TP.HCM chấn chỉnh 'hát nhép', siết kỷ cương biểu diễn nghệ thuật

3 giờ trướcBài gốc

Bùm Bum (Võ Thị Thùy Dung) trình diễn "Mê Linh biệt khúc" khi chưa được cấp phép. Ảnh: FBNV

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM vừa ban hành Công văn 3566/SVHTT-NT, yêu cầu tăng cường kỷ cương, đảm bảo tính trung thực trong hoạt động biểu diễn, đồng thời đặt ra đòi hỏi khôi phục các giá trị cốt lõi trước những biểu hiện lệch chuẩn của thị trường.

Công văn được ban hành trên cơ sở các chỉ đạo từ Bộ VHTTDL và UBND TP.HCM, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấn chỉnh tình trạng biểu diễn không trung thực, đặc biệt là hiện tượng lạm dụng công nghệ để thay thế biểu diễn trực tiếp (hát nhép).

Thực tế những năm gần đây, nhờ sự phát triển của công nghệ âm thanh, ánh sáng và nền tảng số, hoạt động biểu diễn nghệ thuật tại TP.HCM và cả nước có nhiều chuyển biến tích cực, với nhiều chương trình được đầu tư quy mô, dàn dựng hiện đại.

Tuy nhiên, mặt trái là sự lệ thuộc vào công nghệ, dẫn đến tình trạng lạm dụng bản thu âm sẵn, làm suy giảm tính chân thực – yếu tố cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn.

Một số chương trình còn quảng bá phóng đại, biểu diễn sai nội dung được cấp phép, ảnh hưởng quyền lợi khán giả và làm suy giảm niềm tin thị trường. Trước thực tế này, Công văn 3566 yêu cầu các tổ chức, cá nhân xây dựng kịch bản chi tiết, tuân thủ nội dung đã được chấp thuận và thực hiện phúc khảo nghiêm túc theo quy định.

“Ngoài ra, các chương trình, vở diễn, nhất là các chương trình, vở diễn đề tài lịch sử, truyền thống dân tộc Việt Nam cần chú trọng tôn vinh bản sắc văn hóa thông qua nội dung, hình thức dàn dựng phù hợp (thiết kế mỹ thuật, hình ảnh minh họa, âm nhạc…)”, công văn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, công văn cũng đặt ra yêu cầu về việc phổ biến các quy định pháp luật và quy tắc ứng xử trên môi trường số đến nghệ sĩ, người biểu diễn. Đây là bước đi cần thiết khi ranh giới giữa đời sống nghệ thuật và không gian mạng ngày càng bị xóa nhòa, đòi hỏi người nghệ sĩ không chỉ có năng lực chuyên môn mà còn phải có ý thức về trách nhiệm xã hội.

“Khán giả đến với sân khấu là để thưởng thức cảm xúc trực tiếp”

Chia sẻ với Văn Hóa, PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm, Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM bày tỏ sự đồng tình với nội dung công văn, đồng thời cho rằng tình trạng “hát nhép” hiện nay diễn ra khá phổ biến. Theo bà, ở một số trường hợp đặc thù hoặc phục vụ nhiệm vụ chính trị, yếu tố kỹ thuật và yêu cầu an toàn có thể dẫn đến việc “thu trước – phát lại”.

Tuy vậy, đây chỉ nên được xem là giải pháp tình thế, không thể trở thành thông lệ hay bị lạm dụng trong các chương trình biểu diễn.

“Khán giả đến với sân khấu là để thưởng thức cảm xúc trực tiếp. Nếu những gì họ nhận được chỉ là âm thanh đã được xử lý trong phòng thu thì trải nghiệm nghệ thuật gần như bị triệt tiêu”, bà nhấn mạnh.

