Quân bài chiến lược của Bắc Kinh trước thềm hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung

một giờ trướcBài gốc

Đất hiếm chuẩn bị được đưa đi xuất khẩu tại Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Theo Nikkei Asia ngày 12/5, các tập đoàn khai thác và chế biến đất hiếm hàng đầu của Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh nhờ giá tăng và nhu cầu toàn cầu ổn định, trong lúc Bắc Kinh tiếp tục củng cố vị thế thống trị đối với loại khoáng sản được xem là tối quan trọng cho ngành công nghệ cao và quốc phòng.

Công ty China Rare Earth Resources and Technology, đơn vị niêm yết thuộc Tập đoàn China Rare Earth do nhà nước kiểm soát, cho biết doanh thu năm 2025 đạt 3,18 tỷ NDT, tăng 5,1% so với cùng kỳ năm trước. Doanh nghiệp này cũng chuyển từ thua lỗ sang có lãi với lợi nhuận ròng hơn 172 triệu NDT.

Đà tăng tiếp tục kéo dài sang quý I/2026 khi doanh thu tăng gần 13%, còn lợi nhuận ròng tăng hơn 90%. Ban lãnh đạo công ty cho biết đã tận dụng cơ hội thị trường đối với một số sản phẩm đất hiếm, đồng thời kỳ vọng nhu cầu từ các ngành công nghệ mới sẽ tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng.

Đất hiếm là nhóm khoáng sản thiết yếu trong sản xuất xe điện, tua-bin gió, chip bán dẫn, thiết bị điện tử và nhiều hệ thống vũ khí hiện đại. Trung Quốc hiện chiếm khoảng 70% sản lượng khai thác đất hiếm toàn cầu và tới 90% công suất tinh luyện, tạo ra lợi thế mà Bắc Kinh nhiều lần sử dụng trong cạnh tranh địa chính trị.

Sau khi chính quyền Tổng thống Trump áp thuế quy mô lớn lên hàng hóa Trung Quốc năm 2025, Bắc Kinh đã đáp trả bằng các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Hai bên sau đó đạt thỏa thuận đình chiến tạm thời trong cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập tại Hàn Quốc cuối năm ngoái, nhưng vấn đề đất hiếm vẫn được dự báo là nội dung quan trọng tại hội nghị lần này ở Bắc Kinh.

Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục sử dụng lợi thế chuỗi cung ứng để gây sức ép trong các tranh chấp khu vực. Một số doanh nghiệp Trung Quốc mô tả các biện pháp kiểm soát xuất khẩu gần đây là động thái giúp củng cố quyền định giá và vị thế dẫn đầu của nước này trong chuỗi cung ứng chiến lược toàn cầu.

Dữ liệu thương mại công bố vừa qua cho thấy xuất khẩu quặng và khoáng sản đất hiếm của Trung Quốc trong tháng 4/2026 tăng hơn 196% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn nhiều mức tăng 3,3% của tháng trước đó. Các chuyên gia cho rằng mức tăng này chủ yếu phản ánh giá bán cao hơn và sự phục hồi sau giai đoạn gián đoạn thương mại liên quan căng thẳng địa chính trị.

Nhiều doanh nghiệp khác trong ngành cũng công bố kết quả khả quan. China Northern Rare Earth, nhà sản xuất đất hiếm lớn nhất Trung Quốc, đặt mục tiêu doanh thu hơn 44 tỷ NDT trong năm 2026 sau khi ghi nhận doanh thu kỷ lục năm 2025. Shenghe Resources Holding, doanh nghiệp được Bộ Tài chính Trung Quốc hậu thuẫn, cũng kỳ vọng doanh thu tăng thêm 10%.

Tuy nhiên, cạnh tranh quốc tế trong lĩnh vực này đang gia tăng nhanh chóng. Mỹ và nhiều nước đồng minh đã thúc đẩy các dự án khai thác mới, đầu tư vào tái chế và tìm kiếm nguồn cung thay thế nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng việc phá vỡ thế thống trị của Bắc Kinh sẽ rất khó khăn trong ngắn hạn. Ông Ken Koyama, chuyên gia kinh tế tại Viện Kinh tế Năng lượng Nhật Bản, nhận định lợi thế lớn nhất của Trung Quốc nằm ở khả năng cạnh tranh chi phí và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh.

Theo ông, các nước khác sẽ phải phối hợp nhiều biện pháp cùng lúc như phát triển mỏ mới, mở rộng năng lực tinh luyện, xây dựng hệ thống tái chế và phát triển công nghệ thay thế nếu muốn giảm phụ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc.

Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, đất hiếm đang nổi lên như một trong những “lá bài” chiến lược quan trọng nhất mà Bắc Kinh có thể sử dụng trong các cuộc đàm phán kinh tế và công nghệ với Washington.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/quan-bai-chien-luoc-cua-bac-kinh-truoc-them-hoi-nghi-thuong-dinh-my-trung-20260512152612462.htm