Những ngày cận Tết, xưởng điêu khắc của Làng Củi Lũ (phường Hội An, TP. Đà Nẵng) luôn rộn rã tiếng cưa, tiếng đục. Trong không gian thơm mùi gỗ, những người thợ miệt mài tạo hình linh vật ngựa gỗ để kịp trả hàng Tết cho khách. Ảnh: Giang Thanh
Từng khúc gỗ được xếp gọn, nằm chờ “lột xác” thành những chú ngựa với muôn dáng, trăm vẻ. Trong xưởng, khoảng chục thợ mộc tất bật đục đẽo không ngơi tay. Mỗi người thợ phụ trách một công đoạn, từ chọn phôi gỗ, tạo hình thô, đục đẽo chi tiết đến mài nhẵn, hoàn thiện và sơn phủ.
Trong guồng quay hối hả ấy, anh Huỳnh Kim Tín (37 tuổi, thợ mộc làng Kim Bồng) tập trung đục từng chi tiết nhỏ để tạo hình đầu ngựa hoàn chỉnh. Tiếng dùi cui đập lộc cộc vào đục gỗ liên hồi, chẳng mấy chốc, một chú ngựa gỗ thành hình.
Theo anh Tín, những ngày này, thợ mộc ở xưởng làm việc liên tục để sản xuất hàng Tết. Các mẫu ngựa gỗ với phong cách độc đáo, mới lạ được khách ưa chuộng, đặt hàng với số lượng lớn. “Từ khoảng 2 tháng trước Tết, anh em đã tập trung điêu khắc ngựa gỗ để phục vụ thị trường Tết. Mỗi ngày, chúng tôi đều bận bịu luôn tay”, anh Tín nói.
Thợ mộc ở xưởng đều xuất thân từ làng mộc Kim Bồng 500 tuổi của Hội An, có tay nghề cao. Trước đây, ở làng mộc, đa phần họ chỉ sản xuất các sản phẩm gỗ đại trà để phục vụ đời sống. “Tuy nhiên, ở Làng Củi Lũ, công việc yêu cầu sự sáng tạo nhiều hơn, kỹ thuật khó hơn và mẫu mã đa dạng hơn để phục vụ thị hiếu của khách du lịch. Người thợ không chỉ làm theo khuôn mẫu sẵn có mà được thỏa sức sáng tạo, gửi gắm cảm xúc vào từng tác phẩm”, anh Tín chia sẻ.
Theo ông Lê Ngọc Thuận (người sáng lập Làng Củi Lũ), ý tưởng điêu khắc linh vật bắt đầu từ hành trình xây dựng làng nghề với những cuộc triển lãm con giống cùng họa sĩ Lê Thiết Cương. Từ đó, việc tạo hình các linh vật trở thành không gian sáng tạo mới của những người thợ ở đây, để mỗi con vật không chỉ có hình dáng mà còn phải có hồn, có câu chuyện.
Ngay từ giữa năm, Làng Củi Lũ đã bắt đầu lên ý tưởng và sản xuất linh vật ngựa gỗ phục vụ thị trường dịp Tết Nguyên đán. Đến nay, những người thợ ở đây sáng tạo được khoảng 20 – 30 mẫu tượng linh vật ngựa gỗ với nhiều tạo hình, khối dáng và điểm nhấn khác nhau.
Có thể kể đến đó là bộ sưu tập sơn mài tượng ngựa gỗ với các mẫu như: kỳ tượng, ngựa giao chỉ, ngựa vân giáp, ngựa hộ uy, Thánh Gióng… đến những mẫu điêu khắc gỗ rực rỡ sắc màu như: ngựa thanh nhã, mã thanh, ngựa hoàng tử…
“Điều quan trọng nhất khi điêu khắc, tạo hình linh vật ngựa gỗ là phải bắt được tinh thần của con ngựa – từ khuôn mặt, vóc dáng đến sự uyển chuyển, thư thái hay mạnh mẽ. Khi bắt được cái “thần” ấy, mỗi tác phẩm sẽ tự kể câu chuyện của riêng mình”, ông Thuận chia sẻ.
Trong văn hóa Việt, ngựa là biểu tượng của sự bền bỉ, trung thành và khát vọng vươn xa, bởi vậy, người Việt đặc biệt thích rước ngựa về nhà. Do đó, thị trường linh vật ngựa gỗ sôi động hơn so với các con giáp ở những mùa Tết trước.
Dịp Tết Nguyên đán năm nay, Làng Củi Lũ cho ra thị trường khoảng vài nghìn sản phẩm điêu khắc linh vật ngựa gỗ. Do lượng đơn đặt hàng nhiều nên xưởng đã ngừng nhận thêm để tập trung hoàn thiện các sản phẩm và giao hàng đúng hẹn cho khách.
“Về nguyên liệu, những khúc củi vớt được trong mùa lũ thường dành cho các điêu khắc ngựa lớn. Đối với các sản phẩm vừa, nhỏ và đồ decor, chúng tôi ưu tiên sử dụng gỗ rừng trồng ngắn ngày như xà cừ, cao su để hỗ trợ bà con trồng rừng và phát triển hệ sinh thái rừng bền vững”, ông Thuận cho hay.
Giang Thanh