Vì sao có người 80 tuổi, trí nhớ vẫn tốt như người 50?

2 giờ trướcBài gốc

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Nature đưa ra lời giải thích tiềm năng cho sự khác biệt này, đồng thời chạm tới một trong những cuộc tranh luận lớn trong khoa học thần kinh: Liệu não người trưởng thành có thể tạo ra các tế bào thần kinh mới hay không. Hiện tượng này được gọi là neurogenesis, tức quá trình hình thành các tế bào thần kinh mới trong não.

Những cơ chế đặc biệt trong não của nhóm super-agers có thể được ứng dụng để giúp con người duy trì trí nhớ và sự minh mẫn lâu hơn khi về già. Nguồn: harvard.edu

Nghiên cứu tập trung vào nhóm người được gọi là “super-agers” - những người từ 80 tuổi trở lên nhưng có trí nhớ và khả năng nhận thức tương đương với người trẻ hơn khoảng 30 tuổi. Kết quả cho thấy nhóm này có số lượng tế bào thần kinh mới cao hơn đáng kể so với những người cao tuổi bình thường, thậm chí nhiều hơn khoảng 2,5 lần so với người mắc bệnh Alzheimer.

Các nhà khoa học đặc biệt chú ý đến hippocampus, vùng não đóng vai trò quan trọng trong học tập và ghi nhớ, đồng thời được xem là một trong những nơi hiếm hoi có thể hình thành tế bào thần kinh mới.

“Bài nghiên cứu này cho thấy bằng chứng sinh học rằng não bộ lão hóa vẫn có tính dẻo,” Tamar Gefen, Phó giáo sư tâm thần học và khoa học hành vi tại Đại học Northwestern, cho biết. Theo bà, khả năng thích nghi của não có thể tiếp tục tồn tại ngay cả khi con người bước sang độ tuổi 80.

Để nghiên cứu hiện tượng này, các nhà khoa học tìm kiếm dấu hiệu của ba giai đoạn phát triển của tế bào thần kinh trong não: Tế bào gốc thần kinh, tế bào tiền thân và tế bào thần kinh chưa trưởng thành.

“Có thể hình dung rằng tế bào gốc thần kinh giống như những em bé, các tế bào tiền thân giống như thiếu niên và các tế bào thần kinh chưa trưởng thành thì gần như đã là người lớn,” Orly Lazarov, Giáo sư khoa học thần kinh tại Đại học Illinois ở Chicago, người dẫn đầu nghiên cứu, cho biết.

Khi so sánh não của nhiều nhóm người cao tuổi, các nhà khoa học phát hiện nhóm super-agers có số lượng tế bào thần kinh chưa trưởng thành trong vùng hippocampus nhiều hơn đáng kể so với các nhóm khác. Những tế bào này cũng mang các đặc điểm di truyền đặc biệt giúp chúng chống chịu tốt hơn trước quá trình lão hóa.

“Hiện tượng super-aging xảy ra không chỉ vì có nhiều tế bào thần kinh trẻ hơn, mà còn vì tồn tại một dạng lập trình di truyền giúp các tế bào này được bảo tồn,” bà Gefen nói.

Nghiên cứu cũng mang lại một phát hiện đáng chú ý đối với bệnh Alzheimer. Những người mắc bệnh này thực tế có nhiều tế bào gốc thần kinh hơn, nhưng lại có ít tế bào thần kinh đang phát triển hơn.

“Nếu quá trình hình thành tế bào thần kinh diễn ra bình thường, số lượng tế bào gốc sẽ dần giảm đi theo thời gian,” Hongjun Song, Giáo sư khoa học thần kinh tại Đại học Pennsylvania, cho biết. Theo ông, trong bệnh Alzheimer, quá trình phát triển của các tế bào thần kinh có thể bị gián đoạn, khiến các tế bào gốc tồn tại nhưng không phát triển thành tế bào thần kinh hoàn chỉnh.

“Nếu điều đó đúng, nó có thể mở ra một hướng nghiên cứu mới,” ông Song nói, khi các nhà khoa học có thể tìm cách kích hoạt lại các tế bào gốc đang “ngủ yên”.

Tuy vậy, một số chuyên gia cho rằng phát hiện này vẫn cần được kiểm chứng thêm. Shawn Sorrells, Phó giáo sư khoa học thần kinh tại Đại học Pittsburgh, nhận định việc tìm hiểu vì sao một số người lão hóa chậm hơn những người khác là “rất thú vị và quan trọng”, nhưng các kết quả hiện tại cần được xác nhận bằng những phương pháp nghiên cứu khác.

Dù chưa thể khép lại cuộc tranh luận về việc não người trưởng thành có tạo ra tế bào thần kinh mới hay không, nghiên cứu này vẫn mở ra những hướng đi mới. Các nhà khoa học đang tiếp tục tìm hiểu liệu những cơ chế đặc biệt trong não của nhóm super-agers có thể được ứng dụng để giúp con người duy trì trí nhớ và sự minh mẫn lâu hơn khi về già.

Ngọc Lâm

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/vi-sao-co-nguoi-80-tuoi-tri-nho-van-tot-nhu-nguoi-50-736710.html