Từ sân trường đến đỉnh cao: Vẽ lại đường băng cho thể thao Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Đúng xu hướng

Nhìn ra thế giới, có thể thấy một quy luật rõ ràng: những nền thể thao mạnh thường có thể thao học đường phát triển, nhưng không dừng lại ở đó.

Ở Nhật Bản, họ biến thể thao học đường thành một phần đời sống, nơi học sinh không chỉ rèn thể lực mà còn học kỷ luật và tinh thần tập thể. Tuy nhiên, phía sau sân trường là cả một hệ thống liên đoàn, giải đấu và doanh nghiệp vận hành bài bản.

Bóng đá học đường ở Nhật Bản

Tại Hàn Quốc, thể thao học đường gắn chặt với tuyển chọn tài năng, nhưng thành công quốc tế lại đến từ sự kết nối hiệu quả giữa nhà trường, trung tâm huấn luyện và đội tuyển quốc gia. Ở Thái Lan, sân trường giúp mở rộng phong trào, còn thành tích khu vực được nuôi dưỡng bởi hệ thống CLB và giải vô địch quốc gia.

Còn Mỹ, hệ thống trung học - đại học trở thành bệ phóng cho thể thao chuyên nghiệp, nơi vô số ngôi sao ở nhiều môn thể thao trưởng thành qua từng cấp độ cạnh tranh.

Đội tuyển nữ Mỹ (trái) trong trận gặp đội tuyển nữ Việt Nam tại World Cup nữ 2023

Điểm chung của họ không chỉ là học đường, mà là một hành trình liên thông từ nền tảng đến đỉnh cao.

Do đó, nếu cho rằng cứ có thể thao học đường mạnh thì sẽ có thể thao đỉnh cao mạnh, điều đó không đúng tuyệt đối. Thực tế cho thấy mối quan hệ này là hai chiều, nhưng không phải lúc nào cũng đồng bộ.

Vẫn có những con đường khác dẫn đến đỉnh cao. Ở Brazil và Argentina, bóng đá lớn lên từ các CLB và học viện, nơi tài năng được phát hiện và đào tạo trong môi trường chuyên nghiệp, không phụ thuộc vào trường học; những cầu thủ như Lionel Messi là sản phẩm tiêu biểu.

Trong khi đó, Trung Quốc theo hướng tập trung với các trường năng khiếu và trung tâm huấn luyện do nhà nước quản lý. Ngược lại, các quốc gia như Nhật Bản hay Hàn Quốc kết hợp học đường với hệ thống CLB và đội tuyển, tạo thành một chuỗi liên thông. Điểm chung không nằm ở mô hình nào, mà ở mức độ hoàn chỉnh của hệ thống.

Từ sân trường đến đỉnh cao là một hành trình dài

Trở lại Việt Nam, vấn đề không chỉ là thể thao học đường còn yếu. Nếu chỉ nhìn vào điểm xuất phát, chúng ta sẽ bỏ qua điểm nghẽn lớn hơn: sự đứt gãy trong toàn bộ hành trình phát triển!

Hiện nay, thể thao Việt Nam tồn tại ba khoảng trống rõ rệt: đáy chưa rộng khi học sinh thiếu sân chơi và thiếu cả hệ thống giải đấu thường xuyên; tầng giữa rời rạc khi hệ thống phát hiện, đào tạo và thi đấu chưa liên thông; và đỉnh chưa đủ lực khi CLB chuyên nghiệp, khoa học thể thao cùng thị trường thể thao còn hạn chế. Hệ quả là tài năng có thể xuất hiện, nhưng không có đủ điều kiện để đi xa.

Vì vậy, thể thao Việt Nam vẫn tạo ra những điểm sáng, nhưng khó duy trì sự ổn định và bền vững.

Không chỉ bắt đầu đúng, mà phải đi đúng

Tinh thần trong phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm không tuyệt đối hóa thể thao học đường, mà ở việc xác định đúng điểm khởi đầu. Nhưng một điểm khởi đầu đúng cần đi kèm một lộ trình đúng. Nếu không, sân trường sẽ chỉ dừng lại ở phong trào, khó trở thành bệ phóng cho thành tích đỉnh cao.

Trong bối cảnh đó, 8 nhiệm vụ trọng tâm phát triển thể dục thể thao theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm mang ý nghĩa như một bản thiết kế tổng thể. Điều đáng chú ý là các nhiệm vụ này không chỉ dừng ở học đường, mà bao trùm toàn bộ hệ thống: từ nâng cao thể chất toàn dân, phát triển thể thao học đường, đến hoàn thiện thể thao thành tích cao và huy động nguồn lực xã hội.

Ảnh minh họa bóng đá học đường tại Việt Nam

Tuy nhiên, để những định hướng này đi vào thực tế, thể thao Việt Nam cần những điều kiện nền tảng: một cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa giáo dục và thể thao; nguồn đầu tư dài hạn thay vì ngắn hạn theo phong trào; chính sách đủ mở để thu hút doanh nghiệp; và quan trọng nhất là tư duy phát triển theo hệ thống, thay cho cách làm rời rạc.

Hiểu đúng tinh thần “bắt đầu từ trường học” là điều then chốt: đó là nơi mở rộng nền tảng, nhưng không thể gánh toàn bộ kỳ vọng.

Cần một đường băng dài và chắc

Muốn thể thao Việt Nam cất cánh, cần một “đường băng” đủ dài và đủ chắc, nơi mọi khâu được thiết kế đồng bộ. Trước hết, thể thao học đường phải được nâng chuẩn, không chỉ tăng thời lượng vận động mà còn xây dựng hệ thống giải đấu liên trường thực chất, qua đó mở rộng nền tảng người chơi.

Tiếp theo là thiết lập cơ chế phát hiện và chuyển tuyến tài năng, kết nối nhà trường với các trung tâm đào tạo và liên đoàn, bảo đảm những học sinh có năng khiếu không bị bỏ lỡ. Song song đó, cần phát triển hệ thống CLB và giải đấu chuyên nghiệp để tạo môi trường cạnh tranh thật, nơi tài năng được thử thách và trưởng thành.

Khoa học thể thao phải trở thành trụ cột, từ dinh dưỡng, y sinh học đến dữ liệu và công nghệ huấn luyện. Cuối cùng, một cơ chế nghề nghiệp rõ ràng cho VĐV sẽ là điều kiện để thể thao không chỉ là đam mê, mà còn là con đường tương lai.

***

Thể thao Việt Nam đã có một điểm xuất phát đúng - đó là sân trường - như phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm. Nhưng để đi đến đỉnh cao, cần nhiều hơn một điểm khởi đầu: cần một hành trình được thiết kế lại, đồng bộ và bền vững!

Khi đường băng từ nền tảng đến hệ thống được vẽ lại đủ dài và đủ chắc, việc cất cánh sẽ không còn là khát vọng, mà trở thành kết quả tất yếu.

Đặng Hoàng

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tu-san-truong-den-dinh-cao-ve-lai-duong-bang-cho-the-thao-viet-nam-249401.html