Kỳ 1: Không gian phát triển công nghiệp mở rộng sau sáp nhập
Không gian phát triển mới sau sáp nhập đã mở ra nhiều cơ hội cho công nghiệp Phú Thọ bứt phá. Với nền tảng hạ tầng ngày càng hoàn thiện và định hướng phát triển rõ ràng, tỉnh đang từng bước xây dựng một nền công nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững, tạo tiền đề vững chắc cho những bước chuyển mình trong giai đoạn tiếp theo.
Khu công nghiệp Bá Thiện 2 là một trong những hình mẫu về phát triển công nghiệp “xanh – hiện đại – bền vững” của tỉnh Phú Thọ.
Công nghiệp - mũi nhọn đột phá sau sáp nhập
Sau sáp nhập, tỉnh Phú Thọ mới có quy mô công nghiệp lớn hơn, đa dạng hơn về địa bàn và nguồn lực. Theo số liệu của Ban Quản lý các khu công nghiệp (KCN) tỉnh, toàn tỉnh hiện có 30 KCN, trong đó có 17 KCN đang hoạt động, thu hút khoảng 840 doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Tại các KCN của tỉnh hiện có 322 dự án vốn đầu tư trong nước (DDI), với tổng số vốn đăng ký đầu tư gần 64.500 tỷ đồng; có 517 dự án có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tổng vốn đầu tư hơn 10.250 triệu USD.
Theo Trưởng Ban Quản lý các KCN tỉnh Hoàng Long Biên, trong quý I/2026, thu hút đầu tư tiếp đà tăng trưởng. So với cùng kỳ năm 2025, vốn FDI tăng gấp 7,8 lần và vốn DDI tăng 8,1 lần, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo. “Các ngành công nghiệp chủ lực như sản xuất máy tính xách tay, linh kiện điện tử tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt”, ông Biên cho biết.
Năm 2025 – năm đầu tiên Phú Thọ mở rộng địa giới hành chính sau khi sáp nhập với Hòa Bình và Vĩnh Phúc – Ban Quản lý các KCN đã cấp mới 74 dự án và điều chỉnh tăng vốn cho 95 lượt dự án. Trong đó, 37 dự án FDI được cấp mới và 72 lượt dự án FDI điều chỉnh tăng vốn, tổng vốn đạt 1.006,7 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ 2024. Đối với dự án DDI, cấp mới 37 dự án và điều chỉnh tăng vốn cho 23 lượt dự án, tổng vốn 14.657,7 tỷ đồng, gấp 2,6 lần so với cùng kỳ 2024, đạt 124% kế hoạch năm 2025.
Sau khi sáp nhập, ngành công nghiệp không chỉ mở rộng về quy mô mà còn nâng cao rõ rệt vai trò, trở thành trụ cột quan trọng trong cơ cấu kinh tế của tỉnh Phú Thọ. Giám đốc Sở Công thương Trần Quang Tuấn cho biết: "Việc hợp nhất đã giúp tận dụng tốt hơn các lợi thế bổ sung giữa các khu vực, từ tài nguyên, lao động đến hệ thống hạ tầng. Nhiều KCN, CCN được kết nối và quy hoạch đồng bộ hơn, tạo điều kiện thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ cao. Đồng thời, cơ cấu nội ngành công nghiệp cũng có sự chuyển biến tích cực, với sự gia tăng của các ngành chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Điều này góp phần nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương”,.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I đặt mục tiêu đến năm 2030, Phú Thọ là một trong những cực tăng trưởng của vùng Thủ đô và khu vực Trung du miền núi phía Bắc, trở thành trung tâm phát triển công nghiệp. Để đạt mục tiêu đó, ngành công nghiệp được định hướng là khu vực dẫn dắt tốc độ tăng trưởng GRDP, tạo ra giá trị gia tăng cao, đóng góp lớn cho ngân sách và lan tỏa sang các lĩnh vực khác như dịch vụ, logistics và đô thị hóa.Thông qua phát triển công nghiệp, sẽ hình thành các chuỗi sản xuất – cung ứng, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút mạnh mẽ nguồn vốn đầu tư, đặc biệt là đầu tư vào các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao. Sự phát triển của các KCN, CCN không chỉ tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ.
