Thứ trưởng: Đừng biến mã số vùng trồng thành 'giấy phép con'

2 giờ trướcBài gốc

Sáng 14-5, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ NN-MT) tổ chức Hội nghị triển khai Nghị định thư đối với bưởi tươi, chanh tươi xuất khẩu sang Trung Quốc và Nghị định 38/2026/NĐ-CP ngày 24-2-2026 của Chính phủ về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng (MSVT), mã số cơ sở đóng gói (CSĐG). Tại đây, những nút thắt về quản lý MSVT và CSĐG đã được mổ xẻ quyết liệt.

Ông Hoàng Trung, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trồng trọt và bảo vệ thực vật điều hành hội nghị. Ảnh: THU HÀ

"Lỗ hổng" quản lý và hệ lụy nhãn tiền

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN-MT Hoàng Trung thẳng thắn chỉ ra thực trạng đáng báo động về gian lận MSVT. Đây là vấn đề ảnh hưởng đến uy tín quốc gia, không thể lơ là.

Theo Thứ trưởng, chỉ trong vài tuần tới, một loạt vi phạm sẽ được cơ quan Cảnh sát điều tra làm rõ. "Có những cái không thể đổ lỗi cho ai cả, toàn là nội tại của chúng ta", Thứ trưởng Hoàng Trung nói.

Ông dẫn chứng vụ việc sử dụng chất cấm vàng O trên sầu riêng, dù đã có nhiều cảnh báo nhưng vi phạm vẫn diễn ra. Việc buông lỏng quản lý đang dẫn tới hệ lụy rất lớn, điển hình là khi bị phía đối tác cảnh báo hoặc tạm dừng nhập khẩu, giá sầu riêng có lúc rớt thê thảm từ đỉnh 150.000 đồng/kg xuống chỉ còn 20.000-25.000 đồng/kg.

Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh việc ký kết được các Nghị định thư để mở cửa thị trường về mặt kỹ thuật là cả một nỗ lực khổng lồ. Do đó, nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại thực địa, chúng ta sẽ tự đánh mất uy tín và công sức của chính mình.

Thứ trưởng Bộ NN-MT Hoàng Trung phát biểu tại hội nghị. Ảnh: THU HÀ

Địa phương kêu khó về nhân lực và thủ tục

Tại hội nghị, đại diện các sở, ngành khu vực phía Nam đã nêu lên nhiều khó khăn thực tế khi triển khai Nghị định 38 và các quy định mới.

Bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở NN-MT Tây Ninh cho biết địa phương có 12.000 ha chanh xuất khẩu nhưng đang lúng túng trong việc quản lý sức khỏe lao động thời vụ tại các CSĐG. Ngoài ra, việc một vùng trồng xuất sang nhiều thị trường khác nhau dẫn đến khó khăn trong việc thiết lập hồ sơ.

Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở NN-MT Vĩnh Long thông tin doanh nghiệp tỉnh phản ánh khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu phòng xét nghiệm đạt chuẩn tại vùng. Hiện cả miền Tây chưa có trung tâm kiểm nghiệm nào phục vụ tại chỗ, khiến nông sản, đặc biệt là sầu riêng, dễ bị hư hỏng do thời gian chờ đợi xét nghiệm và vận chuyển kéo dài.

Tại Cần Thơ, bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN-MT nêu áp lực về thời gian thẩm định theo Nghị định 38 rất ngắn (chỉ 2-12 ngày) trong khi biên chế ngành chỉ có 38 người. Hệ thống dữ liệu MSVT hiện cũng chưa đồng nhất giữa các cấp, gây khó khăn cho việc nhập liệu.

Bà Giang cũng mong muốn Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật có thêm các lớp tập huấn thường xuyên và cung cấp sổ tay hướng dẫn để địa phương thực hiện đồng bộ, đảm bảo điều kiện xuất khẩu sang Trung Quốc và các thị trường khó tính.

Doanh nghiệp mệt vì thủ tục

Không chỉ các cơ quan quản lý gặp khó, về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT Vina T&T Group cho biết vấn đề tái cấp MSVT đang gây tốn nhiều nguồn lực và thời gian.

Ông cho biết thay vì kiểm tra lại MSVT cũ, cơ quan chức năng nên dùng nguồn lực đó để cấp mã số mới, mang lại sự tăng trưởng cho ngành.

"Chưa kể, hiện nay quy trình cấp MSVT đang bị chồng chéo, mỗi địa phương một kiểu. Cần thống nhất "một cấp - một quy trình - một thủ tục". Địa phương phải chủ động làm việc với hợp tác xã để cấp "hộ chiếu" (mã số) cho cây trồng thì doanh nghiệp mới vào thu mua bền vững được", ông Tùng nói.

Bà Ngô Tường Vy, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH XNK Trái cây Chánh Thu, cũng chia sẻ việc cấp mới và tái cấp MSVT đang diễn ra rất chậm.

Bà Vy chỉ ra thực trạng một số địa phương sau khi phân cấp quản lý MSVT về cấp xã, cán bộ lại thiếu chuyên môn về nông nghiệp dẫn tới hồ sơ bị "ngâm" rất lâu, ảnh hưởng trực tiếp đến thời điểm xuất khẩu của doanh nghiệp.

