Hãng Reuters ngày 20-5 đưa tin Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã đề xuất trao cho Ukraine một vai trò trực tiếp trong các cấu trúc của Liên minh châu Âu (EU) như một bước trung gian hướng tới tư cách thành viên EU, mà ông cho rằng có thể giúp tạo điều kiện thuận lợi cho một thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến với Nga.
Trong một bức thư gửi các lãnh đạo EU, ông Merz đề xuất Ukraine có thể được cấp quy chế "thành viên liên kết" cho phép các quan chức Ukraine tham gia các hội nghị thượng đỉnh và các cuộc họp cấp bộ trưởng của EU nhưng không có quyền bỏ phiếu.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz (phải) và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Berlin hồi tháng 4. Ảnh: VĂN PHÒNG TỔNG THỐNG UKRAINE
Trong thư, ông Merz đã nêu ra những lợi ích mà Ukraine có thể nhận được với tư cách là thành viên liên kết - một hạng mục hiện không tồn tại theo quy định của EU. Những lợi ích tiềm năng này bao gồm một ủy viên liên kết không có quyền bỏ phiếu của Ukraine tại Ủy ban châu Âu và các đại diện không có quyền bỏ phiếu tại Nghị viện châu Âu.
Ông Merz mô tả đề xuất này là một giải pháp chính trị nhằm đưa Ukraine “tiến gần hơn đáng kể đến EU và các thể chế cốt lõi” ngay lập tức. Nhà lãnh đạo Đức cho biết điều này sẽ không thay thế các cuộc đàm phán gia nhập đang diễn ra, mà là thúc đẩy và hỗ trợ chúng.
Đề xuất của ông Merz thể hiện nỗ lực tìm kiếm một giải pháp dung hòa giữa việc gia nhập nhanh chóng và vị thế hiện tại của Ukraine với tư cách là một quốc gia ứng cử viên ngay từ giai đoạn đầu của tiến trình.
“Đề xuất của tôi phản ánh tình hình đặc thù của Ukraine, một quốc gia đang trong xung đột. Điều đó sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra” - ông Merz đề cập trong bức thư, đồng thời cho biết thêm điều này “rất cần thiết không chỉ cho an ninh của Ukraine mà còn cho an ninh của toàn lục địa”.
Thủ tướng Đức nêu rõ rằng một cơ chế khôi phục hoặc điều khoản hết hiệu lực có thể được áp dụng nếu Ukraine vi phạm các tiêu chuẩn pháp trị hoặc tiến trình gia nhập.
Ông Merz lưu ý rằng đề xuất trên sẽ không ảnh hưởng đến các quốc gia ứng cử viên khác và đề nghị EU “xem xét các giải pháp sáng tạo” cho những quốc gia đã nỗ lực gia nhập khối trong một thời gian dài.
Đồng thời, ông Merz cho biết ông dự định thảo luận các ý tưởng của mình với các nhà lãnh đạo khác của châu Âu.
“Mục tiêu của tôi là sớm đạt được thỏa thuận và thành lập một Nhóm đặc trách để giải quyết các chi tiết” - ông Merz viết.
Một lộ trình rõ ràng để gia nhập EU có thể rất quan trọng đối với Tổng thống Ukraine - ông Volodymyr Zelensky trong việc thuyết phục người dân Ukraine chấp nhận bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào, đặc biệt nếu Ukraine không giành lại được toàn bộ lãnh thổ hoặc gia nhập liên minh quân sự NATO, các nhà phân tích nhận định.
Tuy nhiên, các quan chức châu Âu cho rằng việc Ukraine đạt được tư cách thành viên đầy đủ trong EU trong vài năm tới là không thực tế, mặc dù cột mốc 2027 đã được đề cập trong kế hoạch hòa bình 20 điểm được thảo luận giữa Mỹ, Ukraine và Nga.
Ukraine là quốc gia ứng cử viên gia nhập EU từ năm 2022, nhưng tiến trình gia nhập đã bị đình trệ gần một năm nay. Một số quốc gia đã phải chờ đợi lâu hơn nhiều so với Ukraine để tiến tới các bước tiếp theo trong quá trình gia nhập EU. North Macedonia được cấp quy chế ứng cử viên vào tháng 12-2005 nhưng vẫn chưa thể gia nhập EU.
Ukraine đã từng bác bỏ mọi hình thức "thành viên giả" khi ý tưởng của ông Merz lần đầu tiên được nêu ra một cách không chính thức tại một cuộc họp của các nhà lãnh đạo EU vào tháng 4. Thay vào đó, Ukraine kêu gọi tập trung vào việc thúc đẩy tiến trình gia nhập hiện tại càng nhanh càng tốt.
THẾ VINH