Đoàn lãnh đạo xã A Lưới 2 thăm di tích lịch sử cách mạng đồi A Bia
Ngày 20/3/1975
Đại đội XT4 nhận lệnh rời hậu cứ ở A Lưới đi đánh Huế. Với bản lĩnh của một đơn vị sẵn sàng chiến đấu, chỉ sau vài giờ chuẩn bị, họ đã lên đường với một tâm trạng hết sức vui mừng, phấn khởi.
Theo con đường 73 mới mở vào đường 14B, đến chiều 22/3, họ đã tập kết ở đỉnh Động Truồi để chuẩn bị tiến công cứ điểm Núi Bông, Núi Nghệ (Phú Lộc).
Ngày 23/3/1975
Mò mẫm đến 5 giờ sáng, Đại đội XT4 đã tới được vị trí "tạm dừng" cách chân Núi Bông chừng 3km. Đúng lúc đó bầu trời như bị xé nát bởi hỏa lực chuẩn bị. Ngay lập tức xe tăng được lệnh tăng tốc độ xung phong. Tuy nhiên, đang xung phong thì họ bị sa lầy. Sau khi cứu kéo xe lên, cấp trên lệnh cho họ dừng tại chỗ chi viện bộ binh xung phong.
Đến gần trưa thì quân dịch trong cứ điểm không thể chịu đựng nổi và bắt đầu rút chạy. Đại đội trưởng Bùi Quang Thận đề nghị cho truy kích nhưng trên không cho và cho biết đoạn đường 14 dưới chân Núi Bông rất nhiều mìn.
Ngày 25/3/1975
Cuộc dò gỡ mìn kéo dài đến gần sáng 25/3. Ngay sau khi thông đường, Đại đội XT4 được lệnh chở theo bộ binh đi đánh Tiểu khu La Sơn. Quân địch hoảng sợ bỏ chạy, xe tăng thẳng tiến theo Quốc lộ 1 đánh chiếm Phú Bài.
Nhưng những con chiến mã của Đại đội XT4 bỗng bị khựng lại - cầu An Nông đã bị địch phá buộc họ phải tìm đường vòng tránh mãi đến trưa mới quay trở lại được đường 1. Tăng tốc độ bù lại thời gian đã mất, họ vượt cầu Phú Xuân vào chiếm thành Mang Cá.
Tiếp đó, Đại đội XT4 được lệnh truy kích địch ra cửa Thuận An. Gần đến cảng Thuận An - một quang cảnh hỗn độn hiện ra trước mắt họ - cả một bãi đất rộng như một cái sân bóng đá chất đầy các loại phương tiện chiến tranh: Từ xe tăng, xe bọc thép, xe kéo pháo, cho đến xe tải, xe JEP, xe du lịch..., có cái vẫn còn đang nổ máy nhưng tuyệt nhiên không có một bóng người.
Biết rằng lính địch vẫn đang ẩn nấp đâu đây, Đại đội trưởng Thận cuộn một miếng bìa làm loa gọi họ ra hàng. Sau ba bốn lần gọi, lác đác những bóng người từ phía bờ sông đi lên, hai tay giơ cao lên đầu. Một người, hai người... rồi hàng đoàn lũ lượt từ nơi trú ẩn kéo ra. Quân số hàng binh phải lên tới con số hàng ngàn.
Ngày 29/3/1975
Một giờ sáng, Đại đội XT4 được lệnh đi đánh Đà Nẵng. Đang ở tư thế sẵn sàng chiến đấu nên chỉ ít phút sau xe tăng đã lên đường với tốc độ rất cao. Nhưng niềm phấn khích của họ bỗng bị "dội một gáo nước lạnh": Cầu Thừa Lưu đã bị phá. Sau khi “liều” cho xe tăng bò qua cầu đường sắt bên cạnh, họ tiếp tục cơ động về phía Đà Nẵng.
Hải Vân - “Đệ nhất hùng quan” hiểm trở cũng không ngăn nổi những chiếc xe tăng nặng nề. Cuối chiều 29/3, Đại đội XT4 đã đánh chiếm được Thương cảng Bạch Đằng. Ba ngày nằm ở đây, đơn vị đã hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ khu vực trung tâm thành phố, đồng thời làm tốt công tác dân vận để Nhân dân Đà Nẵng hiểu thêm về chính quyền cách mạng. Khi tình hình đã ổn định, họ tập kết về căn cứ Sư đoàn 3 tại Khánh Sơn để chuẩn bị cho cuộc hành quân Nam tiến sắp tới.
Ngày 14/4/1975
Nằm trong đội hình chính của Lữ đoàn xe tăng 203 từ Khánh Sơn - Đại đội XT4 bắt đầu hành trình Nam tiến. Sau hơn chục ngày hành quân, khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, họ đã có mặt ở vị trí tập kết chiến dịch chỉ cách Sài Gòn khoảng 80 cây số. Tại đây, họ nhận lệnh tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh và có nhiệm vụ nằm trong lực lượng thọc sâu của binh đoàn đánh vào Dinh Độc Lập.