"Tôi cho rằng không nên giao chỉ tiêu cho từng tỉnh trong việc phát triển MSVT, để nông dân, doanh nghiệp, chính quyền đều có động lực phát triển. Đồng thời, sau các đợt tập huấn của Bộ, các tỉnh phải tổ chức tập huấn lại cho cán bộ cấp xã để thống nhất lộ trình, đảm bảo tính chuyên nghiệp trong khâu tiếp nhận và xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp và người dân", bà Vy chia sẻ.

Cạnh đó, bà Vy bày tỏ địa phương cần rà soát lại tính cấp thiết trong liên kết giữa doanh nghiệp với người nông dân. Tránh trường hợp doanh nghiệp làm mã số vùng trồng nhưng nông dân không biết doanh nghiệp đó là ai, gây ảnh hưởng đến niềm tin của người dân.

Đối với vấn đề bao trái sản phẩm, nhất là với bưởi, bà Tường Vy cho biết việc này mang lại nhiều lợi ích như giảm thuốc bảo vệ thực vật, an toàn cho người dùng và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, nhất là tại Trung Quốc.

Vấn đề bao gói sản phẩm rất quan trọng. Ảnh: CHÁNH THU

"Hiện nay người dân rất phấn khởi và sẵn sàng bao trái 100% để phù hợp với Nghị định thư. Tuy nhiên, tôi cho rằng, cũng cần phải xem xét bao bì phù hợp cho mỗi loại bưởi. Ví dụ bưởi Năm Roi cần giữ màu vàng thì bao loại nào, bưởi Da Xanh cần giữ màu xanh thì bao loại nào. Điều này chúng ta cũng cần thống nhất và có chỉ dẫn phù hợp cho nông dân", bà Thu bày tỏ.

Thứ trưởng Hoàng Trung: “Mã số vùng trồng không có thời hạn!”

Trước phản ánh của doanh nghiệp về việc phải thực hiện các thủ tục “tái cấp” mã số định kỳ, Thứ trưởng Bộ NN&MT Hoàng Trung bày tỏ sự ngạc nhiên và khẳng định đây là việc làm không đúng quy định pháp luật.

Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, Nghị định 38 và các văn bản hướng dẫn hiện hành đều quy định MSVT không có thời hạn. MSVT chỉ bị tạm dừng hoặc thu hồi khi chủ sở hữu vi phạm các quy định về kiểm dịch thực vật hoặc quy trình canh tác.

“Tôi đề nghị các địa phương rà soát lại. Không có chuyện bắt doanh nghiệp đi làm thủ tục hành chính để cấp lại MSVT định kỳ. Đừng biến mã số thành một loại "giấy phép con’ gây tốn kém thời gian và nguồn lực của xã hội”, Thứ trưởng chỉ đạo quyết liệt.

Thứ trưởng Hoàng Trung chỉ đạo các tỉnh phải giao quyền mạnh mẽ cho cơ quan chuyên môn đẩy nhanh tiến độ cấp mã, đảm bảo quyền lợi cho người nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu. Cả nước hiện có hơn 10 loại nông sản xuất khẩu nhưng mới chỉ cấp được khoảng 9.500 mã số vùng trồng. Đây là con số còn rất khiêm tốn so với tiềm năng vùng nguyên liệu thực tế.

Giải đáp thêm về các vướng mắc về MSVT, ông Huỳnh Tấn Đạt cũng nhấn mạnh, Nghị định 38 đã quy định rõ: Thống nhất một MSVT cho mỗi vùng, các thị trường khác nhau sẽ được quản lý bằng mã QR bổ sung để tạo thuận lợi cho địa phương. Hiện nay Nghị định 38 đã phân cấp rõ về cho tỉnh. Nếu luồng hồ sơ cứ chạy lòng vòng rồi lên tận Chủ tịch tỉnh ký thì mất thời gian vô ích, gây khó cho doanh nghiệp.

3 đề nghị về quản lý MSVT

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định việc chính thức có Nghị định thư xuất khẩu bưởi tươi, chanh tươi sang Trung Quốc là cột mốc quan trọng. Tuy nhiên, đứng từ góc độ doanh nghiệp, đây là bài kiểm tra khắt khe về năng lực. Vì thế, ông nêu 3 đề xuất

Về quản lý MSVT: Đề nghị Bộ sớm có hướng dẫn chi tiết về phân cấp, phân quyền cho địa phương kiểm tra, giám sát. Cần số hóa bằng Infographic đơn giản để nông dân dễ hiểu quy trình, tránh bị thu hồi mã số.

Về quy định về giám sát mẫu đất: Đây là vấn đề kỹ thuật mới trong Nghị định 38. Bộ cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về thủ tục đăng ký, quy chuẩn kiểm dịch để chúng ta tiến tới xuất khẩu cả giống cây trồng chất lượng cao.

Về cơ chế phản hồi: Hiệp hội cam kết là cánh tay nối dài của Bộ. Đề xuất thiết lập kênh liên lạc thường xuyên giữa Hiệp hội và Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật để tháo gỡ kịp thời vướng mắc tại cửa khẩu, tránh doanh nghiệp bị động.

THU HÀ

Nguồn PLO : https://plo.vn/thu-truong-dung-bien-ma-so-vung-trong-thanh-giay-phep-con-post908424.html