Trung Quốc đảo chiều 'ác mộng' môi trường, biến núi rác thành mỏ vàng

3 giờ trướcBài gốc

Trong nhiều thập kỷ, rác thải sinh hoạt từng được xem là một trong những “ác mộng” lớn nhất của quá trình đô thị hóa ở Trung Quốc. Hàng trăm triệu tấn rác mỗi năm, bãi chôn lấp quá tải, mùi hôi và nguy cơ ô nhiễm đe dọa trực tiếp đời sống của các thành phố đông dân.

Thế nhưng, ít ai ngờ rằng thứ từng bị coi là gánh nặng ấy giờ đây lại đang được Trung Quốc biến thành điện năng, với quy mô đủ để khiến nhiều quốc gia phải giật mình.

Theo các báo cáo phân tích ngành công nghiệp môi trường của Trung Quốc, đến năm 2024, tổng công suất lắp đặt của hệ thống nhà máy đốt rác phát điện đã đạt khoảng 27,38 GW, còn sản lượng điện hàng năm vượt mốc 145 tỷ kWh.

Để dễ hình dung, lượng điện này tương đương sản lượng điện tiêu thụ cả năm của một quốc gia quy mô trung bình. Và toàn bộ nguồn điện ấy không đến từ than, khí hay thủy điện, mà từ rác sinh hoạt đô thị.

Nhà máy đốt rác phát điện tại thành phố Nam Kinh, tỉnh Giang Tô (Trung Quốc). Ảnh: Dialogue Earth

Tại nhiều thành phố lớn của Trung Quốc, rác không còn được đưa thẳng ra bãi chôn lấp. Thay vào đó, nó đi qua một chu trình khép kín: thu gom - đốt - phát điện - hòa lưới.

Khi xử lý rác trở thành “ngành công nghiệp năng lượng”

Điểm mấu chốt trong câu chuyện của Trung Quốc không nằm ở việc “đốt rác” mà là cách họ nâng hoạt động này lên tầm một ngành công nghiệp.

Các nhà máy đốt rác phát điện tại Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến hay Hàng Châu không còn mang hình ảnh lạc hậu, ô nhiễm như nhiều người từng nghĩ. Nhiều cơ sở được xây dựng theo mô hình tổ hợp hiện đại, đặt ngay trong hoặc gần khu đô thị, kết nối trực tiếp với lưới điện quốc gia.

Thay vì coi rác là “thứ cần xử lý cho xong”, các địa phương coi đây là nguồn đầu vào cho sản xuất điện, giúp giảm áp lực nguồn năng lượng truyền thống và tiết kiệm diện tích đất cho chôn lấp. Rác trong trường hợp này đã chính thức “đổi vai”, từ chi phí sang tài sản.

Không quốc gia nào trên thế giới tạo ra lượng rác sinh hoạt lớn như Trung Quốc. Chính quy mô ấy buộc nước này phải tìm một lời giải khác biệt.

Điều đáng chú ý nhất không nằm ở con số hàng trăm tỷ kWh mỗi năm mà ở cách Trung Quốc đã định nghĩa lại thứ từng bị xem là bỏ đi. Ảnh: Xinhua

Nếu chỉ dựa vào chôn lấp, quỹ đất đô thị sẽ nhanh chóng cạn kiệt. Nếu chỉ đốt để giảm thể tích, bài toán môi trường lại chưa được giải quyết trọn vẹn. Vì vậy, việc kết hợp đốt rác với phát điện trở thành phương án “một mũi tên trúng nhiều đích”.

Nhờ triển khai trên diện rộng, chi phí xử lý rác trên mỗi đơn vị điện được kéo xuống thấp hơn, còn hiệu quả khai thác năng lượng được đẩy lên mức đủ để hòa vào hệ thống điện quốc gia. Đây là lợi thế mà chỉ những quốc gia có quy mô đủ lớn và khả năng quy hoạch tập trung mới đạt được.

Không phải không có tranh cãi

Dẫu vậy, con đường biến rác thành điện của Trung Quốc chưa bao giờ “êm ả”. Không ít nhà máy từng vấp phải phản đối của người dân do lo ngại khí thải, mùi và tác động lâu dài đến sức khỏe.

Thực tế này buộc chính quyền Trung Quốc phải thay đổi cách tiếp cận. Các tiêu chuẩn môi trường với nhà máy đốt rác được siết chặt, hệ thống lọc khí và quan trắc tự động trở thành yêu cầu bắt buộc, dữ liệu vận hành dần được công khai hơn.

Thông điệp được đưa ra khá rõ ràng: rác có thể biến thành điện nhưng không thể đánh đổi môi trường sống.

Câu chuyện của Trung Quốc không đơn thuần là câu chuyện về công nghệ. Đó là bài toán đô thị hóa, quản trị và tư duy kinh tế.

Khi dân số đô thị tăng nhanh, rác thải là điều không thể tránh. Vấn đề nằm ở chỗ: xem rác là gánh nặng phải chôn lấp, hay là nguồn lực có thể khai thác.

Với Trung Quốc, câu trả lời ngày càng nghiêng về vế thứ hai. Hiện nay, khi nhiều thành phố châu Á đang đối mặt với áp lực rác thải ngày một gia tăng, mô hình “rác nuôi điện” của Trung Quốc, dù còn tranh cãi, vẫn là một thực tế đáng để quan sát, phân tích và chọn lọc.

Theo Huaon News, CE News

Tử Huy

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/trung-quoc-dao-chieu-ac-mong-moi-truong-bien-nui-rac-thanh-mo-vang-2490989.html