Những năm gần đây, thường xuyên xảy ra tình trạng nhiều tuyến đường nội ô của tỉnh bị ngập, nhất là khi có mưa trùng với thời điểm triều cường. Tình trạng
ngập úng
cục bộ không chỉ ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt, đi lại và kinh doanh của người dân mà còn đẩy nhanh tiến trình xâm nhập mặn cũng như tác động đến các công trình hạ tầng, nhất là giao thông.
PGS. TS Trần Bá Hoằng, Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, phân tích, trung tâm tỉnh Cà Mau nằm trên điểm giao nhau của 9 con sông lớn (Sông Trẹm, Cái Tàu, Quản lộ Phụng Hiệp, Cà Mau - Bạc Liêu, Bảy Háp, Mương Ðiều, Bảy Háp, Sông Ðốc, Gành Hào), tạo nên nơi giao thoa thủy lực phức tạp, trong đó tập trung giáp nước tại khu vực vùng lõi đô thị của tỉnh, với khoảng 15.000 ha, khiến nước không thể tiêu thoát tự nhiên.
Thời gian qua, tỉnh đã đầu tư hệ thống cống ngăn triều, chống xâm nhập mặn dọc tuyến Tắc Thủ - Sông Ðốc.
Theo tính toán của Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, nếu xây dựng cống Gành Hào, có thể giảm đỉnh triều nội ô Cà Mau và xã lân cận khoảng 30 cm. Tuy nhiên, chỉ như vậy thì không thể chủ động trữ nước trong hệ thống kênh rạch khi có mưa, tức hiệu quả chống ngập, hạn chế xâm nhập mặn sẽ không cao. Việc đầu tư đồng thời thêm 4 cống: Sông Ðốc, Bảy Háp, Mương Ðiều, Rạch Rập và cụm 9 cống vành đai 3 (theo chủ trương đầu tư tại Quyết định số 01517/QÐ-UBND ngày 24/10/2025 của UBND tỉnh Cà Mau) sẽ tạo thành hệ thống công trình khép kín, phục vụ chống ngập, hạn chế mặn cho khu vực trung tâm tỉnh Cà Mau và các xã lân cận.
Theo nhận định, đây sẽ là hệ thống công trình góp phần đặc biệt quan trọng nâng cao năng lực tiêu thoát nước, giảm ngập; bảo vệ hạ tầng bền vững vùng bán đảo Cà Mau; giúp điều tiết, phân phối và kiểm soát nguồn nước theo không gian và thời gian, cải thiện điều kiện môi trường nước đô thị và vùng ven đô; giảm thiểu rủi ro thiên tai, bảo vệ tài sản của người dân và hạ tầng đô thị. Ðồng thời, còn tăng cường liên kết vùng, phát huy hiệu quả tổng hợp của hệ thống công trình kiểm soát nước bền vững khu vực bán đảo Cà Mau.
Nhiều tuyến đường trung tâm nội ô của tỉnh thường xuyên bị ngập khi có mưa và triều cường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hạ tầng, đi lại và sinh hoạt của người dân. (Ảnh chụp tại ngã tư giao nhau giữa đường Trần Hưng Đạo và Phan Ngọc Hiển ngày 9/12/2025).
“Khi được đầu tư, hệ thống cống Gành Hào, Sông Ðốc, Bảy Háp, Mương Ðiều sẽ tạo thành vùng khép kín khoảng 45.000 ha, có thể chống ngập do triều cường. Ðồng thời tạo chân triều thấp để trữ nước trong các kênh rạch khi có mưa, giúp hạn chế tình trạng ngập và xâm nhập mặn”, PGS. TS Tô Văn Thanh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, nhận định.
Dự án Cống Gành Hào và cụm 4 cống Tây Nam Cà Mau gồm các cống: Sông Ðốc, Bảy Háp, Mương Ðiều và Rạch Rập, theo tính toán cần nguồn vốn đầu tư khoảng 4.500 tỷ đồng. Theo đó, khi đầu tư hoàn thành, hệ thống công trình này sẽ khép kín, phục vụ chống ngập cho khu vực trung tâm tỉnh Cà Mau và các xã lân cận. Các cơ quan chuyên môn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất đưa Dự án Cống Gành Hào vào Kế hoạch Ðầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để sớm triển khai, giúp tỉnh Cà Mau thực hiện.
Nguyễn Phú