Dự án do Trung tâm Công nghệ Nano quốc gia Thái Lan (Nanotec) phối hợp với Cục Kiểm soát Ô nhiễm và Tổng cục Điện lực triển khai.
Trọng tâm của chương trình là hệ thống “mũi điện tử” (e-nose) - thiết bị cảm biến thông minh có khả năng nhận diện dấu vết hóa học đặc trưng của từng nguồn phát thải.
Đại diện Nanotec cho biết, ô nhiễm bụi mịn vẫn là một trong những thách thức môi trường cấp bách của Thái Lan, đặc biệt trong mùa đốt rơm rạ và các hoạt động nông nghiệp.
Vì vậy, việc xác định đúng nguồn gây ô nhiễm được xem là yếu tố then chốt để đưa ra biện pháp xử lý hiệu quả.
Khác với các trạm quan trắc truyền thống vốn chỉ ghi nhận nồng độ PM2.5, hệ thống e-nose tập trung vào việc nhận diện nguồn phát thải.
Về nguyên lý, thiết bị hoạt động tương tự “khứu giác nhân tạo”, sử dụng dãy cảm biến để phát hiện các hợp chất hóa học và khí tồn tại trong không khí.
Mỗi nguồn ô nhiễm như đến từ quá trình đốt sinh khối, khí thải giao thông đến hoạt động công nghiệp đều mang dấu hiệu hóa học riêng.
Nhờ đó, hệ thống có thể xác định liệu mức bụi mịn gia tăng bắt nguồn từ khói đốt cây trồng, khí thải phương tiện hay các phản ứng hóa học trong khí quyển.
Theo cơ quan quản lý môi trường Thái Lan, giám sát chính xác là nền tảng để kiểm soát ô nhiễm hiệu quả.
Nền tảng dữ liệu do e-nose tạo ra được kỳ vọng sẽ hỗ trợ xây dựng chính sách chất lượng không khí, triển khai biện pháp ứng phó và tăng cường thực thi các quy định môi trường.
Việc lắp đặt và thu thập dữ liệu từ hệ thống dự kiến hoàn tất trong năm 2026.
Nanotec cũng để ngỏ khả năng chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nhằm mở rộng ứng dụng trong công nghiệp, như kiểm soát mùi, giám sát chất lượng sản phẩm hoặc phát hiện rò rỉ hóa chất.
Giới chuyên môn nhận định sự kết hợp giữa cảm biến thông minh, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn có thể tạo bước tiến mới trong quản lý ô nhiễm không khí.
Nếu được triển khai hiệu quả, các giải pháp công nghệ nội địa như e-nose không chỉ giúp Thái Lan ứng phó với PM2.5 mà còn góp phần nâng cao năng lực công nghệ trong nước.
(theo Bangkok Post)
Long Thành