Theo PGS.TS Mỹ Liêm, bản chất của nghệ thuật biểu diễn nằm ở sự tương tác sống động giữa nghệ sĩ và công chúng, ở quá trình “trao – nhận” cảm xúc ngay trên sân khấu. Khi yếu tố “thật” bị thay thế bởi công nghệ, giá trị cốt lõi của nghệ thuật cũng bị suy giảm.

Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM cho rằng nghệ thuật đòi hỏi sự tinh túy cả về kỹ năng lẫn cảm xúc. Người nghệ sĩ phải thể hiện được trình độ chuyên môn và bản lĩnh sân khấu thông qua biểu diễn trực tiếp, chứ không thể dựa hoàn toàn vào công nghệ xử lý.

“Đã là nghệ thuật thì phải là cái tinh xảo, tinh túy, vượt lên trên mức bình thường. Khán giả bỏ tiền, thậm chí bỏ cả thời gian và tình cảm để đến với thần tượng, là để được sống trong không khí biểu diễn thật, chứ không phải nghe lại một sản phẩm đã hoàn thiện sẵn”, bà nói.

Bà Mỹ Liêm cũng cho rằng việc viện dẫn lý do kỹ thuật để biện minh cho “hát nhép” là thiếu thuyết phục, nhất là khi nhiều nghệ sĩ quốc tế vẫn biểu diễn trực tiếp ở những sân khấu quy mô lớn, điều kiện phức tạp. Theo bà, nếu thị trường tiếp tục dung túng cho việc này, sẽ vô tình làm suy giảm năng lực nghề nghiệp của nghệ sĩ và hạ thấp chuẩn mực biểu diễn.

NSƯT Phạm Thế Vĩ, Trưởng khoa Thanh nhạc Nhạc viện TP.HCM cũng bày tỏ sự đồng tình với chủ trương của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho rằng đây là bước đi cần thiết nhằm chấn chỉnh những biểu hiện lệch chuẩn trong hoạt động biểu diễn.

NSƯT Phạm Thế Vĩ biểu diễn trong chương trình nghệ thuật “TP.HCM – Trọn niềm tin yêu” tuyên truyền ngày bầu cử 15.3

Theo nam nghệ sĩ, việc lạm dụng công nghệ để thay thế biểu diễn trực tiếp, hay quảng bá thiếu trung thực, nếu kéo dài sẽ làm suy giảm giá trị lao động nghệ thuật chân chính và ảnh hưởng đến niềm tin của khán giả.

Tuy nhiên, NSƯT Phạm Thế Vĩ cũng nhấn mạnh cần nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện. Trong một số loại hình sân khấu hiện đại, yếu tố công nghệ, yếu tố kỹ thuật là một phần của ngôn ngữ biểu đạt nghệ thuật.

Vì vậy, điều quan trọng không phải là “có sử dụng công nghệ hay không”, mà là mức độ minh bạch đối với khán giả. “Biểu diễn như thế nào thì cần thông tin đúng như vậy. Khán giả có quyền được biết để lựa chọn”, NSƯT Phạm Thế Vĩ nói.

Nghệ sĩ phải xem “hát thật, diễn thật” là danh dự nghề nghiệp

Để chủ trương đi vào thực tế hiệu quả, NSƯT Phạm Thế Vĩ cho rằng trước hết cần nâng cao ý thức nghề nghiệp của nghệ sĩ, coi việc “hát thật, diễn thật” vừa là yêu cầu pháp lý, vừa là danh dự nghề nghiệp. “Vấn đề này thì trong công tác đào tạo chúng tôi luôn luôn nhắc nhở, nhấn mạnh yếu tố đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp cho người học”, NSƯT Phạm Thế Vĩ cho biết.

Bên cạnh đó, theo nam nghệ sĩ, cần tăng cường trách nhiệm của các đơn vị tổ chức, từ khâu xây dựng kịch bản, quảng bá đến đảm bảo chất lượng biểu diễn, tránh chạy theo xu hướng hay lợi nhuận trước mắt mà đánh đổi uy tín lâu dài. Cơ chế kiểm tra, giám sát cũng cần rõ ràng nhưng linh hoạt, tránh gây áp lực cực đoan; việc xử lý vi phạm phải minh bạch, mang tính giáo dục, không nên áp dụng theo hướng đánh đồng.

Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM Nguyễn Thị Mỹ Liêm nhấn mạnh thêm, trước hết phải xuất phát từ ý thức của chính người nghệ sĩ. “Nghệ sĩ phải tự trọng nghề nghiệp, phải xem việc hát thật, diễn thật là nghĩa vụ của mình. Cùng với đó, khán giả cũng cần được trao quyền và nâng cao nhận thức để đòi hỏi chất lượng xứng đáng với những gì mình chi trả”, bà nêu quan điểm.

Theo PGS.TS Mỹ Liêm, vai trò của cơ quan chức năng giống như “người bảo vệ” cho thị trường nghệ thuật và quyền lợi công chúng. Các quy định cần đi kèm chế tài đủ mạnh, tránh tình trạng khuyến khích chung chung nhưng thiếu công cụ thực thi. Đồng thời, cần hướng tới minh bạch thông tin trong biểu diễn, tương tự như cách công bố thành phần của một sản phẩm tiêu dùng.

Chương trình nghệ thuật phục vụ người dân tại TP.HCM. Ảnh minh họa

PGS.TS Mỹ Liêm cũng cảnh báo, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, nếu nghệ thuật tiếp tục phụ thuộc và ỷ lại, nguy cơ bị thay thế là có thật. Không chỉ dừng lại ở “hát nhép” mà công nghệ, thậm chí trí tuệ nhân tạo, có thể can thiệp sâu hơn vào toàn bộ quá trình sáng tạo, từ sáng tác đến biểu diễn.

“Nếu không có biện pháp kịp thời, chúng ta sẽ dần quen với những sản phẩm ‘giả’, và điều đó làm suy yếu nền tảng của công nghiệp văn hóa”, bà nhận định.

Một điểm đáng chú ý trong đề xuất của NSƯT Phạm Thế Vĩ là việc hỗ trợ các nghệ sĩ lớn tuổi thích nghi với yêu cầu mới. “Điều tôi trăn trở là cần quan tâm nhiều hơn đến các nghệ sĩ lớn tuổi – những người đã có uy tín, đóng góp quan trọng cho nghệ thuật từ trước khi công nghệ phát triển mạnh.

Cần tạo điều kiện để họ thích nghi với yêu cầu mới thông qua tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật, thay vì áp dụng máy móc khiến họ có nguy cơ bị đẩy ra khỏi đời sống biểu diễn do những rào cản mới”, NSƯT Phạm Thế Vĩ chia sẻ.

NSƯT Phạm Thế Vĩ cho rằng, chỉ khi các bên, từ cơ quan quản lý, nghệ sĩ, đơn vị tổ chức đến khán giả cùng chia sẻ trách nhiệm, môi trường biểu diễn nghệ thuật mới có thể phát triển lành mạnh, chuyên nghiệp, giữ được chuẩn mực nghề nghiệp mà vẫn bảo đảm sự phong phú, tính nhân văn.

Công văn 3566/SVHTT-NT được ban hành trong bối cảnh TP.HCM định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thị trường nghệ thuật chuyên nghiệp, hiện đại nhưng vẫn giữ bản sắc và giá trị cốt lõi.

Trong tiến trình đó, tính trung thực là nền tảng để tạo dựng niềm tin. Theo các chuyên gia, nếu không kịp thời chấn chỉnh những biểu hiện “giả” trong biểu diễn, không chỉ khán giả bị tổn thương mà chính nền nghệ thuật cũng tự đánh mất giá trị.

THÙY TRANG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/nghe-thuat/tphcm-chan-chinh-hat-nhep-siet-ky-cuong-bieu-dien-nghe-thuat-216479.html