'Siêu tàu' liên tục cập bến, cảng biển Việt trước áp lực chuyển mình

3 giờ trướcBài gốc

Cảng biển tấp nập đón tàu trọng tải lớn

Cuối tháng 4/2026, luồng hàng hải Hải Phòng chứng kiến một sự kiện đặc biệt khi cảng Container Quốc tế Hateco Hải Phòng (HHIT) đón thành công tàu container Cosco Shipping Aquarius.

Việc tiếp nhận các tàu container trọng tải lớn thành công cho thấy năng lực của hệ thống cảng biển Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ (Ảnh: HHIT).

Với chiều dài khoảng 400 m và trọng tải khoảng 197.000 DWT, con tàu cập cảng thành công không chỉ là kỷ lục mới của riêng HHIT, còn là dấu mốc quan trọng cho thấy năng lực tiếp nhận các dòng tàu siêu trọng của cảng biển Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ.

Việc đón tàu Cosco Shipping Aquarius chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh tổng thể về xu hướng tăng kích cỡ tàu của ngành hàng hải toàn cầu.

Từ các cảng tại Cái Mép - Thị Vải như SSIT, CMIT, Gemalink đến cảng biển tại Lạch Huyện ở phía Bắc, "cuộc đua" tiếp nhận tàu trọng tải lớn đang trở nên sôi động hơn bao giờ hết.

Thậm chí, tại khu vực Cái Mép - Thị Vải, cơ quan chuyên ngành còn nghiên cứu việc đón tàu trọng tải kỷ lục lên tới 250.000 tấn, tương đương sức chở tới 24.000 Teu.

Việc đón những con tàu trọng tải lớn, thậm chí vượt thiết kế ban đầu không đơn thuần là "vượt ngưỡng" về mặt con số, mà là một chiến lược sống còn để nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh các hãng tàu lớn luôn mong muốn đưa những đội tàu trọng tải lớn vào khai thác, các cảng biển Việt Nam buộc phải chuyển mình để không bị bỏ lại phía sau.

Tuy nhiên, nhìn vào thực trạng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, ông Lê Tấn Đạt, Phó tổng giám đốc Công ty CP Tư vấn xây dựng công trình hàng hải (CMB) đã chỉ ra một vấn đề về hạ tầng. Hiện nay, hệ thống cảng biển của Việt Nam đang có sự phân định cụ thể. Nhà nước đầu tư luồng lạch và hạ tầng công cộng, còn doanh nghiệp tư nhân rót vốn vào cầu cảng và vận hành.

Sự phân định này vô tình tạo ra nghịch lý, đó là trong khi các doanh nghiệp có thể chủ động nâng cấp cầu cảng bằng vốn tự có, thì luồng hàng hải lại phụ thuộc vào nguồn ngân sách và kế hoạch đầu tư công trung hạn. Từ đó, việc nạo vét, mở rộng luồng chưa thể đáp ứng ngay lập tức trên diện rộng.

Trước bài toán đó, nhà nước đã mở hướng đi mới bằng cách tích cực kêu gọi xã hội hóa, khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân cùng bắt tay đầu tư vào hệ thống luồng hàng hải và trang bị các thiết bị hiện đại. Đây có thể coi là một trong những phương án để cân đối giữa mong muốn đón tàu lớn, hiệu quả kinh doanh thực tế của doanh nghiệp và việc đảm bảo an toàn hàng hải, tạo nên hệ sinh thái hàng hải đồng bộ và bền vững.

Giữ ranh giới an toàn, khơi thông rào cản pháp lý

Khi những con tàu có trọng tải lớn tiến vào luồng, vấn đề quan trọng nhất được đặt lên hàng đầu không phải là thu được bao nhiêu lợi nhuận mà chính là đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Để một chuyến tàu cập bến bình an, đó là kết quả của sự phối hợp của nhiều lực lượng liên quan từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp cảng, hãng tàu, hoa tiêu, lai dắt… Sự tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện kỹ thuật và một kịch bản ứng phó bài bản là "kim chỉ nam" để đón tàu thành công.

