Trong chuyến du lịch đến Việt Nam vào cuối thập niên 1980, Stefan Hajdu, du khách đến từ Đức, đã ghi lại hành trình dọc đất nước - từ TP.HCM, Nha Trang, Đà Nẵng, Huế, Quảng Trị đến Hà Nội. Qua ống kính của ông, đời sống thường nhật và chân dung con người Việt Nam hiện lên dung dị, chân thực, khắc họa rõ nét hơi thở của một giai đoạn chuyển mình.
Người dân thành phố chạy Honda Cub, Vespa ngẫu hứng trước chợ Bến Thành. Được xây dựng vào năm 1914 trên nền một khu chợ cũ bên bờ sông Bến Nghé, ngôi chợ này nhanh chóng trở thành trung tâm sinh hoạt - thương mại sầm uất, là biểu tượng của du lịch thành phố.
Từ Majestic Hotel Saigon, du khách có thể phóng tầm mắt ngắm Bến Bạch Đằng và khách sạn nổi Sài Gòn - còn được biết đến với tên gọi Haegumgang. Đây từng là khách sạn nổi năm sao trên mặt nước, có nguồn gốc từ Queensland (Australia), được kéo về TP.HCM vào năm 1989, trở thành một biểu tượng lạ lẫm và đầy tò mò của thành phố thời kỳ mở cửa.
Thời kỳ ấy, xe đạp vẫn là phương tiện đi lại chủ yếu của đại đa số người dân thành phố. Đường Đoàn Văn Bơ (phường Vĩnh Hội, TP.HCM) - con đường một chiều buôn bán nhộn nhịp ngày nay - khi đó vẫn còn là đường đất, xe cộ lưu thông hai chiều. Trong dịp này, Stefan Hajdu còn ghé thăm chùa Vĩnh Nghiêm - một trong những ngôi chùa tiêu biểu của TP.HCM - mang phong cách kiến trúc Phật giáo Bắc tông, kết hợp truyền thống và hiện đại.
Hình ảnh chân dung người dân thành phố được ghi lại một cách gần gũi và tự nhiên, qua những nụ cười, những ánh nhìn trực diện, cùng các hoạt động thường nhật.
Trong chuyến đi này, ông chọn tàu Thống Nhất Bắc - Nam làm phương tiện di chuyển chính để quan sát trọn vẹn cảnh sắc và đời sống hai bên đường ray.
Ghé thăm Nha Trang (Khánh Hòa), ông ấn tượng trước hình ảnh chiếc xe ngựa chở gần chục người cùng những gánh hàng hóa - khung cảnh sống động, mộc mạc, phản ánh cuộc sống lao động của người dân thời bấy giờ.
Xe buýt liên tỉnh Huế - Đà Nẵng dừng lại nghỉ chân trên Đèo Hải Vân. Xa xa, những đám mây trắng bồng bềnh ôm trọn dãy Bạch Mã, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ vừa thơ mộng. Đến năm 2005, hầm đường bộ Hải Vân mới chính thức được đưa vào khai thác, khép lại một thời hành trình băng qua cung đường đèo hiểm trở.
Khung cảnh tuyệt đẹp nhìn từ chuyến tàu Thống Nhất Bắc - Nam. Năm 2025, tuyến tàu này được Euronews bình chọn vào top 9 hành trình tàu hỏa đẹp và đáng trải nghiệm nhất thế giới năm nhờ khung cảnh núi non, biển cả, làng quê liên tục hiện ra bên ô cửa sổ.
Cuối thập niên 1980 - 1990, ghế trên tàu chủ yếu vẫn là ghế cứng. Với những hành trình dài, nhiều hành khách mang theo võng, buộc tạm giữa các băng ghế để ngả lưng, biến khoang tàu thành "chuyến tàu mắc võng" độc đáo.
Cổng Hiển Nhơn nằm ở phía đông Hoàng thành Huế, từng là lối ra vào quan trọng của kinh đô,
Cuộc sống yên bình ở Huế được khắc họa qua những chi tiết đời thường, từ những chiếc thuyền neo san sát bên bến sông, người dân đạp xe chậm rãi dưới cơn mưa trước các lăng tẩm - khắc họa một Huế trầm mặc, lặng lẽ và giàu chất thơ.
Con người luôn là điều thu hút du khách Đức, từ người đàn ông chở đàn vịt đi bán trên chiếc xe đạp cũ, hay người phụ nữ Huế đội nón lá, thong thả nhâm nhi điếu thuốc.
Những mảnh bom đạn còn sót lại sau chiến tranh ở Huế gợi nhớ một giai đoạn lịch sử đau thương mà chiến tranh đã để lại trên mảnh đất này.
Một gia đình trên đường trở về Quảng Trị, phía xa là những dãy núi hoang sơ, hùng vĩ trải dài trong tầm mắt.
Năm 1989 cũng là năm cuối cùng những chuyến xe điện đỏ cũ kỹ lăn bánh trên phố Hà Nội, khép lại hành trình đồng hành cùng người dân thủ đô qua nhiều thập kỷ.
Hệ thống xe điện Hà Nội do người Pháp xây dựng và vận hành, từng là phương tiện giao thông chủ lực của thủ đô suốt gần một thế kỷ. Bên trong toa tàu nhìn từ buồng lái.
Người dân Hà Nội chở theo những chiếc lồng sắt bán gà. Khác với người miền Trung quen đội nón lá, người Hà Nội khi ấy thường quấn khăn vải gọn gàng, vừa giữ ấm đôi tai, vừa thuận tiện cho những buổi xuống phố mưu sinh.
Hoàng Linh
Ảnh: Stefan Hajdu