Chính cách làm chủ động, linh hoạt ấy đã giúp HĐND phường nhanh chóng thích ứng với mô hình mới, góp phần xây dựng chính quyền phường hoạt động ngày càng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Linh hoạt chức năng quyết định
Sau ngày 1/7/2025, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành, khối lượng công việc tăng nhanh, nhiều vấn đề mới phát sinh, thẩm quyền được trao lớn hơn đặt ra yêu cầu cơ quan dân cử phải quyết định nhanh, đúng và sát thực tiễn. Trong bối cảnh đó, HĐND phường Nam Hồng Lĩnh không chọn cách thích ứng cầm chừng, mà bám sát tinh thần “vừa chạy vừa xếp hàng”, chủ động phát huy đồng thời hai chức năng cốt lõi làquyết định và giám sát, đồng hành với UBND tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn” trong mô hình mới.
Chỉ trong 5 tháng đầu vận hành, HĐND phường đã tổ chức 4 kỳ họp, ban hành 20 nghị quyết, trong đó nhiều nghị quyết đi thẳng vào các vấn đề phát sinh từ thực tiễn sắp xếp bộ máy và tổ chức dân cư. Thực trạng tên tổ dân phố bị trùng, có nơi đã lên phường nhưng vẫn còn mang tên thôn, gây bất cập trong quản lý hộ tịch, hộ khẩu, xác nhận địa chỉ cư trú, giao dịch dân sự và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân đã sớm được cử tri phản ánh. Trên cơ sở đó, HĐND phường chủ động rà soát, ban hành nghị quyết chuyển đổi thôn thành tổ dân phố và điều chỉnh, đổi tên các tổ dân phố trùng tên, trở thành phường tiên phong trong toàn tỉnh Hà Tĩnh triển khai nội dung này ngay từ giai đoạn đầu.
Đoàn giám sát Thường trực HĐND phường Nam Hồng Lĩnh khảo sát thực tế công trình đường Nguyễn Thiếp. Ảnh: Bình Nguyên
Những quyết định kịp thời ấy nhận được sự đồng thuận và phấn khởi rõ nét từ Nhân dân. Cử tri Trần Văn Linh – Tổ dân phố 7 Đậu Liêu, phường Nam Hồng Lĩnh chia sẻ: việc đổi tên tổ dân phố, bỏ tên thôn cho đúng với phường tưởng là chuyện nhỏ, nhưng đã tháo gỡ rất nhiều vướng mắc khi làm giấy tờ, giao dịch. Chúng tôi rất phấn khởi và đánh giá cao HĐND phường đã lắng nghe ý kiến dân, quyết sớm, quyết đúng, giúp bộ máy vận hành thông suốt, người dân được hưởng lợi trực tiếp.
Từ những việc cụ thể, sát dân, có thể thấy chức năng quyết định của HĐND phường không bị bó hẹp trong khuôn khổ kỳ họp thường lệ, mà được vận dụng linh hoạt, đúng lúc, đúng việc, tháo gỡ vướng mắc ngay từ gốc, bảo đảm bộ máy hành chính vận hành thông suốt và đời sống người dân không bị chậm nhịp trong quá trình chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Khi ý kiến cử tri trở thành “đầu vào” của quyết sách
Điểm khác biệt rõ nhất trong hoạt động của HĐND phường Nam Hồng Lĩnh là giám sát không tách rời quyết định. Trong thời gian ngắn, HĐND phường đã tổ chức 20 cuộc giám sát, khảo sát. Trong đó, có 12 cuộc giám sát chuyên đề, tập trung vào những lĩnh vực cử tri phản ánh nhiều nhất: đầu tư hạ tầng, giải ngân vốn đầu tư công, thu – chi ngân sách, môi trường, rác thải, giáo dục, thiết chế văn hóa, quản lý đô thị. Giám sát nhằm làm rõ trách nhiệm, phát hiện vướng mắc để đưa ra quyết định kịp thời: điều chỉnh danh mục đầu tư, phân bổ lại nguồn lực, ban hành nghị quyết hoặc yêu cầu giải trình chuyên đề.
Không chờ kỳ họp mới vào cuộc, không để quyền lực dân cử dừng lại ở nghị trường, HĐND phường Nam Hồng Lĩnh đã biến giám sát thành hành động, biến nghị quyết thành lời giải cho những vấn đề cụ thể của đời sống. Khi giám sát gắn với quyết định, nghị quyết xuất phát từ thực tiễn và cử tri được đặt ở vị trí trung tâm, những “quả ngọt” sau vận hành mô hình mới dần hiện hữu. Chính từ những kết quả ấy, niềm tin của Nhân dân được bồi đắp, tạo nền tảng quan trọng để cử tri gửi gắm lá phiếu trong kỳ bầu cử HĐND khóa mới – lựa chọn những đại biểu đủ tâm, đủ tầm để tiếp tục đồng hành cùng chính quyền phường trong chặng đường phía trước.
