Theo cáo trạng, thửa đất 101, tờ bản đồ số 9 tại xã An Long, TP HCM (trước đây là xã Tân Long, huyện Phú Giáo, Bình Dương) là của vợ chồng bà Vương Thị Dung. Ngày 18/06/2019, bà Dung lập giấy bán cho bà Huệ. Cùng ngày, bà Dung ký ủy quyền toàn quyền cho anh Tài đi làm trích lục bản đồ và xác nhận bất động sản.
Ngày 19/6/2019, anh Tài lập hợp đồng chuyển nhượng đất cho mẹ. Theo hợp đồng, bà Huệ phải nộp toàn bộ thuế, phí. Mẹ con bà Huệ mỗi người đã nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là 146 triệu. Cáo trạng cho rằng, theo kết luận giám định (KLGĐ) của Cục Thuế Bình Dương (cũ), bà Huệ phải nộp thuế TNCN 360 triệu nên còn trốn thuế 214 triệu. Bà Huệ bị xác định là người trốn thuế, anh Tài bị xác định là đồng phạm giúp sức.
Ngày 19/10, bà Huệ bán thửa đất trên cho ông Quang, thỏa thuận ông Quang là người nộp thuế, phí. Ông Quang nộp thuế TNCN 147,3 triệu. Theo KLGĐ, ông Quang phải nộp thuế TNCN 360 triệu nhưng mới nộp 147,3 triệu, còn lại trốn thuế 212,7 triệu. Giao dịch này, ông Quang bị xác định là người trốn thuế, còn bà Huệ là đồng phạm giúp sức.
Tại tòa, bà Huệ khai, trong giao dịch với bà Dung, hai bên thống nhất thuế, phí của ai người đó đóng. Bà Dung để lại 500 triệu để nhờ bà Huệ nộp thuế giúp. Sau khi có thông báo thuế đứng tên bà Dung, thông qua một người khác, bà Dung đưa tiền cho bà Huệ đi đóng. Bà Huệ cho rằng cáo trạng cáo buộc bà chủ mưu và không truy tố bà Dung là không phù hợp quy định pháp luật.
Còn anh Tài thì cho rằng không phải là người nộp thuế. Việc đứng đại diện ủy quyền cho bà Dung là do bà Dung bận việc không thực hiện được các thủ tục chuyển nhượng.
Với giao dịch giữa ông Quang và bà Huệ, hai bị cáo thừa nhận hành vi như cáo trạng nêu.
Đại diện VKS nhận định các bị cáo có hành vi vi phạm, cáo trạng truy tố là đúng người, đúng tội. VKS đề nghị tòa tuyên phạt bà Huệ 12 - 18 tháng tù, anh Tài từ 150 - 200 triệu và ông Quang từ 250 - 300 triệu.
Tại phiên xử, Luật sư (LS) Nguyễn Văn Hồng (Đoàn LS TP HCM, bào chữa cho bị cáo Tài) nêu quan điểm giao dịch giữa bà Dung - anh Tài (ủy quyền) - bà Huệ thì anh Tài không phát sinh tiền thuế TNCN. Tại giao dịch này, bà Huệ đã đóng thuế TNCN 292 triệu, số tiền còn lại chưa nộp là 68 triệu nên không đủ để truy cứu các bị cáo tội Trốn thuế.
LS Nguyễn Văn Quynh (Đoàn LS TP Hà Nội, bào chữa cho bà Huệ) thì cho rằng, căn cứ Điều 247 Luật Đất đai 2024, việc tính thuế TNCN đã có sự thay đổi so với các quy định trước đây. Trước đây, thuế TNCN tính theo giá trị mua bán thực tế (nếu thấp hơn giá Nhà nước quy định). Điều 247 Luật Đất đai 2024 quy định tính dựa vào bảng giá đất Nhà nước quy định chứ không phụ thuộc vào giá mua bán thực tế.
“Điều 29 BLTTHS và Điều 7 BLHS quy định về áp dụng nguyên tắc có lợi cho bị can, bị cáo trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử khi có sự thay đổi chính sách pháp luật mà có thể dẫn đến việc miễn trách nhiệm hình sự. Vì vậy, cần trả hồ sơ để giám định lại tiền thuế các bị cáo phải nộp”, LS Quynh nói. Do đó, LS Quynh đề nghị tòa miễn trách nhiệm hình sự cho các bị cáo.
Sau khi nghị án kéo dài, ngày 31/12/2025, tòa tuyên các bị cáo mức án nêu trên. Bà Huệ cho biết sẽ kháng cáo bản án sơ thẩm vì mức án với mình là chưa phù hợp và cần xem xét vai trò một số người khác trong vụ án.
Bùi Yên