Phụ nữ Cao Bằng đánh thức sản vật quê hương từ giấc mơ khởi nghiệp

6 giờ trướcBài gốc

Dệt nên sức sống mới cho sản vật quê hương

Toàn tỉnh hiện có 174 sản phẩm OCOP được công nhận: miến dong, thạch đen, bánh khảo, mật ong, gạo nếp hương, nếp ong, hạt dẻ, khoai sọ… những sản vật trước đây chỉ trong phiên chợ vùng cao, nay trở thành hàng hóa có thương hiệu, có bao bì, truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Đằng sau bước chuyển mình ấy là dấu ấn đậm nét của phụ nữ các xã vùng cao, những người vừa gìn giữ tri thức bản địa truyền thống, vừa chủ động tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại để đưa sản vật quê hương thành sản phẩm OCOP chất lượng.

Chị Lưu Thị Hoàn, tổ dân phố 6, xã Bảo Lâm là một trong những gương mặt tiêu biểu. Từ những sản vật quen thuộc của đồng bào dân tộc Tày, Nùng, Mông các xã miền Tây như măng khô, mật ong rừng, nấm hương, mộc nhĩ, gạo nếp, khoai sọ…, chị Hoàn đầu tư thu mua sơ chế, đóng gói, đăng ký với xã, Sở Công thương tham gia bán sản phẩm tại các hội chợ trong và ngoài tỉnh. Không dừng lại ở bán hàng truyền thống, chị Hoàn mạnh dạn đưa sản phẩm lên Facebook, livestream giới thiệu quy trình sản xuất, kể câu chuyện về vùng nguyên liệu sản phẩm. Chị Hoàn chia sẻ: Gắn bó với huyện Bảo Lâm cũ (nay là xã Bảo Lâm), tôi quen với từng loại sản vật theo từng mùa thu hoạch. Trước đây chỉ nghĩ làm để bán trong chợ, bán cho người thân… Những năm 2020, sau khi tôi tham gia lớp tập huấn của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh về sản xuất, phát triển sản phẩm OCOP, phụ nữ khởi nghiệp, tôi biết cách làm bài bản lựa chọn sản vật nổi tiếng, chất lượng của nông dân Bảo Lâm bán ra thị trường.

Từ tri thức bản địa về cách chọn măng non đúng độ, cách chọn các loại thảo dược, rau củ quả, đậu đỗ, mật ong, khoai sọ… của bà con theo mùa, giữ trọn chất lượng dinh dưỡng tốt nhất chính là nền tảng để chị Hoàn chọn sản vật bản địa hữu cơ để xây dựng chất lượng. Nhưng để sản phẩm đạt chuẩn OCOP, chị phải học thêm về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, ghi nhãn, thiết kế bao bì, truy xuất nguồn gốc. Sự kết hợp giữa “cái cũ” và “cái mới” giúp sản phẩm của chị dần chinh phục khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Hộ chị Hoàng Thị Bẩy, làng nghề làm hương thơm Phja Thắp, xã Quảng Uyên sản xuất hương thơm đạt sản phẩm OCOP kết hợp với làm Homestay đón khách du lịch trong và ngoài nước đến trải nghiệm.

Không chỉ riêng Bảo Lâm, tại nhiều xã như Trùng Khánh, Đàm Thủy, Hòa An… phụ nữ đang là lực lượng nòng cốt trong các tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất nông sản đặc hữu. Họ hiểu rằng sản vật chỉ thực sự có giá trị khi được chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và gắn với thị trường.

Sự chuyển biến ấy cho thấy phụ nữ không chỉ là người lao động sản xuất mà còn là chủ thể sáng tạo kinh tế. Từ nương rẫy, họ bước ra thị trường bằng chính vốn tri thức truyền thống của mình, làm giàu cho gia đình và góp phần thay đổi diện mạo nông thôn.

Giữ hồn văn hóa trong từng sản phẩm để làm nên giá trị hàng hóa

Nếu sản phẩm OCOP chỉ dừng lại ở chất lượng thì khó tạo nên khác biệt bền vững. Điều khiến sản phẩm OCOP Cao Bằng ghi dấu trong lòng người tiêu dùng chính là chiều sâu văn hóa được gìn giữ trong từng sản phẩm.

Ở bản Phja Thắp, xã Quảng Uyên, chị Hoàng Thị Bảy gắn bó với nghề làm hương truyền thống từ nhiều đời. Những bó hương vàng óng, thơm ngát được làm từ thảo mộc rừng không chỉ phục vụ nhu cầu tâm linh mà còn mang trong mình câu chuyện văn hóa của người Nùng An nơi đây.

Để đạt tiêu chuẩn OCOP, chị phải đảm bảo nguồn nguyên liệu sạch, không hóa chất, quy trình sản xuất khép kín. Chị vẫn giữ phương pháp se hương thủ công, phơi nắng tự nhiên. Chính sự kiên định với giá trị truyền thống giúp sản phẩm hương Phja Thắp không bị “công nghiệp hóa”. Hiện nay, hộ chị Hoàng Thị Bảy vừa làm hương thơm truyền thống vừa làm homestay phục vụ du khách trong và ngoài nước đến trải nghiệm làng nghề làm hương Phja Thắp.

Tại xóm Phja Đén, xã Thành Công - vùng đất nổi tiếng về trồng cây dong riềng và làm miến dong, chị Chu Thị Minh lại chọn con đường khởi nghiệp từ sản phẩm miến dong truyền thống, một đặc sản lâu đời của vùng đất này. Sinh ra và lớn lên trong gia đình nhiều năm làm miến, chị Minh hiểu rõ từng công đoạn từ chọn củ dong riềng, xay bột, lọc tinh bột đến tráng bánh, phơi sợi. Với chị, mỗi mẻ miến không chỉ là sản phẩm hàng hóa mà còn là kết tinh của kinh nghiệm lao động truyền từ thế hệ trước.

