Đường lên U Bò đẹp như tranh
Một ngày cuối tháng 4, chúng tôi thực hiện chuyến hành trình khám phá đỉnh U Bò. Từ ngã ba Khe Gát, chúng tôi men theo tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây. Con đường uốn lượn theo sườn núi, lúc ẩn dưới tán rừng già, lúc mở ra những khoảng không hun hút. Mặt đường được đổ bê tông, không quá rộng nhưng chất lượng ổn định, có hệ thống biển báo đầy đủ, giúp việc di chuyển tương đối an toàn cho các “phượt thủ”. Càng đi sâu vào vùng lõi PN-KB, cảnh quan càng thay đổi rõ rệt. Những thung lũng sâu nối tiếp nhau, những triền núi phủ kín màu xanh rừng nguyên sinh. Có đoạn, mây sà xuống sát mặt đường, tạo nên khung cảnh bảng lảng như sương khói.
Trên hành trình, chúng tôi đi qua nhiều danh thắng và di tích lịch sử nổi tiếng, như: Động Thiên Đường-nơi được ví như “hoàng cung trong lòng đất”, suối Nước Moọc “hòn ngọc” giữa đại ngàn di sản. Và đặc biệt là hang Tám Cô-một “địa chỉ đỏ” gắn với sự hy sinh anh dũng của 8 thanh niên xung phong và 5 chiến sĩ pháo binh vào ngày 14/11/1972 trên đường 20 Quyết Thắng.
Đường Hồ Chí Minh nhánh Tây đi qua đỉnh U Bò - Ảnh: P.P
Từ ngã tư Trạ Ang-nơi giao nhau giữa đường Hồ Chí Minh nhánh Tây và đường 20 Quyết Thắng, cung đường lên U Bò bắt đầu thử thách hơn với những khúc cua tay áo, một bên là vách núi, một bên là vực sâu. Nhưng chính từ đây, cảnh quan cũng mở ra ngoạn mục hơn bao giờ hết. Dọc đường, chúng tôi gặp nhiều đoàn khách du lịch, phần lớn là người nước ngoài. Họ đi xe mô tô, xe đạp hoặc dừng xe ô tô để đi bộ ngắm cảnh, chụp ảnh.
Khoảng một giờ di chuyển, phía Đông bất ngờ mở ra ánh sáng rộng lớn. Mọi người trên xe cùng đồng thanh: “Đến U Bò rồi!”. Chúng tôi chọn chỗ an toàn rồi tấp xe vào lề đường. Từ điểm dừng, nhìn ra xa, một dải Biển Đông hiện lên như vệt sáng bạc, thấp thoáng trung tâm Đồng Hới nhỏ bé phía chân trời. Núi và biển dường như thu lại trong một tầm mắt.
Giữ rừng di sản
Trạm bảo vệ rừng U Bò (thuộc Vườn Quốc gia PN-KB) nằm ở Km51 đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, ở độ cao khoảng 800-850m so với mực nước biển. Đây là “nhà” của những người giữ rừng di sản.
Đón chúng tôi là anh Đặng Quang Tuân, trạm trưởng và các nhân viên của trạm. Theo anh Tuân, Trạm bảo vệ rừng U Bò có 10 cán bộ, nhân viên, trong đó có 6 viên chức và 4 hợp đồng. Trạm có nhiệm vụ bảo vệ hơn 4.600ha rừng, trong đó có 4.500ha rừng đặc dụng Vườn Quốc gia PN-KB. Do nằm xa trung tâm, điều kiện sinh hoạt tại trạm còn nhiều thiếu thốn. Nơi đây không có điện lưới, sóng điện thoại và internet chỉ xuất hiện yếu ớt ở một khu vực cách trạm gần 200m. Anh em phải dựng một lán tạm gọi là “nhà thông tin” để liên lạc, nhưng việc kết nối vẫn chập chờn, lúc có lúc không.
Trên đỉnh U Bò, thời tiết khắc nghiệt, mưa mù kéo dài gần như quanh năm. Dù vậy, lực lượng bảo vệ rừng vẫn bám địa bàn, thực hiện khoảng 11 chuyến tuần rừng mỗi tháng, trong đó có cả những chuyến kéo dài nhiều ngày. Những chuyến đi rừng qua đêm, anh em phải vượt qua những con dốc dựng đứng, những khu rừng rậm rạp, nơi ánh sáng mặt trời khó lọt xuống mặt đất. Khó khăn, vất vả và nguy hiểm nhất là những chuyến tuần rừng gặp thời tiết bất thường, anh em không dự liệu được.
