Động thái trên nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân, đồng thời cải thiện chất lượng nhà ở và chỉnh trang đô thị.
88 chung cư, nhà tập thể xuống cấp nghiêm trọng
Theo thống kê của tỉnh Phú Thọ, hiện địa phương có 88 nhà tập thể, chung cư cũ được xây dựng từ những năm 1970 - 1980. Sau nhiều thập kỷ sử dụng, phần lớn công trình không còn đáp ứng yêu cầu sinh hoạt hiện nay của người dân.
Nhiều khu nhà rơi vào tình trạng hạ tầng kỹ thuật xuống cấp, hệ thống phòng cháy chữa cháy không bảo đảm, diện tích sử dụng chung chật hẹp, thiếu đồng bộ. Trong quá trình sử dụng, các công trình hầu như không được bảo trì, sửa chữa thường xuyên khiến chất lượng ngày càng suy giảm.
Tập thể in nhãn tại phường Phúc Yên, tỉnh Phú Thọ - một trong số những chung cư đã xuống cấp hư hỏng nghiêm trọng, không còn khả năng sử dụng. Ảnh: Sỹ Hào
Đáng chú ý, tình trạng người dân tự ý cơi nới, lắp đặt thêm các hạng mục trái phép tiếp tục làm gia tăng nguy cơ mất an toàn công trình. Hiện nay, nhiều chung cư cũ đã được đánh giá ở cấp C và cấp D - mức nguy hiểm cần phải cải tạo hoặc xây dựng lại để bảo đảm an toàn cho người dân.
Bên cạnh đó, công tác quản lý vận hành chung cư cũng bộc lộ nhiều bất cập. Phần lớn các chung cư cũ chưa thành lập ban quản trị, chưa xây dựng quy chế quản lý sử dụng; công tác an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và phòng cháy chữa cháy còn nhiều hạn chế.
Theo UBND tỉnh, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương chưa thường xuyên, thiếu kịp thời; trong khi ý thức chấp hành quy định pháp luật của một bộ phận cư dân còn hạn chế.
Hoàn thành di dời chung cư cấp D trong giai đoạn 2026 - 2027
Để khắc phục tình trạng trên, UBND tỉnh Phú Thọ đặt ra mục tiêu cụ thể trong giai đoạn 2026 - 2027 sẽ hoàn thành việc di dời người dân và phá dỡ các chung cư cũ được đánh giá cấp D - cấp độ không còn bảo đảm an toàn chịu lực công trình.
Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu hoàn thành xây dựng lại các chung cư cấp D; đồng thời thực hiện bảo trì, cải tạo các chung cư cấp C nhằm bảo đảm điều kiện sử dụng cho người dân.
Tình trạng người dân tự ý cơi nới, lắp đặt thêm các hạng mục trái phép tiếp tục làm gia tăng nguy cơ mất an toàn công trình xảy ra phổ biến ở nhiều chung cư cũ. Ảnh: Sỹ Hào
UBND tỉnh giao Sở Xây dựng tỉnh Phú Thọ làm cơ quan thường trực, tham mưu công tác quản lý nhà nước đối với chung cư cũ trên địa bàn - có trách nhiệm chủ trì kiểm tra việc chấp hành các quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm. Đồng thời, cơ quan này sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện kiểm định, đánh giá chất lượng công trình, hoàn thành trong năm 2026.
Tổ chức lập hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư theo quy định pháp luật. Hướng dẫn về quy trình lập, phê duyệt các đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng và kế hoạch cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. Tham mưu thủ tục lựa chọn chủ đầu tư, thẩm định, phê duyệt dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư và hướng dẫn các thủ tục xây dựng có liên quan.
Ngoài ra, Sở Xây dựng được giao lồng ghép nội dung cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ vào Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2021 - 2030, chương trình phát triển đô thị và đề án đô thị thông minh nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện.
Rà soát đất đai, bố trí tái định cư cho người dân
Sở Tài chính tỉnh Phú Thọ được giao tham mưu thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư; đồng thời bố trí nguồn vốn phục vụ các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của UBND tỉnh.
Trong khi đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ có trách nhiệm rà soát, đưa các dự án cải tạo chung cư cũ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; hướng dẫn thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư, xác định phạm vi dự án để áp dụng chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất theo quy định.
Tình trạng trần tường nhà long lở, bong tróc trơ cốt thép han gỉ tại tập thể in nhãn Phúc Yên, tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Sỹ Hào
Các địa phương nơi có chung cư cũ phải kiểm tra, hướng dẫn công tác quản lý, sử dụng nhà chung cư; chỉ đạo thành lập ban quản trị và ban hành quy chế quản lý sử dụng, hoàn thành trong quý III/2026.
UBND các xã, phường cũng được yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như tự ý cơi nới, xây dựng trái phép hoặc sử dụng kinh phí bảo trì sai quy định. Người đứng đầu địa phương sẽ phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm kéo dài, phát sinh điểm nóng về trật tự xây dựng hoặc chậm di dời người dân khỏi công trình nguy hiểm.
Bên cạnh đó, các địa phương phải tổ chức lập quy hoạch chi tiết, xây dựng kế hoạch cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư, cưỡng chế di dời và bố trí chỗ ở tạm thời cho người dân theo thẩm quyền.
UBND tỉnh Phú Thọ cũng yêu cầu các chủ sở hữu và ban quản trị nhà chung cư thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, sử dụng nhà chung cư theo quy định pháp luật; ban hành quy chế quản lý sử dụng và xây dựng kế hoạch bảo trì công trình.
Các đơn vị quản lý phải thường xuyên phản ánh trung thực tình trạng công trình, kịp thời báo cáo các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình quản lý, vận hành để cơ quan chức năng xem xét xử lý.
Lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tổ chức triển khai nghiêm túc các nội dung được giao; định kỳ trước ngày 15/12 hằng năm báo cáo kết quả thực hiện về Sở Xây dựng để tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh.
Sỹ Hào