Học sinh các trường phổ thông trong tỉnh hào hứng tham quan ngành đào tạo công nghệ AI tại Trường đại học Công nghệ Đồng Nai. Ảnh: Công Nghĩa
Động lực để các cơ sở đào tạo tiếp tục mở ngành đào tạo mới đến từ quá trình chuyển đổi mô hình thu hút đầu tư, đặc biệt là cơ hội Đồng Nai sắp chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Ðộng lực cho giáo dục đại học phát triển
Việc dòng vốn đầu tư trực tiếp trong nước và nước ngoài tại Đồng Nai dịch chuyển mạnh sang các dự án công nghệ cao đang làm thay đổi cơ cấu việc làm tại địa phương. Thực tế này buộc các cơ sở đào tạo phải từ bỏ phương thức đào tạo truyền thống, “có gì đào tạo nấy” sang đào tạo những gì doanh nghiệp cần. Nguồn nhân lực cả hiện tại và tương lai của Đồng Nai phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao về kỹ năng vận hành công nghệ tự động hóa và năng lực quản trị những hệ thống sản xuất hiện đại và phức tạp.
Bám sát xu thế nói trên, Trường đại học Lạc Hồng (ở phường Trấn Biên) đã chủ động mở rộng các khối ngành kỹ thuật cốt lõi như: trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, an toàn dữ liệu và công nghệ ô tô... Nhà trường đã chú trọng xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại thông qua chiến lược liên kết trực tiếp với các đối tác công nghệ lớn trên thế giới. Hiệu trưởng Trường đại học Lạc Hồng, PGS.TS Lâm Thành Hiển cho biết: Trường đang hợp tác sâu rộng với nhiều doanh nghiệp vi mạch bán dẫn hàng đầu thế giới tại Việt Nam để đào tạo và cung ứng nhân lực, vì đây là một lĩnh vực rất mới nhưng giàu tiềm năng đối với nhà trường.
Nhằm cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho mô hình quản trị hiện đại, Trường đại học Công nghệ Đồng Nai (ở phường Trảng Dài) ưu tiên phát triển mũi nhọn ở khối ngành kỹ thuật như: công nghệ robot và tự động hóa, công nghệ ô tô điện và hybrid, logistics và chuỗi cung ứng. Đặc biệt, nhà trường đang chủ động mở các ngành đào tạo liên quan đến hàng không và du lịch, gồm: quản trị dịch vụ hàng không, quản trị nhà hàng - khách sạn, quản trị dịch vụ lưu trú. Nhà sáng lập Trường đại học Công nghệ Đồng Nai, Tiến sĩ Phan Ngọc Sơn nhận định: Đồng Nai đang bước vào chu kỳ phát triển mới. Chu kỳ này có sự bứt phá lớn với các ngành công nghệ hiện đại, dịch vụ du lịch chất lượng cao và cơ hội đào tạo nhân lực là rất rộng mở.
Tập đoàn KN Holdings đang đầu tư 3 khu công nghệ thế hệ mới tại Đồng Nai là Bàu Cạn - Tân Hiệp, Xuân Quế - Sông Nhạn và Long Đức 3. Theo Phó Tổng giám đốc Tập đoàn KN Holdings Nguyễn Anh Tuấn, các khu công nghiệp này sẽ đón các nhà đầu tư lớn trên thế giới về công nghệ hiện đại. Vì vậy, công ty đang khẩn trương làm việc với các trường đại học tại Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh để bàn hướng hợp tác đào tạo và cung ứng nhân lực, trong đó có những lĩnh vực rất mới, giá trị gia tăng rất cao.
Trong lĩnh vực thương mại - dịch vụ, việc Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào vận hành sẽ hình thành một hệ sinh thái logistics và đô thị quy mô lớn. Nhận diện rõ cơ hội này, Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 đã đi tiên phong hợp tác với các công ty hàng không lớn mở các ngành đào tạo bảo dưỡng trang thiết bị cụm cảng hàng không và bảo trì, sửa chữa tàu bay. Nhiều ngành khác liên quan đến hàng không như: điện công nghiệp, bảo trì thiết bị cơ điện, cơ điện tử… cũng đang được trường nâng chất đào tạo, bởi đầu ra cho sinh viên rất rộng mở.
Giải quyết “rào cản” nguồn lực
Việc mở mã ngành mới gắn với sự phát triển của tỉnh và vùng Đông Nam Bộ là yêu cầu tất yếu, song các trường đại học, cao đẳng tại địa phương vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn về hệ thống cơ sở vật chất, đội ngũ nhân lực. Theo các cơ sở đào tạo, quá trình mở các ngành đào tạo đòi hỏi phải có nguồn vốn đầu tư hạ tầng phục vụ đào tạo lớn, cơ chế đặc thù để thu hút đủ số lượng giảng viên cơ hữu có trình độ từ tiến sĩ trở lên... Đây chính là nút thắt lớn, bởi hiện nay giảng viên có trình độ tiến sĩ ở các ngành kỹ thuật, công nghệ, nhất là các công nghệ mới còn ít và đòi hỏi chế độ thu hút, đãi ngộ cao.
Để giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt nguồn lực, sự đồng hành thiết thực của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ đang đóng vai trò quan trọng đối với các trường đại học. Nhận thức được nguy cơ thiếu hụt lao động tay nghề cao, các tập đoàn đa quốc gia đã chủ động hợp tác cung cấp thiết bị thực hành và cử chuyên gia tham gia trực tiếp vào quá trình giảng dạy. Mô hình liên kết cộng sinh này không chỉ giúp doanh nghiệp bảo đảm được nguồn cung nhân sự chất lượng mà còn giảm bớt gánh nặng tài chính lớn cho nhà trường trong khâu đầu tư ban đầu.
Ở góc độ tiếp cận thị trường, người học hiện nay cũng có sự thay đổi rõ rệt trong tư duy phân tích và lựa chọn ngành nghề đào tạo so với các thế hệ trước. Học sinh và phụ huynh không còn đưa ra quyết định chọn trường, chọn ngành dựa trên tâm lý đám đông, mà căn cứ trực tiếp vào quy hoạch phát triển kinh tế vĩ mô của địa phương. Nhiều thí sinh đang ưu tiên lựa chọn những nhóm ngành có khả năng bám rễ sâu vào hệ sinh thái công nghiệp hiện đại và mạng lưới dịch vụ logistics có thể sắp bùng nổ mạnh mẽ tại địa phương như: logistics, vi mạch bán dẫn, AI, hàng không,
du lịch…
Lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đang giúp Đồng Nai có một vị thế mới, định vị rõ nét hơn vai trò trung tâm kinh tế - công nghệ của cả nước, cởi bỏ hoàn toàn định kiến về giáo dục tỉnh lẻ. Đây sẽ là cơ hội để các trường thu hút sinh viên đến học tập và làm việc tại tỉnh. Tuy nhiên, các trường phải đáp ứng được các nhu cầu của sinh viên như: ngành học đa dạng, cơ sở vật chất hiện đại, chất lượng đào tạo uy tín và kết nối doanh nghiệp từ xây dựng giáo án, đào tạo đến cơ hội đầu ra…
Công Nghĩa