Ngày 20/5/2026, tại Phần Lan, tiêm kích tàng hình đa năng cất hạ cánh thẳng đứng F-35B Lightning II của Mỹ lần đầu thực hiện thành công hoạt động cất và hạ cánh trên một đoạn đường cao tốc được cải tạo phục vụ mục đích quân sự.
Đây là dấu mốc đáng chú ý trong quá trình thử nghiệm và hoàn thiện học thuyết tác chiến phân tán của các nước NATO tại khu vực Bắc Âu.
Hoạt động diễn ra trong khuôn khổ một cuộc diễn tập quân sự với sự tham gia của lực lượng không quân Phần Lan và các đơn vị đồng minh.
Đoạn cao tốc được lựa chọn đã được phong tỏa hoàn toàn, các công trình phụ trợ như cột đèn chiếu sáng được thiết kế có thể hạ thấp nhằm tạo khoảng không cho máy bay hoạt động.
Sau khi tiếp cận mục tiêu, phi công điều khiển máy bay chuyển sang chế độ hạ cánh thẳng đứng, đưa phương tiện xuống mặt đường với độ chính xác cao, sau đó nhanh chóng thực hiện quy trình cất cánh trở lại.
Tiêm kích tàng hình đa năng cất hạ cánh thẳng đứng F-35B Lightning II là một trong 3 biến thể của dòng tiêm kích thế hệ 5 F-35 do Tập đoàn Lockheed Martin phát triển.
Điểm đặc trưng của phiên bản này là hệ thống quạt nâng kết hợp vòi phụt điều hướng lực đẩy, cho phép cất cánh quãng ngắn và hạ cánh thẳng đứng trên các bề mặt hạn chế như tàu đổ bộ, bãi đáp dã chiến hoặc đường cao tốc.
Về thông số kỹ thuật, máy bay có chiều dài 15,6 m, sải cánh 10,7 m, trọng lượng cất cánh tối đa 27 tấn. Vận tốc tối đa đạt 1.930 km/h, bán kính chiến đấu 830 km.
Máy bay được trang bị pháo tự động cỡ nòng 25 mm và có khả năng mang nhiều loại vũ khí như tên lửa không đối không, tên lửa không đối đất và bom dẫn đường chính xác.
Toàn bộ vũ khí được bố trí trong khoang bên trong thân nhằm duy trì khả năng tàng hình trước radar đối phương.
Sự kiện này phản ánh rõ định hướng chiến lược mới của NATO trong bối cảnh các căn cứ không quân truyền thống ngày càng dễ bị tấn công bằng tên lửa tầm xa.
Việc sử dụng đường cao tốc làm sân bay dã chiến giúp phân tán lực lượng, giảm thiểu nguy cơ bị phá hủy toàn bộ năng lực không quân trong giai đoạn đầu của xung đột.
Phần Lan từ lâu đã duy trì học thuyết sử dụng hạ tầng dân sự cho mục đích quân sự trong tình huống khẩn cấp.
Các đoạn cao tốc được thiết kế với tiêu chuẩn đủ dài và đủ bền để phục vụ hoạt động của máy bay chiến đấu.
Việc tích hợp tiêm kích tàng hình F-35B vào hệ thống này giúp nâng cao đáng kể khả năng phối hợp giữa lực lượng Phần Lan và NATO.
Từ góc độ tác chiến, khả năng triển khai tiêm kích trên đường cao tốc mang lại lợi thế lớn về yếu tố bất ngờ và linh hoạt.
Máy bay có thể xuất phát từ nhiều vị trí khác nhau, khiến đối phương gặp khó khăn trong việc xác định và theo dõi.
Đồng thời, việc không phụ thuộc hoàn toàn vào sân bay cố định giúp duy trì khả năng chiến đấu ngay cả khi hạ tầng chính bị tấn công.
Việc tiêm kích tàng hình đa năng cất hạ cánh thẳng đứng F-35B Lightning II thực hiện thành công nhiệm vụ trên cao tốc cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ rệt trong chiến tranh hiện đại.
Không quân các nước đang hướng tới mô hình hoạt động linh hoạt, phân tán và có khả năng phục hồi nhanh, thay vì tập trung lực lượng tại các căn cứ lớn như trước đây.
Việt Hùng