Thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2026

một giờ trướcBài gốc

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cùng Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng chủ trì Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản đảm bảo mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026.

Áp lực lớn từ biến động thị trường và rào cản thương mại

Năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa quan trọng đối với việc triển khai các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường, mục tiêu đặt ra là tăng trưởng GDP toàn ngành đạt tối thiểu 3,7%, đồng thời đưa tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản vượt mốc 73 tỷ USD.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, ngành nông nghiệp đang phải đối mặt với nhiều sức ép từ bên ngoài. Tình hình kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến khó lường, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng tại nhiều thị trường lớn, trong khi các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn phát thải và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Cùng với đó, những bất ổn địa chính trị tại một số khu vực trên thế giới đã làm gia tăng chi phí vận tải, logistics và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Đặc biệt, chính sách áp thuế đối ứng 15% của Hoa Kỳ đối với các mặt hàng xuất nhập khẩu đang tạo thêm áp lực đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong nước. Theo đánh giá của nhiều hiệp hội ngành hàng, việc gia tăng các hàng rào kỹ thuật, yêu cầu kiểm soát chất lượng và tiêu chuẩn môi trường đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi mạnh phương thức sản xuất nếu muốn duy trì thị phần tại các thị trường lớn.

Khai mạc hội nghị, ông Trịnh Việt Hùng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, việc đạt mục tiêu tăng trưởng và xuất khẩu không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng doanh nghiệp hay địa phương mà cần sự phối hợp đồng bộ từ các bộ, ngành và cả hệ thống chính trị.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, Nhà nước cần tiếp tục đóng vai trò kiến tạo, hoàn thiện cơ chế chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp và nông dân tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kết nối thị trường, nâng cao năng lực chế biến cũng như năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Ông Trịnh Việt Hùng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu khai mạc Hội nghị.

Hội nghị lần này được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện tình hình sản xuất, chế biến, xuất khẩu của từng ngành hàng; nhận diện thuận lợi, khó khăn và thống nhất các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng theo hướng bền vững.

Bức tranh xuất khẩu nông lâm thủy sản trong 4 tháng đầu năm 2026 cho thấy sự phân hóa khá rõ giữa các nhóm ngành hàng. Một số lĩnh vực tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực, song nhiều ngành vẫn chịu sức ép lớn về thị trường, chi phí sản xuất và yêu cầu kỹ thuật.

Trong đó, ngành rau quả là một trong những điểm tăng trưởng đáng chú ý khi kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu năm đạt gần 2,06 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm hơn 50% thị phần với kim ngạch đạt trên 1 tỷ USD.

Theo các doanh nghiệp trong ngành, việc ký kết các Nghị định thư xuất khẩu đối với quả bưởi và chanh đã tạo thêm dư địa cho hàng rau quả Việt Nam thâm nhập thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị trường là áp lực ngày càng lớn về tiêu chuẩn chất lượng và kiểm soát an toàn thực phẩm.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho biết, hiện nay ngành rau quả vẫn đối mặt với tình trạng một số lô hàng vi phạm quy định về an toàn thực phẩm tại các thị trường nhập khẩu lớn như châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc. Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói vẫn xảy ra ở một số nơi, tiềm ẩn nguy cơ bị đình chỉ xuất khẩu nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Theo ông Tùng, hệ thống truy xuất nguồn gốc mới đang trong quá trình thử nghiệm nên vẫn còn nhiều bất cập, khiến doanh nghiệp gặp khó trong quá trình thực hiện.

Ngoài ra, chi phí logistics tăng mạnh do ảnh hưởng từ tình hình địa chính trị thế giới cũng làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa. Hiện chi phí vận chuyển tại nhiều thị trường đã tăng gấp 2 - 3 lần so với trước, trong khi hệ thống kho lạnh và hạ tầng logistics tại các vùng nguyên liệu còn thiếu đồng bộ.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Ở lĩnh vực thủy sản, kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu năm 2026 ước đạt khoảng 3,7 tỷ USD, tăng gần 15% so với cùng kỳ năm trước. Ngành thủy sản đang hướng tới mục tiêu đạt 12 tỷ USD trong cả năm nếu các rào cản về thị trường và thương mại quốc tế được tháo gỡ kịp thời.

Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp thủy sản cho biết ngành này hiện phải đối mặt với khoảng 15 nhóm khó khăn khác nhau, từ thiếu nguyên liệu, thiếu lao động cho đến các quy định liên quan chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Trong khi đó, ngành gỗ tiếp tục chịu áp lực suy giảm nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn. Kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong 4 tháng đầu năm chỉ đạt khoảng 5,4 tỷ USD; riêng nhóm sản phẩm gỗ giảm 4,6% so với cùng kỳ.

Theo các doanh nghiệp, ngoài khó khăn về thị trường, ngành gỗ còn chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ nhiều quốc gia xuất khẩu khác trong khu vực.

Tại Cà Mau, địa phương có thế mạnh về nuôi trồng và chế biến thủy sản, ngành tôm tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng quan trọng. Trong 4 tháng đầu năm, sản lượng tôm của tỉnh đạt 165,9 nghìn tấn, tăng 16%; kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt hơn 835 triệu USD, trong đó riêng tôm chiếm khoảng 715 triệu USD.

Dù duy trì tăng trưởng, doanh nghiệp và người nuôi tôm tại địa phương vẫn gặp nhiều khó khăn khi giá thức ăn, con giống, vật tư đầu vào và chi phí vận chuyển quốc tế tiếp tục ở mức cao. Điều này ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả sản xuất cũng như năng lực cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường xuất khẩu.

