn sàng thực hiện vai trò tư vấn minh bạch. Chúng tôi sẽ hướng dẫn và giới thiệu bệnh nhân đến các trung tâm uy tín khác ở trong nước hoặc các cơ sở y tế danh tiếng tại nước ngoài, giúp họ có được cái nhìn tổng quan và kênh thông tin tham khảo tốt nhất cho hành trình phục hồi của mình.

- Bên cạnh công tác điều trị, trung tâm có kế hoạch lan tỏa những thành tựu y học tái tạo này đến các cơ sở y tế tuyến dưới ra sao, thưa ông?

- PGS-TS-BS Võ Thành Toàn: Trước tiên, chúng tôi phải tập trung vận hành và hoạt động thật sự tốt ngay tại cơ sở của mình. Tuy nhiên, Bệnh viện Thống Nhất không đợi đến lúc thành danh hay hoàn hảo tuyệt đối mới bắt đầu công tác đào tạo tuyến dưới.

Chúng tôi chủ trương đồng hành cùng các bệnh viện tuyến dưới ngay từ bây giờ. Đó là một quá trình trao đổi và học tập lẫn nhau, bởi mỗi cơ sở y tế đều có những thế mạnh riêng biệt.

Nằm trong định hướng phát triển và chỉ đạo tuyến về chuyên ngành Lão khoa và chăm sóc sức khỏe, chúng tôi đã và đang nỗ lực đưa những kỹ thuật phục hồi tiên tiến này áp dụng vào thực tiễn, nhằm đáp ứng một nhu cầu đang ngày càng trở nên cấp thiết và khổng lồ trong xã hội hiện nay.

Xin cảm ơn ông về những chia sẻ trên!

Hồ Quang (thực hiện)

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/pho-giam-doc-benh-vien-thong-nhat-tiet-lo-chia-khoa-chong-lao-hoa-246732.html