Thực tế thời gian qua cho thấy, tình trạng đổ trộm phế thải xây dựng vẫn xảy ra ở nhiều nơi. Không ít khu vực ven đô xuất hiện các bãi phế thải tự phát gây ô nhiễm môi trường, cản trở giao thông và làm xấu cảnh quan đô thị. Cùng với đó, bùn thải từ hoạt động nạo vét cống rãnh, hồ điều hòa… cũng rất cần phải xử lý. Đây là những chất thải đặc thù, đòi hỏi có hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý phù hợp.
Trước thực tế đó, cơ quan chuyên môn đã tham mưu thành phố xây dựng định hướng quy hoạch chất thải, trong đó đặt mục tiêu đạt cân bằng giữa lượng phát sinh và năng lực xử lý đối với từng loại chất thải trước ngày 31-12-2026. Trong đó, thành phố đặt mục tiêu áp dụng công nghệ xử lý bằng phương pháp nghiền tái chế với công suất khoảng 3.000-4.000 tấn/ngày đối với phế thải xây dựng; xử lý khoảng 4.000 tấn trong năm 2026 và 4.600 tấn vào năm 2027 với bùn thải...
Tuy nhiên, từ định hướng đến triển khai thực tế vẫn còn khoảng cách. Khó khăn lớn nhất hiện nay là huy động nguồn lực đầu tư và rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục liên quan đến dự án xử lý chất thải. Nếu chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước, tiến độ triển khai khó đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, việc huy động nguồn lực xã hội là giải pháp mang tính quyết định. Trong đó việc xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư vào lĩnh vực xử lý chất thải rắn xây dựng và bùn thải là hết sức quan trọng. Khi môi trường đầu tư rõ ràng, minh bạch và ổn định, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn tham gia các dự án môi trường có quy mô lớn.
Bên cạnh đó, cải cách thủ tục hành chính là yếu tố then chốt để đẩy nhanh tiến độ dự án. Những thủ tục liên quan đến chủ trương đầu tư, thẩm định dự án, đánh giá tác động môi trường, cấp phép xây dựng cần được rút ngắn thời gian giải quyết, giúp dự án sớm triển khai và thu hút nhà đầu tư. Ngoài ra, công tác quản lý chất thải xây dựng và bùn thải cần được tăng cường chặt chẽ hơn. Cơ quan quản lý cần kiểm soát nghiêm việc thu gom và vận chuyển phế thải xây dựng từ các công trình. Các chủ đầu tư, nhà thầu phải thực hiện đúng quy định về phân loại, vận chuyển và xử lý, tránh tình trạng đổ trộm ra môi trường.
Song song với đó là xây dựng cơ chế khuyến khích tái chế chất thải xây dựng. Khi được xử lý bằng công nghệ nghiền, nhiều loại phế thải có thể trở thành nguồn vật liệu phục vụ san lấp mặt bằng hoặc sản xuất vật liệu xây dựng. Tận dụng tốt nguồn vật liệu tái chế này không chỉ giảm áp lực cho môi trường, mà còn góp phần tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên. Đối với bùn thải, việc đầu tư công nghệ xử lý hiện đại sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm và mở ra khả năng tái sử dụng, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn.
Xử lý chất thải rắn xây dựng và bùn thải không phải là vấn đề mới, nhưng áp lực đang ngày càng gia tăng theo tốc độ phát triển đô thị. Nếu không sớm tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong quản lý, bài toán môi trường đô thị ở thành phố Hà Nội sẽ ngày càng phức tạp. Khi mục tiêu, lộ trình đã được xác định, điều quan trọng nhất lúc này là hành động nhanh và đồng bộ. Làm tốt những việc này không chỉ giúp thành phố Hà Nội giải quyết hiệu quả hai loại chất thải đang gây áp lực lớn, mà còn góp phần xây dựng hệ thống quản lý môi trường hiện đại, tạo nền tảng cho một đô thị phát triển xanh và bền vững.
Hoàng Sơn