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế và hạ tầng

Tại hội nghị, nhiều ý kiến cho rằng để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trên 73 tỷ USD, ngành nông nghiệp cần tập trung xử lý những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm, đặc biệt là tình trạng giá trị gia tăng thấp và phụ thuộc lớn vào xuất khẩu thô.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, nông nghiệp không chỉ là sinh kế của phần lớn người dân khu vực nông thôn mà còn là một trong những trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế. Trong bối cảnh nhiều lĩnh vực còn gặp khó khăn, việc duy trì tăng trưởng của ngành nông nghiệp có ý nghĩa lớn đối với ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, các bộ, ngành cần thay đổi tư duy điều hành, tập trung giải quyết thực chất những khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải, thay vì dừng lại ở các cuộc họp hay báo cáo mang tính hình thức. Những kiến nghị thuộc thẩm quyền của bộ, ngành nào thì bộ, ngành đó phải tập trung xử lý; những vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được Chính phủ tổng hợp để xem xét, tháo gỡ.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chỉ đạo tại Hội nghị.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng khẳng định, mục tiêu xuất khẩu nông lâm thủy sản trên 73 tỷ USD trong năm 2026 là yêu cầu bắt buộc, do đó toàn ngành phải quyết tâm thực hiện bằng được thông qua các giải pháp đồng bộ về thị trường, thể chế, hạ tầng và tín dụng.

Trong đó, cải cách thủ tục hành chính được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành tiếp tục cắt giảm thời gian xử lý thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương theo tinh thần Nghị quyết số 18 của Bộ Chính trị.

Đối với các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long như Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau và Đồng Tháp, Phó Thủ tướng lưu ý cần xác định nông nghiệp vẫn là lợi thế cốt lõi, từ đó ưu tiên đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản thay vì phát triển công nghiệp thiếu phù hợp với điều kiện tự nhiên.

Liên quan đến ngành thủy sản, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), kiến nghị Bộ NN&MT sớm sửa đổi Thông tư 81/2025 và Thông tư 74/2025 nhằm tháo gỡ vướng mắc liên quan đến chứng nhận nguồn gốc hải sản khai thác như C/C, C/S và CoA khi xuất khẩu sang thị trường EU và Hoa Kỳ.

Theo ông Nam, ngành thủy sản hiện cần tập trung giải quyết ba vấn đề lớn gồm chất lượng con giống, kiểm soát dịch bệnh và giảm giá thành sản xuất. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ xúc tiến thương mại hiệu quả hơn để doanh nghiệp mở rộng thị trường trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

VASEP cũng đề xuất thành lập Quỹ xúc tiến xuất khẩu ngành hàng nhằm hỗ trợ các lĩnh vực có tỷ trọng xuất khẩu lớn nhưng đang chịu nhiều áp lực về thị trường và chi phí sản xuất.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Đối với ngành rau quả, Hiệp hội Rau quả Việt Nam đề xuất cần xử lý nghiêm tình trạng gian lận mã số vùng trồng và dư lượng chất cấm nhằm bảo vệ uy tín hàng nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Về lâu dài, ngành cần thúc đẩy đầu tư mạnh hơn vào chế biến sâu tại các vùng nguyên liệu tập trung để từng bước giảm tỷ trọng xuất khẩu tươi, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp cho rằng việc phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường mới của thị trường quốc tế, trong đó có cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU).

Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm tại hội nghị là tình trạng giá lúa gạo giảm mạnh trong thời gian gần đây. Theo phản ánh, giá lúa hiện đã giảm khoảng 20%, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và tâm lý của người dân tại nhiều địa phương sản xuất lúa trọng điểm.

Trước tình hình này, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước cùng Bộ NN&MT sớm nghiên cứu, đề xuất giải pháp hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp thu mua tạm trữ lúa gạo nhằm góp phần ổn định thị trường và hỗ trợ người dân tiêu thụ sản phẩm.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính được yêu cầu khẩn trương rà soát, bổ sung, sửa đổi Nghị định 57 về cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp để các chính sách hỗ trợ về tín dụng, đất đai và thuế phí có thể đi vào thực tế. Theo đánh giá của Chính phủ, vẫn còn tình trạng chính sách được ban hành nhưng doanh nghiệp khó tiếp cận do thủ tục phức tạp hoặc thiếu hướng dẫn cụ thể.

Đối với công tác mở rộng thị trường, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Ngoại giao phát huy mạnh hơn vai trò ngoại giao kinh tế, tăng cường thu thập thông tin thị trường, cảnh báo sớm các rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn xanh để doanh nghiệp chủ động thích ứng.

Quang cảnh Hội nghị.

Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại quốc tế ngày càng gay gắt, nhiều ý kiến cho rằng việc nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững sẽ là điều kiện quyết định để hàng nông sản Việt Nam duy trì vị thế tại các thị trường lớn.

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu ngành nông nghiệp tiếp tục duy trì cơ chế đối thoại định kỳ với doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình sản xuất, xuất khẩu.

Đồng thời, các bộ, ngành và địa phương cần phối hợp chặt chẽ hơn trong việc cải cách thủ tục hành chính, đầu tư hạ tầng logistics, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng nông sản.

Theo Phó Thủ tướng, mục tiêu xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt trên 73 tỷ USD trong năm 2026 là nhiệm vụ lớn nhưng hoàn toàn có thể đạt được nếu các giải pháp được triển khai đồng bộ, thực chất và sát với nhu cầu của doanh nghiệp cũng như người dân.

Tin, ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/thuc-day-muc-tieu-tang-truong-xuat-khau-nong-lam-thuy-san-nam-2026-20260508140343127.htm