Trung Quốc tăng cường nhập máy sản xuất chip từ 2 nước Đông Nam Á

3 giờ trướcBài gốc

Điểm đáng chú ý là dòng chảy thương mại trực tiếp từ Washington đến Bắc Kinh đã tụt dốc xuống mức thấp nhất trong vòng 8 năm qua. Dù các số liệu bề mặt cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về mặt giao thương song phương, thực tế trên thị trường lại phức tạp hơn rất nhiều. Các tập đoàn công nghệ khổng lồ của nước Mỹ vẫn đang âm thầm duy trì vị thế là nguồn cung cấp các công cụ tiên tiến mang tính sống còn đối với tham vọng tự chủ công nghệ của nền kinh tế tỷ dân.

Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và chiến lược bám rễ của các doanh nghiệp Mỹ

Trong hệ sinh thái cung cấp máy móc sản xuất bán dẫn cốt lõi cho Trung Quốc, Hà Lan và Nhật Bản vẫn tiếp tục duy trì vị trí dẫn đầu xét trên góc độ quốc gia xuất xứ. Dù vậy, làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng đã đẩy giá trị nhập khẩu từ hai quốc gia Đông Nam Á lên những cột mốc kỷ lục chưa từng có. Cụ thể, kim ngạch nhập khẩu từ Singapore đã chạm ngưỡng 5,7 tỉ USD, đánh dấu mức tăng trưởng hơn 17% so với cùng kỳ năm trước. Ấn tượng hơn, dòng thiết bị nhập khẩu từ Malaysia đã vượt mốc 3,4 tỉ USD, cao gấp đôi so với những gì được ghi nhận trong năm 2024.

Biểu đồ kim ngạch nhập khẩu máy sản xuất chip từ các nước của Trung Quốc

Ở chiều ngược lại, lượng hàng hóa nhập khẩu trực tiếp từ Mỹ đã lao dốc hơn 34%, chỉ còn thu về khoảng 2 tỉ USD. Đây là mức thấp nhất kể từ năm 2017, thời điểm những căng thẳng thương mại bắt đầu nhen nhóm. Sự sụt giảm này là hệ quả tất yếu sau một chuỗi các chính sách thuế quan và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới được áp đặt liên tục từ nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, kéo dài xuyên suốt chính quyền Tổng thống Biden và tiếp tục được duy trì khi ông Trump quay trở lại Nhà Trắng. Những rào cản này được thiết kế với mục tiêu tối thượng là kìm hãm những bước tiến của Trung Quốc trong việc phát triển công nghệ sản xuất chip phục vụ cho các ứng dụng quốc phòng, hàng không vũ trụ và trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, sự sụt giảm về kim ngạch xuất khẩu trực tiếp không đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp Mỹ đánh mất thị trường tỷ dân. Nghịch lý nằm ở chỗ, thị trường Trung Quốc vẫn là một cỗ máy in tiền khổng lồ đối với các nhà sản xuất thiết bị chip hàng đầu của xứ cờ hoa trong năm tài chính 2025.

Ba ông lớn bao gồm Applied Materials, Lam Research và KLA đều đặn thu về hơn 30% tổng doanh số bán hàng toàn cầu của họ từ chính các khách hàng Trung Quốc, tạo ra mức doanh thu tổng hợp lên tới gần 19 tỉ USD. Con số này vượt xa những gì được thể hiện trên các giấy tờ hải quan dựa trên nơi xuất xứ, chứng minh sự thành công rực rỡ trong chiến lược đa dạng hóa sản xuất của các nhà cung cấp Mỹ.

Các chuyên gia nói gì về Trung Quốc tăng nhập máy sản xuất chip từ Đông Nam Á?

Theo phân tích của chuyên gia kỳ cựu Charles Shi từ Needham & Co., sự gia tăng đột biến trong kim ngạch nhập khẩu từ Đông Nam Á chủ yếu xuất phát từ việc hàng loạt nhà sản xuất thiết bị Mỹ đang ồ ạt mở rộng năng lực sản xuất tại khu vực này. Mục đích của họ là để phục vụ tốt hơn tệp khách hằng nằm ngoài lãnh thổ Mỹ, qua đó lách qua những rào cản xuất khẩu trực tiếp.

Ông Shi chỉ ra rằng Lam Research đang xây dựng các cơ sở sản xuất quy mô lớn tại Malaysia nhằm đáp ứng nhu cầu thiết bị đang vượt quá công suất của các nhà máy nội địa Mỹ. Tương tự, Singapore đã trở thành điểm đến ưa thích để ngành công nghiệp thiết bị Mỹ vươn ra quốc tế, với sự hiện diện mạnh mẽ của các dây chuyền chế tạo thuộc cả Applied Materials và KLA.