Ngay chiều 26/4, những trận đánh mở màn cho chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu. Tiểu đoàn XT2 được giao nhiệm vụ phối thuộc với bộ binh chọc thủng phòng tuyến vòng ngoài, còn lực lượng thọc sâu vẫn án binh bất động.
Đoàn lãnh đạo xã A Lưới 2 tham quan Nhà trưng bày Di tích lịch sử cách mạng địa điểm chiến thắng đồi A Bia
Ngày 29/4/1975
Có lẽ không thể chờ đợi các đơn vị “bóc vỏ” hoàn thành nhiệm vụ như kế hoạch, ban chỉ huy lữ đoàn đã quyết định tung Đại đội XT4 vào để cùng bộ binh chọc thủng căn cứ Nước Trong.
Sáng sớm 29/4, Đại đội XT4 bắt đầu nổ súng tiến công. Đã có kinh nghiệm những trận đánh trước, các xe dùng đạn nổ bắn vào bìa rừng cao su để phát quang làm lộ ra những chiếc xe tăng đang ẩn nấp ở bìa rừng để tiêu diệt. Sau khi 2 chiếc M48 và 1 chiếc M41 bị bắn cháy, bọn địch bắt đầu rút chạy - tuyến phòng thủ Nước Trong đã bị phá vỡ.
Thừa thắng xông lên, Đại đội XT4 dẫn đầu đội hình cả lữ đoàn tiến theo Quốc lộ 51 về hướng Sài Gòn. Tuy nhiên, toàn bộ đội hình phải dừng lại vì khi vừa rút qua, địch đã đánh sập cầu Sông Buông.
Ngày 30/4/1975
Công binh khắc phục xong cầu Sông Buông thì đã quá nửa đêm, toàn lữ đoàn tiếp tục hành tiến. Mờ sáng 30/4, các đơn vị đi đầu đã đến Ngã ba Vũng Tàu. Không thấy địch ở đầu cầu Đồng Nai nhưng trên cầu có 3 chiếc M113 dàn hàng ngang. Mấy xe đi đầu lập tức nổ súng, cả 3 chiếc bốc cháy dữ dội. Xe tăng lách qua phần đường còn lại tiếp tục tiến theo xa lộ về hướng Sài Gòn. Qua Tăng Nhơn Phú, nhiều loạt đạn từ phía Trường Võ bị Thủ Đức bắn vào sườn trái đội hình. Mặc! Theo mệnh lệnh của trên, Tiểu đoàn XT1 tiếp tục lướt qua.
Nhờ có đặc công, cầu Rạch Chiếc còn nguyên vẹn nên tốc độ tiến công của binh đoàn thọc sâu vẫn bảo đảm. Và cầu Sài Gòn đã ở ngay trước mặt! Tuy nhiên việc vượt qua nó không hề dễ dàng. Ngay ở chân cầu những chiếc thùng phuy và bao cát được dựng lên theo hình zíc zắc chỉ để lọt 1 thân xe qua, phía sau những vật cản đó là xe tăng mai phục; ngoài ra lợi dụng mặt cầu cong, một số xe tăng địch phục ở phía sau. Ở vị trí này chúng vừa giấu được mình vừa quan sát và phát huy hỏa lực rất thuận lợi. Vì vậy, chỉ sau mấy phút giao chiến, 4 xe tăng của Đại đội 1 và 3 đã bị bắn cháy, Tiểu đoàn trưởng Ngô Văn Nhỡ hy sinh. Đội hình tiến công bị chững lại. Lữ đoàn lệnh cho Đại đội XT4 xung phong.
Đại đội trưởng Thận lệnh cho các xe trong đại đội lợi dụng địa hình tại chỗ tiêu diệt các xe tăng dưới chân cầu và trên cầu. Sau mấy phút, hai chiếc M48 nấp sau vật cản đã bị bắn cháy, bọn trên cầu thấy vậy cũng bỏ chạy. Chớp thời cơ, Đại đội XT4 tăng tốc độ nhằm hướng Dinh Độc Lập. Đúng 10 giờ 45 phút - 2 xe 843 và 390 của Đại đội XT4 đã húc đổ cánh cổng Dinh, Đại đội trưởng Bùi Quang Thận đã kéo lá cờ Giải phóng lên nóc Dinh báo hiệu giờ toàn thắng của dân tộc.
Vậy là, từ núi rừng A Lưới ra đi, những chiếc xe tăng của Đại đội XT4 đã vượt qua hàng nghìn ki lô mét, không ngại gian khổ, hy sinh, góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc. Với thành tích đó, hai xe tăng 390, 843 được công nhận là Bảo vật Quốc gia và tháng 4/2013, Đại đội XT4 đã được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Đại tá Nguyễn Khắc Nguyệt