Chính từ các cuộc giám sát đó, nhiều nội dung đã được thể chế hóa thành nghị quyết của HĐND, giúp tháo gỡ ngay những “điểm nghẽn” trong điều hành. Cách làm này cho thấy một chuyển động rõ ràng: ý kiến cử tri trở thành đầu vào của quyết định HĐND, không chỉ là nội dung để tổng hợp, báo cáo.
Nhấn mạnh cách làm mới trong điều kiện pháp luật chưa theo kịp thực tiễn, bà Đặng Thị Lý – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch HĐND phường cho rằng: HĐND phường đi sâu vào giám sát, khảo sát thường xuyên, bắt đầu từ những vấn đề người dân đang băn khoăn, bức xúc hằng ngày. Khi ý kiến cử tri đã rõ, đã "chín", thì HĐND tổ chức giám sát ngay, làm rõ trách nhiệm, chỉ ra điểm nghẽn và quyết định kịp thời, không chờ đến kỳ họp định kỳ. Chính từ những cuộc giám sát bắt nguồn từ lòng dân đó, nhiều nội dung đã được thể chế hóa thành nghị quyết hoặc quyết định điều chỉnh nguồn lực, giúp giải quyết việc dân cần, việc dân đợi.
Tinh thần ấy thể hiện rõ trong việc giải quyết kiến nghị liên quan đến dự án nâng cấp, mở rộng đường Nguyễn Thiếp – công trình có tổng mức đầu tư 200 tỷ đồng, chiều dài hơn 5,1km, tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân. Ngay khi cử tri phản ánh về tiến độ, hệ thống thoát nước và những bất cập trong thi công, Thường trực HĐND, trực tiếp Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường cùng các đại biểu trong Tổ đại biểu HĐND phường số 3 đã xuống hiện trường, làm việc với chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án và nhà thầu. Từ giám sát thực địa, Thường trực HĐND phường đưa nội dung này vào diện theo dõi thường xuyên, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị. Giám sát được nối tiếp bằng giải trình, giải trình gắn với điều chỉnh và chỉ đạo thực hiện.
Đến nay, dự án đã đạt khoảng 98% khối lượng thi công, tiến độ được cải thiện rõ rệt, chất lượng công trình được người dân ghi nhận, mở ra không gian phát triển mới cho vùng Thuận Lộc cũ, trở thành điểm nhấn đô thị cho phường Nam Hồng Lĩnh mới trong tương lai gần. Cử tri Lê Văn Phẩm, cử tri tổ dân phố Phúc Thuận, xúc động chia sẻ: điều khiến bà con chúng tôi phấn khởi nhất là đích thân Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường trực tiếp đi khảo sát dọc tuyến đường Nguyễn Thiếp, làm việc và đôn đốc nhà thầu tháo gỡ từng việc cụ thể và đã có kết quả giải quyết ngay. Thấy lãnh đạo xuống tận nơi như vậy, người dân rất tin và càng kỳ vọng vào vai trò của HĐND phường.
Nếu chỉ ban hành nhiều nghị quyết hay tổ chức nhiều cuộc giám sát, HĐND vẫn có thể rơi vào tình trạng “đúng quy trình nhưng xa dân”. Điều giúp HĐND phường Nam Hồng Lĩnh tránh được điều đó chính là mối liên hệ chặt chẽ, thường xuyên với cử tri thông qua tiếp xúc cử tri, hoạt động của các tổ đại biểu và giám sát tại cơ sở. Chính sự gắn bó ấy giúp HĐND phường quyết định đúng vấn đề, đúng thời điểm và đúng nhu cầu của người dân, hạn chế tình trạng nghị quyết ban hành nhưng khó thực hiện. Khi cử tri thấy ý kiến của mình được lắng nghe, được phản ánh thành hành động và được thể chế hóa bằng nghị quyết, niềm tin vào cơ quan dân cử tự khắc hình thành.
Trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND phường Nam Hồng Lĩnh đồng hành chặt chẽ với UBND trong quyết định, giám sát và tháo gỡ kịp thời các vướng mắc từthực tiễn, qua đó giúp hoạt động điều hành được duy trì thông suốt. Nhờ sự phối hợp này, năm 2025 kinh tế phường tăng trưởng 10,67%, thu nhập bình quân đạt 71 triệu đồng/người, tổng thu ngân sách gần 235 tỷ đồng, vượt kế hoạch. Thu hút đầu tư tiếp tục là điểm sáng với 02 dự án FDI, công tác quản lý đất đai chuyển biến rõ nét, hoàn thành 90 ngày làm sạch dữ liệu đất đai, tạo nguồn thu trên 13 tỷ đồng từ đất; cải cách hành chính, chuyển đổi số đạt kết quả cao với 93,49% hồ sơ xử lý trực tuyến, 99,94% thanh toán trực tuyến, góp phần xây dựng chính quyền phường hoạt động ngày càng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Hồng Lam