Bước chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu
Trong định hướng phát triển công nghiệp, tỉnh bám sát tinh thần Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 10/02/2022 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về phát triển vùng Trung du và miền núi Bắc bộ và Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII về đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Từ đó đã tạo bước chuyển biến căn bản trong tư duy thu hút đầu tư: Chuyển từ số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn.
Trưởng Ban Quản lý các KCN tỉnh Hoàng Long Biên cho biết: “Việc thực hiện các Nghị quyết, được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ trọng tâm đã tạo ra động lực cộng hưởng, không chỉ thúc đẩy các chỉ số kinh tế tăng trưởng vượt bậc mà còn đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển bền vững của các KCN trên địa bàn tỉnh theo đúng định hướng chiến lược của Trung ương, và của tỉnh”.
Từ năm 2026, quán triệt tinh thần của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030, Phú Thọ đã cụ thể hóa định hướng và giải pháp phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và có giá trị gia tăng cao. Việc cụ thể hóa các nghị quyết không chỉ dừng ở định hướng mà đã được triển khai bằng các chương trình, giải pháp đồng bộ, nhằm xây dựng ngành công nghiệp trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong giai đoạn tới.
Một bước ngoặt quan trọng trong định hướng phát triển công nghiệp của tỉnh là chuyển từ phát triển chiều rộng sang phát triển chiều sâu. Trong bối cảnh hiện nay, việc đánh giá một dự án công nghiệp không chỉ dừng ở quy mô vốn hay diện tích sử dụng, mà cần dựa trên một hệ thống tiêu chí toàn diện. Thứ nhất dự án cần sử dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại, có khả năng tự động hóa cao, tiết kiệm năng lượng và có lộ trình đổi mới công nghệ rõ ràng, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thứ hai, dự án phải tạo ra giá trị gia tăng cao, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GRDP, thu ngân sách và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, thay vì chỉ gia công, lắp ráp đơn giản. Một dự án công nghiệp “tốt” là dự án sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, có suất đầu tư cao trên một đơn vị diện tích và có khả năng kết nối với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, tham gia chuỗi giá trị và tạo hiệu ứng lan tỏa về công nghệ, quản trị và thị trường. Đồng thời, dự án đó không chỉ tạo nhiều việc làm mà còn phải tạo việc làm có chất lượng, thu nhập ổn định, góp phần nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động địa phương. Đặc biệt là yếu tố môi trường và phát triển bền vững. Đây là tiêu chí bắt buộc, trong đó dự án phải đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, áp dụng công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, giảm phát thải và hướng tới mô hình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn.
Giám đốc Sở Công thương tỉnh Phú Thọ Trần Quang Tuấn: “Các tiêu chí hiện nay hướng tới mục tiêu lựa chọn những dự án “tinh”, có chất lượng cao, hiệu quả lâu dài và đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp và của tỉnh”.
Để cụ thể hóa mục tiêu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh, Sở Công thương đã tham mưu UBND tỉnh ban hành chương trình hành động thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành Công thương giai đoạn đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, trong đó, đẩy mạnh phát triển hạ tầng cụm công nghiệp đồng bộ, theo hướng hiện đại, xanh và thông minh. Ngành chú trọng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường, có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu; thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong công nghiệp; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghiệp hiện đại, tăng cường liên kết vùng, mở rộng thị trường tiêu thụ và xuất khẩu.
Có thể khẳng định, từ nền tảng không gian phát triển mới sau sáp nhập, Phú Thọ đang từng bước định hình một mô hình công nghiệp hiện đại, xanh và bền vững. Không chỉ mở rộng quy mô, tỉnh đang chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng tăng trưởng, lấy công nghệ, hiệu quả và môi trường làm thước đo. Đó chính là bước đi vững chắc để công nghiệp trở thành động lực dẫn dắt phát triển, kiến tạo tương lai xanh và nâng tầm vị thế của Phú Thọ trong giai đoạn phát triển mới.
Ngọc Tuấn