Trong một đợt chạy thử ngoài khơi bang California, chiến hạm USS Zumwalt, tàu đầu tiên của lớp Zumwalt, đã thu hút sự chú ý không phải vì hỏa lực hay công nghệ tàng hình, mà bởi những mảng rỉ sét loang lổ trên thân tàu. Trước đó, tại quân cảng Yokosuka của Nhật Bản, tàu USS Michael Monsoor cùng lớp cũng xuất hiện với tình trạng bong tróc lớp sơn bảo vệ, khiến dư luận đặt câu hỏi về khả năng duy trì trạng thái kỹ thuật của các chiến hạm hiện đại.
Lớp Zumwalt được Mỹ phát triển như tàu khu trục tàng hình thế hệ mới, với lượng giãn nước 14.564 tấn, lớn hơn nhiều tàu khu trục truyền thống. Tổng chi phí cho mỗi chiếc, tính cả nghiên cứu và phát triển, được ước tính lên tới khoảng 9 tỷ USD. Tuy nhiên, chỉ có 3 tàu được đóng, thay vì hàng chục chiếc như kế hoạch ban đầu, do chi phí vượt kiểm soát và yêu cầu kỹ thuật phức tạp.
Tàu khu trục lớp Zumwalt
Nguyên nhân khiến tàu khu trục lớp Zumwalt dễ lộ dấu hiệu hoen rỉ nằm ở chính thiết kế đặc biệt của nó. Phần thượng tầng tàu sử dụng vật liệu composite để giảm phản xạ radar và tăng tính tàng hình. Trong khi composite ít bị ăn mòn hơn thép, sự kết hợp giữa composite và kết cấu thép bên dưới lại khiến việc bảo dưỡng lớp phủ bề mặt trở nên khó khăn. Môi trường nước biển, độ ẩm cao và muối biển liên tục bào mòn các chi tiết kim loại, đặc biệt tại các vị trí tiếp xúc với dây neo và thiết bị boong.
Mảng hoen rỉ trên tàu khu trục lớp Zumwalt
Một yếu tố khác là quy mô thủy thủ đoàn. Tàu khu trục lớp Zumwalt có khoảng 142-175 thủy thủ tùy theo từng nhiệm vụ, chỉ bằng gần một nửa so với tàu khu trục lớp Arleigh Burke nhỏ hơn. Điều này làm giảm khả năng bảo dưỡng thủ công thường xuyên, vốn là yếu tố quan trọng để kiểm soát rỉ sét trên tàu chiến hoạt động dài ngày trên biển.
Từ góc nhìn chiến lược, tình trạng hoen rỉ không đồng nghĩa tàu khu trục lớp Zumwalt mất khả năng chiến đấu, nhưng nó phản ánh thách thức lớn của hải quân Mỹ trong việc vận hành các nền tảng công nghệ cao. Khi tàu chiến ngày càng phức tạp và thủy thủ đoàn bị tinh giản, chi phí bảo dưỡng và duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu trở thành bài toán không kém phần nan giải so với việc phát triển vũ khí mới. Câu chuyện của tàu khu trục lớp Zumwalt cho thấy ưu thế công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm khả năng vận hành bền bỉ trên thực địa.
Theo War Zone, National Security Journal
Việt Hùng