'Theo con sóng chữ' tiếng lòng của người cầm bút

2 giờ trướcBài gốc

Trong sáng tác của mình, ông dành nhiều tâm huyết để chiêm nghiệm về nghề, tiêu biểu nhất là bài thơ “Theo con sóng chữ”. Qua việc lồng ghép sự vận động của sóng biển vào nhịp đập sáng tạo, tác phẩm tựa như một bản tự vấn đầy trách nhiệm của người cầm bút, khẳng định sứ mệnh của văn chương trong việc bồi đắp tâm hồn và gìn giữ những giá trị cốt lõi của dân tộc.

Đêm cứ thế ôm trọn những chiều đông

sóng say sưa vuốt ve bờ không nghỉ

tôi băm bổ ra khơi cùng chữ nghĩa

bồi hồi con sóng văn chương

Ngọn sóng nào cũng quyến luyến đại dương

cũng căng mình trong bão táp

cũng đắng đót bởi mùa xuân ấm áp

trở trăn thiên chức giậu phên

Ơi con sóng muôn đời vẫn đáng yêu

chẳng hề làm đau lòng biển

xới đào là để biếc xanh

trui rèn để hiểu thêm thời thế

Đâu hướng nên đi

đâu đường nên chọn

một trụi trần sương gió cũng tri ân

Tôi vững lòng

cùng nghiên bút

hành quân!

Với nhà thơ Nguyễn Tiến Nên đi thực tế và viết là hành trình đầy cảm xúc và đam mê - Ảnh: Nh.V

Chia sẻ về những cảm xúc khi viết bài thơ “Theo con sóng chữ”, nhà thơ Nguyễn Tiến Nên cho biết: Trong một đêm ra khơi cùng những ngư phủ, tôi đã chiêm nghiệm ra một điều thú vị rằng, khi bà con buông lưới câu cá, câu mực, thì tôi ra khơi để "câu chữ". Tác phẩm khơi dậy tình yêu biển đảo tha thiết cùng lòng tri ân sâu sắc đối với cha ông - những người đã hiến dâng máu xương để giữ gìn biển đảo thân yêu. Đó cũng chính là lời khẳng định về trách nhiệm và sự sẻ chia của người cầm bút trước chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Đối với Nguyễn Tiến Nên, văn chương vốn dĩ là một đại dương mênh mông và mỗi nhà văn là một người thủy thủ can trường, miệt mài điều khiển con tàu tư duy để đi tìm bến bờ của cái đẹp. Chính vì quan niệm nghệ thuật đầy chất lãng mạn mà cũng rất thực tế ấy, xuyên suốt bài thơ, tác giả đã mượn nhịp điệu của những con sóng lúc thầm thì, lúc dữ dội để gửi gắm tiếng lòng chân thành và sự hăm hở dấn thân của một người cầm bút. Những con sóng vỗ bờ hay nhịp đập của tư duy sáng tạo, đã thúc giục người nghệ sĩ "băm bổ ra khơi" giữa biển đời đầy biến động.

Qua tác phẩm, ta bắt gặp một tâm thế lao động nghệ thuật nghiêm túc và đầy bản lĩnh. Dẫu phải đối mặt với bão táp cuộc đời hay sự “đắng đót” của thời gian, người cầm bút vẫn kiên tâm theo đuổi những giá trị “xanh biếc” nhân văn. Sự hòa quyện tuyệt vời giữa hình tượng con sóng và hành trình của chữ nghĩa đã khẳng định một chân lý giản dị mà sâu sắc rằng: Văn chương chân chính luôn khởi nguồn từ khát vọng chinh phục những điều cao cả và bền bỉ, như sóng biển ngàn năm vẫn miệt mài vỗ bờ, không bao giờ ngơi nghỉ.

Nhà thơ Nguyễn Tiến Nên cho rằng: Một tác phẩm nghệ thuật chân chính phải là kết quả của sự "căng mình" trước những biến động, bão táp của xã hội và "cũng đắng đót bởi mùa xuân ấm áp". Thông thường, khi nói về mùa xuân thường gợi mở sự tươi mới, nhưng với người nghệ sĩ nhạy cảm, cái "ấm áp" đôi khi lại đi kèm với nỗi lo âu về sự lãng quên hoặc tự mãn. Tác giả đã biến cái “đắng đót” của suy tư thành sự tỉnh thức về “thiên chức giậu phên” của người cầm bút. Khái niệm này khẳng định một tư duy nghệ thuật đầy trách nhiệm rằng: Văn chương không chỉ dùng để tô điểm cái đẹp, mà còn phải là tấm lá chắn, là “giậu phên” gìn giữ nền tảng văn hóa và đạo đức con người.

Tác giả Nguyễn Tiến Nên là một trong 2 gương mặt tiêu biểu của tỉnh Quảng Trị vừa được Hội Nhà văn Việt Nam kết nạp hội viên mới trong năm 2025. Chia sẻ về niềm vui này, nhà thơ bày tỏ: Đây là niềm vinh dự lớn trong sự nghiệp sáng tác của tôi. Thành quả này không chỉ đến từ những nỗ lực bền bỉ của bản thân, mà còn có sự quan tâm, tạo điều kiện từ Hội Văn học - Nghệ thuật cùng sự dìu dắt, truyền cảm hứng của những người đi trước. Với trọng trách mới, tôi sẽ tiếp tục học hỏi và phát huy hơn nữa tư duy sáng tạo để đóng góp tích cực vào dòng chảy văn học nghệ thuật tỉnh nhà và cả nước.

Khổ thơ thứ ba mở ra một góc nhìn đầy bao dung và thấu hiểu về sức mạnh tự thân của nghệ thuật: "Ơi con sóng muôn đời vẫn đáng yêu/chẳng hề làm đau lòng biển". Câu thơ ngầm nói đến sự sáng tạo nghệ thuật, dù có gai góc, có phản biện mạnh mẽ, thì mục đích cuối cùng vẫn là để làm đẹp cho cuộc đời. Hành trình mài giũa ngôn từ cũng đồng thời là quá trình trui rèn bản lĩnh, giúp người nghệ sĩ thấu cảm sâu sắc hơn những chuyển động của thời cuộc.

Đoạn kết của bài thơ như một khẳng định bản lĩnh của người trí thức: "Tôi vững lòng/cùng nghiên bút/hành quân!". Hình ảnh "hành quân" mang âm hưởng hào hùng của những vần thơ kháng chiến, nhưng đặt trong bối cảnh này lại mang ý nghĩa của một cuộc chiến đấu mới - cuộc chiến trên mặt trận văn hóa và tư tưởng. Chữ "vững lòng" cho thấy một niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh của cái đẹp và sự thật.

Xuyên suốt bài thơ, ngôn ngữ của Nguyễn Tiến Nên rất giản dị, gần gũi nhưng lại chứa đựng sức nặng của sự trải nghiệm. Cấu trúc bài thơ đi từ quan sát thiên nhiên đến suy ngẫm về nghề và cuối cùng là xác định lý tưởng sống, tạo thành một mạch cảm xúc nhất quán, chặt chẽ.

"Theo con sóng chữ" là tiếng lòng của một tâm hồn luôn khao khát được cống hiến, được dùng ngòi bút để thắp sáng những giá trị nhân văn cao cả. Bài thơ nhắc nhở chúng ta rằng, chừng nào những con “sóng chữ” vẫn còn "vững lòng hành quân", chừng đó đại dương văn hóa của dân tộc vẫn mãi xanh tươi và đầy sức sống.

Nh.V

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/van-hoa/202601/theo-con-song-chu-tieng-long-cua-nguoi-cam-but-41e2446/