Văn hóa Ê đê bên dòng Sêrêpốk

2 giờ trướcBài gốc

Một góc buôn làng Ê đê bên dòng Sêrêpốk

Các giá trị văn hóa tốt đẹp vẫn được đồng bào nơi đây bảo lưu, bổ sung, sáng tạo qua các thế hệ, hòa cùng “dòng chảy” của cộng đồng văn hóa của các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Phụ nữ Ê đê buôn Nui giữ gìn trang phục truyền thống.

Đồng bào Ê đê tại xã Cư Jút hiện sinh sống ở 4 buôn: Nui, Buôr, Ea Pô và Trum, với khoảng 800 hộ, hơn 4.900 nhân khẩu. Trải qua nhiều thăng trầm của thời gian, những nét đẹp truyền thống từ nhà dài, trang phục, ngôn ngữ, ẩm thực... đến tinh thần đoàn kết cộng đồng luôn được mỗi người dân nơi đây gìn giữ, bảo tồn.

Về các buôn đồng bào Ê đê, xã Cư Jút hôm nay, hình ảnh đầu tiên mọi người bắt gặp là những căn nhà dài vững chãi bên cạnh những ngôi nhà xây hiện đại được bao bọc bởi vườn cà phê, cánh đồng lúa xanh ngát và dòng sông Sêrêpốk cuộn chảy, tạo nên cảnh sắc yên bình.

Những căn nhà dài vững chãi vẫn được giữ gìn bên cạnh những ngôi nhà xây kiên cố, hiện đại

Không gian, khuôn viên nhà dài truyền thống của người Ê đê là nơi diễn ra các sinh hoạt thường ngày của mỗi gia đình và các lễ nghi truyền thống.

Bên cạnh đó, đây còn là nơi lưu giữ những phong tục tập quán mang đậm bản sắc của buôn làng.

Thông qua mỗi dịp đoàn tụ, sum vầy, các thành viên trong gia đình cùng cộng đồng thưởng thức những món ăn, rượu cần mang đậm phong vị truyền thống.

Phụ nữ Ê đê chế biến các món ăn truyền thống

Mâm cơm truyền thống của người Ê đê

Những món ăn này có sự hòa trộn tinh tế của thảo dược, gia vị và thực phẩm tươi sống trong vị cay, chua và đắng tạo nên những hương vị khác lạ.

Với người Ê đê, tiếng nói dân tộc được coi là tài sản quý giá cần phải gìn giữ. Ngay từ khi mới sinh ra và lớn lên, những đứa trẻ nơi đây đã được các amí (mẹ), ama (bố) dạy cách phát âm tiếng mẹ đẻ.

Trước khi đi học mầm non, được tiếp xúc với tiếng Việt, những đứa trẻ đã biết nói và giao tiếp thành thạo ngôn ngữ Ê đê. Tới bậc tiểu học, học sinh còn được các trường học trên địa bàn xã tổ chức dạy đọc, viết tiếng Ê đê.

Các thành viên trong gia đình đồng bào Ê đê giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ để giữ gìn ngôn ngữ truyền thống

Trang phục truyền thống cũng được các gia đình Ê đê gìn giữ và truyền lại cho con cháu. Trong lao động và sinh hoạt thường ngày, nhiều phụ nữ Ê đê vẫn mặc y phục truyền thống.

Đồng bào Ê đê hiện duy trì nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Các đội văn nghệ trẻ thu hút đông đảo thanh thiếu niên tham gia, góp phần gìn giữ và lan tỏa mạch nguồn văn hóa truyền thống. 4 buôn hiện lưu giữ 7 bộ cồng chiêng cổ, hàng chục nhà dài, trong đó có nhiều nhà dài cổ...

Nhiều vật dụng như chiêng, ché, trống gia trâu.. được nhiều hộ gia đình Ê đê gìn giữ

Nhắc đến văn hóa Ê đê không thể không nhắc đến Không gian cồng chiêng – Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Bên dòng Sêrêpốk, tiếng chiêng trống ngân lên trầm hùng, khi khoan thai như nhịp nước chảy, lúc dồn dập như thác đổ.

Trong cộng đồng người Ê đê ở đây, Nghệ nhân ưu tú Y Sim Ê ban là một trong những nghệ nhân lớn tuổi và am hiểu nhạc cụ của đồng bào Ê đê. Ông có thể chế tác và sử dụng thành thạo nhiều nhạc cụ truyền thống như cồng chiêng, đinh năm, sáo môi…

Mỗi bộ chiêng được xem như vật thiêng, có hồn, có vía. Người đánh chiêng không chỉ dùng kỹ thuật mà còn gửi gắm tâm tư, lời cầu nguyện vào từng nhịp gõ.

Trong những đêm lễ hội, ánh lửa bập bùng soi bóng người già, trẻ nhỏ, trai gái trong điệu xoang uyển chuyển, tạo nên bức tranh sống động về đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng

Nghệ nhân ưu tú Y Sim Ê ban, buôn Nui là "cánh chim đầu đàn" trong việc giữ gìn và phát huy văn hóa truyền thống

Người Ê đê giữ gìn nghề đan lát truyền thống

Những năm gần đây, địa phương đã triển khai các chương trình bảo tồn văn hóa dân tộc Ê đê: phục dựng lễ hội truyền thống; mở lớp truyền dạy cồng chiêng; khuyến khích gìn giữ nhà dài; bảo vệ bến nước. Các nghệ nhân cao tuổi được mời truyền lại kỹ năng đánh chiêng, kể sử thi cho thế hệ trẻ....

Được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước về mọi mặt, đời sống của người dân đã được nâng lên. Đồng bào có điều kiện chăm lo đời sống tinh thần, đặc biệt là giữ gìn các nét đẹp văn hóa truyền thống thường xuyên được giữ gìn, bảo tồn và phát huy.

Ông Y Taih Priêng, buôn Trum, xã Cư Jút

Đối với người Ê đê, bảo tồn văn hóa không chỉ là giữ lại một vài nghi lễ hay hiện vật, mà là giữ cho dòng chảy tinh thần không bị ngắt quãng, như dòng sông Sêrêpốk vẫn miệt mài chảy giữa đại ngàn.