Trong khi đó, vai trò của Nhật Bản và Hà Lan vẫn cực kỳ vững chắc. Từ năm 2020 đến 2025, tổng giá trị nhập khẩu thiết bị chip của Trung Quốc từ Nhật Bản đã vượt mốc 42 tỉ USD, theo sát là Hà Lan với 35 tỉ USD. Nhật Bản là quê hương của các tên tuổi lừng lẫy như Tokyo Electron, Screen Semiconductor Solutions và Ebara, đóng góp hơn 40% doanh thu cho Tokyo Electron trong năm tài chính 2025. Về phần mình, Hà Lan sở hữu ASML, nhà sản xuất thiết bị chip lớn nhất thế giới, cùng các nhà cung cấp chủ chốt khác như ASM và Besi, mang về cho ASML tỷ trọng doanh thu 29,1% từ thị trường Trung Quốc.

Song song với việc duy trì nguồn cung từ bên ngoài, ngành công nghiệp thiết bị sản xuất chip nội địa của Trung Quốc đang trải qua một chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ nhất trong nhiều thế hệ. Động lực chính cho sự bứt phá này đến từ chiến lược quốc gia của Bắc Kinh nhằm nuôi dưỡng các công cụ cây nhà lá vườn và xóa bỏ sự phụ thuộc vào công nghệ phương Tây. Hàng loạt các nhà cung cấp hàng đầu trong nước đều đồng loạt báo cáo mức doanh thu và lợi nhuận cao kỷ lục trong năm 2025, dẫn đầu là những cái tên như Naura, Advanced Micro-Fabrication Equipment Inc. China (AMEC), ACM Research và Piotech.

Cuộc trỗi dậy của các nhà sản xuất nội địa và áp lực cạnh tranh khốc liệt

Naura, doanh nghiệp được ví như câu trả lời của Trung Quốc dành cho Applied Materials, đã chứng kiến doanh thu phình to một cách khó tin, từ mức 6,05 tỉ nhân dân tệ (khoảng 887 triệu USD) vào năm 2020 lên tới 27,14 tỉ nhân dân tệ chỉ trong ba quý đầu năm 2025. Tương tự, AMEC ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu vọt lên hơn 400% trong cùng giai đoạn.

Trung Quốc đầu tư mạnh vào sản xuất bán dẫn

Piotech, một chuyên gia trong lĩnh vực thiết bị lắng đọng màng mỏng, thậm chí còn gây choáng ngợp hơn khi doanh thu nhân lên gấp 13 lần. Sự mở rộng năng lực sản xuất đầy tham vọng của các nhà sản xuất chip logic và chip nhớ hàng đầu Trung Quốc, bao gồm SMIC, Hua Hong, CXMT và YMTC, đang tạo ra vô số cơ hội để các nhà cung cấp thiết bị nội địa thâm nhập và củng cố vị thế vững chắc trong chuỗi cung ứng quốc gia.

Dù đạt được những bước tiến dài, sự phát triển nóng này đang tạo ra những mặt trái không thể phủ nhận. Chuyên gia Charles Shi cảnh báo rằng cuộc cạnh tranh nội bộ đang ngày càng trở nên tàn khốc. Mặc dù các công ty thiết bị hàng đầu trong nước vẫn báo cáo sự tăng trưởng doanh thu mạnh mẽ, các số liệu tài chính đang phát đi tín hiệu về sự suy giảm nghiêm trọng trong biên lợi nhuận. Sự cạnh tranh gay gắt trên sân nhà đang ép các doanh nghiệp nội địa phải lao vào một cuộc chiến dìm giá để giành giật thị phần, làm xói mòn khả năng tích lũy vốn tái đầu tư.

Giới thạo tin trong ngành tiết lộ Trung Quốc đang áp dụng một chiến lược song song đầy thực dụng: vừa dốc sức phát triển các công cụ nội địa, vừa tận dụng mọi cơ hội để mua gom thiết bị ngoại nhập. Một giám đốc điều hành thiết bị chip Đài Loan nhận định rằng đối với mọi loại máy móc, vật liệu hay linh kiện do nước ngoài sản xuất, thị trường đều có thể tìm thấy một phiên bản sao chép nội địa tương đương của Trung Quốc.

Dù độ bền, độ tin cậy và hiệu suất có thể chưa theo kịp bản gốc, quyết tâm của quốc gia này trong việc tăng cường sử dụng thiết bị nội địa là điều không thể bàn cãi. Trong ngắn hạn, các nhà sản xuất chip Trung Quốc vẫn sẽ ráo riết thu mua các cỗ máy ngoại nhập nhờ ưu thế vượt trội về hiệu suất, thậm chí sẵn sàng tháo dỡ các bộ phận tiêu hao từ thiết bị này để sửa chữa cho những cỗ máy khác nhằm duy trì hoạt động sản xuất.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/trung-quoc-tang-cuong-nhap-may-san-xuat-chip-tu-2-nuoc-dong-nam-a-250278.html