Cán bộ, nhân viên Trạm bảo vệ rừng U Bò tuần tra, bảo vệ rừng - Ảnh: P.P
Anh Trần Văn Chuân, một nhân viên kỳ cựu ở trạm kể: Đầu tháng 7/2025, chúng tôi thực hiện một chuyến tuần rừng theo kế hoạch, kéo dài khoảng 5 ngày. Đến ngày thứ 4 của chuyến đi, gặp một trận mưa rừng lớn, gây nên một cơn lũ lớn “giữa mùa hè”, khiến chúng tôi mắc lại giữa rừng hơn 3 ngày. Lương thực, thực phẩm mang theo đều đã hết, 2 ngày liền phải ăn cây rừng để duy trì sự sống.
Ngoài ra, những chuyến đi tuần, các anh còn phải đối mặt với vắt, muỗi, đặc biệt là rắn độc. Theo các anh, rừng U Bò là “vương quốc” của các loài bò sát, trong đó có những loài cực độc như rắn hổ chúa, rắn lục các loại. Đặc biệt là rắn lục gấm, đây là loại cực độc, có màu sắc như lá khô và thường nằm im nên rất khó phát hiện. Điều này buộc các anh phải rất cẩn thận và phòng bị kỹ càng trong những chuyến tuần rừng…
Cho đến thời điểm này, chưa có một tour tham quan chính thức nào trên đỉnh U Bò. Vậy nên, những đoàn khách khi dừng chân ở Trạm bảo vệ rừng U Bò, nếu có nhu cầu đều được các anh tư vấn, hướng dẫn leo lên đỉnh núi, nơi có chòi gác, để được “chạm” vào mây và ngắm rừng nguyên sinh PN-KB. Nhiều năm qua, Trạm bảo vệ rừng U Bò còn trở thành trung tâm hỗ trợ, cứu trợ cho khách du lịch gặp khó khăn khi đi qua đường Hồ Chí Minh nhánh Tây. Trong trạm lúc nào các anh cũng có dự trữ cẩn thận những can xăng, hay thuốc men thông thường và những chỗ ngủ tươm tất cho khách du lịch lỡ đường.
Chòi canh rừng của Trạm bảo vệ rừng U Bò nằm ở độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển - Ảnh: P.P
Anh Vic Ky, một du khách đến từ nước Anh, sau khi được các anh ở Trạm bảo vệ rừng giúp đỡ đã để lại lời nhắn: “Tôi thật sự xúc động khi nhận được sự giúp đỡ của các bạn. Giữa một nơi hoang vắng như thế này, nếu không có sự hỗ trợ, tôi không biết chuyện gì sẽ xảy ra. Cảm ơn các bạn vì sự giúp đỡ và vì sự hiếu khách. Tôi cũng xin gửi lại các bạn một chút quà nhỏ để các bạn có thể giúp đỡ những người khác như tôi. Cảm ơn và hẹn gặp lại!”.
Theo anh Tuân, hiện Trạm bảo vệ rừng U Bò đã đặt một bảng thông tin bằng tiếng Anh để thông báo đây là điểm hỗ trợ du khách. “Chúng tôi mua xăng, thuốc, thực phẩm và những thứ cần thiết để sẵn sàng hỗ trợ du khách khi họ cần. Kinh phí ban đầu anh em trong trạm tự bỏ ra, tuy nhiên, nhiều du khách sau khi được giúp đỡ đã gửi tặng lại chúng tôi bằng tiền mặt. Từ kinh phí đó, chúng tôi tiếp tục giúp đỡ những người khác…”, anh Tuân chia sẻ.
Đỉnh U Bò được xem là một trong những điểm hẹp nhất của Việt Nam theo chiều ngang.Đến đây, du khách có cảm giác như đang ở Sa Pa, Bà Nà Hills hay Đà Lạt bởi không khí trong lành và mát mẻ. Ở độ cao gần 1.000m so với mực nước biển, du khách có thể phóng mắt ngắm nhìn trung tâm Đồng Hới bé nhỏ ẩn hiện lung linh bên bờ Biển Đông. Chưa hết, đến U Bò, du khách cảm thấy như mình đang ở giữa không trung mà thỏa sức ngắm phong cảnh đại ngàn, nghe tiếng nhạc rừng từ trăm loài chim thú. Hơn lúc nào hết, du khách cảm thấy thật gần với thiên nhiên bởi những cảnh quan mây trời, sông núi...
Phan Phương