Thổ Nhĩ Kỳ có thể tái gia nhập chương trình tiêm kích F-35 vào đầu năm 2026

2 giờ trướcBài gốc

Thổ Nhĩ Kỳ có khả năng tái gia nhập chương trình tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ trong vòng 4 đến 6 tháng tới, dự kiến vào đầu năm 2026. Đây là kết quả từ nỗ lực đàm phán nhằm giải quyết mâu thuẫn liên quan đến hệ thống phòng không S-400 do Nga sản xuất, vấn đề vốn đã khiến Ankara bị loại khỏi dự án từ năm 2019.

Nỗ lực tháo gỡ rào cản S-400

Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ, Tom Barrack, mới đây xác nhận những tín hiệu tích cực về việc Ankara quay trở lại dự án F-35. Theo ông Barrack, lý do chính gây ra cuộc khủng hoảng là "tính tương thích" giữa tiêm kích thế hệ năm và hệ thống S-400 hiện đang có những chuyển biến quan trọng. Phía Mỹ ghi nhận hệ thống S-400 của Thổ Nhĩ Kỳ hiện "không được sử dụng", tạo cơ sở để hai bên tiến tới một thỏa thuận chung.

Tuy nhiên, Washington vẫn khẳng định việc duy trì sự hiện diện của khí tài Nga trên lãnh thổ một thành viên NATO vẫn là trở ngại lớn. Các kịch bản đang được thảo luận bao gồm việc Thổ Nhĩ Kỳ chuyển toàn bộ hệ thống S-400 vào kho lưu trữ hoặc đặt dưới sự giám sát của lực lượng Mỹ để loại bỏ hoàn toàn rủi ro rò rỉ công nghệ tàng hình.

Việc Ankara sở hữu S-400 là nguyên nhân chính khiến Mỹ loại nước này khỏi chương trình F-35 năm 2019.

Thay đổi chiến lược từ Washington

Bên cạnh yếu tố ngoại giao, quyết định nới lỏng hạn chế của Mỹ còn xuất phát từ sự thay đổi trong cấu trúc công nghệ quân sự. Sau hơn một thập kỷ, F-35 không còn là nền tảng tàng hình duy nhất và nhạy cảm nhất khi Mỹ cùng Trung Quốc đã bắt đầu tiến tới phát triển tiêm kích thế hệ sáu (NGAD/Next Generation Air Dominance). Điều này cho phép Washington tự tin hơn trong việc xuất khẩu dòng máy bay này cho các đồng minh chiến lược, bao gồm cả Saudi Arabia.

Đáng chú ý, việc đưa Thổ Nhĩ Kỳ trở lại còn mang ý nghĩa kinh tế quan trọng. Ankara từng là mắt xích chủ chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu của F-35, tham gia chế tạo hàng trăm linh kiện kết cấu phức tạp. Khôi phục vai trò của ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ sẽ giúp Mỹ giảm tải áp lực sản xuất trong bối cảnh nhu cầu đặt hàng từ các quốc gia NATO đang tăng vọt.

Nhu cầu cấp thiết của Không quân Thổ Nhĩ Kỳ

Lực lượng không quân Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang đứng trước áp lực hiện đại hóa khổng lồ. Kể từ khi bị loại khỏi chương trình F-35, Ankara chủ yếu dựa vào phi đội F-16C/D đã cũ và một số ít tiêm kích F-4E Phantom II được nâng cấp. Trong bối cảnh các đối thủ khu vực liên tục tăng cường sức mạnh không quân, việc sở hữu tiêm kích tàng hình là yêu cầu bắt buộc để duy trì khả năng răn đe chiến lược tại Trung Đông và Đông Địa Trung Hải.

Ankara đã chính thức gửi yêu cầu mua 40 chiếc F-35A, phiên bản tiêu chuẩn được thiết kế để mang vũ khí trong khoang nhằm tối ưu hóa khả năng tàng hình. Dù vậy, dòng máy bay này vẫn đối mặt với không ít chỉ trích về mặt kỹ thuật. Dữ liệu thực tế cho thấy tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu của F-35 thường chỉ duy trì ở mức 55%, đi kèm với chi phí vận hành và bảo dưỡng đắt đỏ.

Thách thức về công nghệ và phần mềm

Một trong những điểm yếu lớn nhất của F-35 hiện nay là sự chậm trễ trong việc hoàn thiện phần mềm điều khiển nhiệm vụ. Các hệ thống chiến thuật hiện tại vẫn chưa cho phép tích hợp đầy đủ các loại vũ khí tầm xa hiện đại, hạn chế đáng kể sức mạnh của máy bay trong các kịch bản tác chiến ngoài tầm nhìn.

F-35 vẫn đang trong quá trình hoàn thiện các bản nâng cấp phần mềm để tích hợp đầy đủ vũ khí tầm xa.

Bản nâng cấp quan trọng nhất, chuẩn Block 4, dự kiến phải đến đầu những năm 2030 mới hoàn tất. Tuy nhiên, F-35 vẫn là lựa chọn ưu việt nhất đối với các thành viên NATO nhờ khả năng chia sẻ dữ liệu và tác chiến mạng trung tâm vượt trội, những đặc điểm mà các dòng máy bay thế hệ bốn như F-16 không thể có được.

Củng cố quan hệ đồng minh NATO

Việc Thổ Nhĩ Kỳ tái gia nhập chương trình F-35 không chỉ là một thương vụ vũ khí mà còn là bước đi mang tính địa chính trị sâu sắc. Washington cần Ankara để củng cố sườn phía nam của liên minh NATO, trong khi Ankara cần sự bảo chứng công nghệ từ Mỹ để khẳng định vị thế cường quốc khu vực. Nếu các cuộc đàm phán về số phận hệ thống S-400 về đích đúng hạn, đầu năm 2026 sẽ đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác quân sự mới giữa hai bên.

Tuệ Nhân

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/tho-nhi-ky-co-the-tai-gia-nhap-chuong-trinh-tiem-kich-f-35-vao-dau-nam-2026-426425.html