Khi miến dong Phja Đén được định hướng xây dựng thành sản phẩm OCOP, điều chị Minh trăn trở không chỉ là tăng sản lượng mà quan trọng hơn là giữ được miến truyền thống sợi vàng óng, dai, thơm làm nên danh tiếng nơi đây. Chị chủ động liên kết với các hộ sản xuất trong xóm, cùng thống nhất quy trình trồng và chế biến dong riềng hữu cơ, chú trọng nguồn nguyên liệu sạch, có tem truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, sợi miến Phja Đén giữ được màu vàng trong tự nhiên, độ dai đặc trưng và hương vị mộc mạc của sản vật vùng cao, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.

Với sản phẩm thạch đen truyền thống, chị Nguyễn Thị Thu Hường, xóm Tục Ngã, xã Đông Khê cũng đi theo hướng tương tự. Cây thạch đen vốn quen thuộc, nhưng để sản phẩm đạt chuẩn OCOP, chị phải đầu tư máy móc sơ chế, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, chị khẳng định: Dù có máy móc hỗ trợ, công đoạn nấu thạch vẫn phải đúng lửa, đúng thời gian như cách mẹ tôi dạy.

Từ gìn giữ và phát huy nghề truyền thống làm thạch đen, chị Nguyễn Thị Thu Hường, xóm Tục Ngã, xã Thạch An là thanh niên khởi nghiệp tiêu biểu với sản phẩm thạch đen OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao.

Chất lượng niềm tin từ khách hàng lan tỏa giá trị sản phẩm

Trong nền kinh tế số, thị trường không còn giới hạn trong phạm vi địa lý. Phụ nữ Cao Bằng hiểu rằng muốn sản phẩm đi xa, phải chạm đến niềm tin và cảm xúc của khách hàng. Chị Lưu Thị Hoàn cho biết: Khách hàng ngoài tỉnh thường quan tâm tới nguồn gốc và câu chuyện sản phẩm. Họ hỏi rất kỹ: sản phẩm trồng ở đâu, ai làm, có chứng nhận gì. Khi mình trả lời minh bạch, họ tin tưởng và quay lại đặt hàng.

Anh Nguyễn Hùng Minh, khách hàng ở Hà Nội cho biết: Tôi biết đến thạch đen Đông Khê và hương Phja Thắp qua Hội chợ mùa thu năm 2025 tại Hà Nội. Điều khiến tôi ấn tượng là họ kể rất rõ về quy trình làm, không quảng cáo quá mức. Sự chân thật tạo nên niềm tin.

Chính khách hàng đang trở thành “đại sứ thương hiệu” tự nhiên cho sản phẩm Cao Bằng. Họ chia sẻ trải nghiệm trên mạng xã hội, giới thiệu cho bạn bè, mở rộng thị trường một cách bền vững. Để làm được điều đó, phụ nữ khởi nghiệp không chỉ cần sản phẩm tốt mà còn phải học cách giao tiếp thị trường, xây dựng thương hiệu cá nhân. Các lớp tập huấn do Hội Liên hiệp Phụ nữ và Hội Nông dân tỉnh tổ chức đã trang bị cho chị em kiến thức về marketing, thương mại điện tử, kỹ năng kinh doanh.

Sự thay đổi ấy mở ra hướng đi mới: khởi nghiệp tại chỗ, dựa vào tài nguyên bản địa nhưng tư duy thị trường hiện đại. Không phải rời quê lên thành phố, nhiều phụ nữ đã có thu nhập ổn định ngay tại bản làng.

Từ năm 2020 - 2025, nhiều sản phẩm OCOP Cao Bằng vươn ra thị trường, trong đó, không ít sản phẩm do phụ nữ làm chủ khơi nguồn từ tri thức bản địa, văn hóa truyền thống. Theo Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Hoàng Thị Thương, từ tri thức, sự am hiểu thiên nhiên và văn hóa bản địa, lao động sáng tạo, phụ nữ Cao Bằng đã biến sản vật quê hương thành sản phẩm OCOP có chỗ đứng trên thị trường. Họ không chỉ thoát nghèo bằng lao động cần cù, mà còn bằng tư duy đổi mới, bằng khát vọng khởi nghiệp.

Hành trình ấy khẳng định một điều: khi phụ nữ được trao cơ hội, được trang bị kiến thức và tự tin phát huy nội lực, họ có thể tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ cho kinh tế nông thôn. Và từ những gian bếp, nương rẫy vùng cao, những thương hiệu mang tên Cao Bằng đang âm thầm vươn xa, kể câu chuyện về một miền đất giàu bản sắc và đầy khát vọng phát triển bền vững.

Cao Bằng có 174 sản phẩm OCOP được công nhận. Trong đó, gần 1/2 số sản phẩm do phụ nữ làm chủ hoặc tham gia quản lý, sản xuất thông qua các hợp tác xã, tổ hợp tác và cơ sở kinh doanh do phụ nữ điều hành. Mỗi năm, các cơ sở OCOP trên địa bàn tỉnh cung ứng ra thị trường hàng trăm tấn sản phẩm, từ nông sản đặc sản, thực phẩm chế biến đến các sản phẩm thủ công truyền thống.

Hồng Xiêm

Nguồn Cao Bằng : https://baocaobang.vn/phu-nu-cao-bang-danh-thuc-san-vat-que-huong-tu-giac-mo-khoi-nghiep-3185990.html