Theo lãnh đạo CMB, có ba điều kiện tiên quyết được ví như ranh giới để các cảng biển có thể đón được tàu có trọng tải lớn, bao gồm: Sự phù hợp quy hoạch, kết cấu hạ tầng cảng biển và phương án bảo đảm an toàn hàng hải.

"Việc tiếp nhận tàu lớn thường phải nằm trong giới hạn cho phép, không được phá vỡ quy hoạch tổng thể của khu vực. Các cầu bến phải được kiểm định, tính toán khả năng chịu lực chi tiết. Nếu tàu chỉ tăng tải nhẹ, các giải pháp như thay hệ thống đệm va hay giới hạn vận tốc cập tàu có thể được áp dụng.

Nhưng nếu có sự nhảy vọt về trọng tải, việc gia cường kết cấu hoặc nâng cấp toàn diện cầu cảng là điều bắt buộc", ông Đạt chia sẻ và cho biết thêm, với phương án an toàn hàng hải, các giải pháp như giảm mớn nước khi tàu hành hải trên luồng phải được tính toán kỹ lưỡng để phù hợp với độ sâu thực tế.

Ông Phan Hoàng Vũ, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Liên doanh Dịch vụ Container Quốc tế Cảng Sài Gòn - SSA (SSIT), cho biết trước khi tiếp nhận tàu trọng tải lớn, các bên chuyên môn và liên quan đã thực hiện đầy đủ các đo đạc, tính toán tất cả các thông số kỹ thuật, cũng như phối hợp chặt chẽ, tổ chức chạy thử nghiệm và mô phỏng đầy đủ các kịch bản nhằm lường trước những tình huống có thể xảy ra và cùng ngồi lại đánh giá kỹ lưỡng.

Về phía doanh nghiệp, SSIT đã nâng cấp hệ thống thiết bị, lắp đặt các công cụ quan trắc theo quy định để đảm bảo các yếu tố kỹ thuật.

Cho rằng việc gia tăng trọng tải tàu là xu hướng phát triển chung của đội tàu thế giới, đồng thời các hãng tàu lớn như MSC cũng có nhu cầu đưa tàu cỡ lớn vào khai thác, ông Vũ khẳng định: "Việc các cảng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam với các cảng biển trong khu vực mà còn củng cố niềm tin, sự lựa chọn của các hãng tàu".

Để đáp ứng xu hướng ấy, cùng với những tính toán về mặt kỹ thuật, thời gian qua, việc điều chỉnh hành lang pháp lý cũng đang góp phần trợ lực cho các doanh nghiệp cảng.

Ông Nguyễn Đình Việt, Phó cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đánh giá việc ban hành Nghị định 34/2025 về sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực hàng hải là một bước ngoặt lớn.

Nếu như trước đây, việc đón tàu vượt tải trọng thường gặp vướng mắc do các quy định chưa thực sự đồng nhất, gây tâm lý e ngại cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý thì Nghị định 34 đã định hình lại mọi thứ rõ nét hơn, tạo ra hành lang pháp lý vững chắc, giúp việc phê duyệt các phương án đảm bảo an toàn trở nên minh bạch và thống nhất.

"Sau khi xác định sự phù hợp với quy hoạch, các đơn vị sẽ tiến hành nghiên cứu, kiểm định hạ tầng. Nếu mọi chỉ số đều nằm trong ngưỡng an toàn, phương án bảo đảm an toàn hàng hải mới được thông qua, giúp cảng tận dụng tối đa lợi thế hạ tầng mà vẫn đảm bảo an toàn hàng hải", ông Việt chia sẻ.

Trong bối cảnh phát triển của ngành hàng hải thế giới, những con tàu siêu lớn ra vào cảng biển Việt Nam an toàn đang viết nên những kỳ tích mới cho ngành hàng hải Việt Nam. Sự chủ động của doanh nghiệp trong việc tối ưu hóa nguồn lực và sự đồng hành của cơ quan quản lý đưa Việt Nam dần khẳng định vị thế trên bản đồ hàng hải quốc tế.

Hoàng Anh

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/sieu-tau-lien-tuc-cap-ben-cang-bien-viet-truoc-ap-luc-chuyen-minh-192260504100448257.htm