Xác lập một thế hệ người Việt Nam không hút thuốc lá

một giờ trướcBài gốc

Ths. Nguyễn Thị Thu Hương báo cáo tại Hội thảo. Ảnh: HÀ THANH

Khoảng 103.000 người Việt tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá

Ngày 22/5, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tổ chức hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá năm 2026.

Thông tin tại Hội thảo, Ths. Nguyễn Thị Thu Hương – Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), mặc dù đã có nhiều nỗ lực và đạt kết quả ban đầu trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá song Việt Nam vẫn là một trong 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới

Gánh nặng bệnh tật do sử dụng thuốc lá gây ra tiếp tục ảnh hưởng lớn tới sức khỏe người dân, đồng thời tác động tiêu cực đến kinh tế và môi trường.

Theo ước tính từ Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu (Global Burden of Disease Study) mới nhất được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) trích dẫn, sử dụng thuốc lá đã giết chết 103.000 người mỗi năm tại Việt Nam, trong đó, 84.500 người là người tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do hút thuốc thụ động.

Ước tính chi phí y tế và kinh tế hàng năm do thuốc lá gây ra ở Việt Nam lên tới 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP. Con số này bao gồm cả tổn thất về số lượng và chất lượng lao động do bệnh tật và tử vong sớm.

Bên cạnh đó, người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, vẫn dễ dàng tiếp cận với các sản phẩm thuốc lá. Đặc biệt, sự can thiêp của ngành công nghiệp thuốc lángày càng mở rộng với nhiều hình thức

Thực trạng này đặt ra yêu cầu cần tiếp tục triển khai các biện pháp nhằm giảm nguồn cung và hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm.

Đề xuất cấm sử dụng thuốc lá đối với thế hệ sinh từ năm 2010 trở về sau

Liên quan đến Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tại Hội thảo, bà Trần Thị Vân Ngọc - Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết, Bộ Y tế đề xuất 2 chính sách.

Thứ nhất, cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác.

Thứ hai, cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Đối với ý kiến về việc bổ sung chính sách "xác lập một thế hệ Việt Nam hoàn toàn không khói thuốc bắt đầu từ những người sinh sau năm 2010" theo đề xuất của Bộ Tư pháp, Bộ Y tế đã điều chỉnh tên gọi của chính sách cho phù hợp theo góp ý của thành viên Chính phủ, thành "Cấm người sinh từ ngày 01/01/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá".

Đồng thời, Bộ Y tế đã tiến hành đánh giá tác động kỹ lưỡng của chính sách "Cấm người sinh từ ngày 01/01/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá".

Kết quả đánh giá tác động chính sách cho thấy, nếu được thực thi và tuân thủ, chính sách này sẽ có hiệu quả rất cao đối với việc giảm tỷ lệ hút thuốc, giảm nhanh số người hút thuốc thụ động, bảo vệ được sức khỏe người dân, giảm chi phí lớn cho chăm sóc sức khỏe và tổn thất do mất năng suất lao động gây ra.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của chính sách này, cần sự thống nhất, ủng hộ của Quốc hội, Chính phủ, Bộ, ngành liên quan, đặc biệt của Bộ Công an, Bộ Công Thương, sự ủng hộ của người dân và triển khai đồng bộ các biện pháp trong việc kiểm soát mua và bán thuốc lá cho đối tượng này.

Cụ thể như: tăng cường truyền thông đối với người bán, người mua; bảo đảm tuân thủ tại điểm bán thông qua xác minh năm sinh chính xác và nhất quán; giảm điểm bán lẻ và xử lý nghiêm khi vi phạm. Đồng thời duy trì chính sách hỗ trợ cai nghiện đối với người nghiện thuốc lá.

Chính vì vậy, Bộ Y tế đề nghị Chính phủ xem xét và quyết định về việc đưa chính sách 3: "Cấm người sinh từ ngày 01/01/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá" vào Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá vào thời điểm này hay sẽ lập kế hoạch để đưa vào thời điểm phù hợp hơn với điều kiện kinh tế, xã hội của Việt Nam.

Thông tin tại Hội thảo cho biết, việc áp dụng biện pháp cấm thuốc lá theo thế hệ phù hợp với điều 2.1 của Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá (FCTC). Theo đó các quốc gia có quyền áp dụng các biện pháp mạnh hơn so với mức tối thiểu của Công ước, bao gồm cả cấm bán và sử dụng các sản phẩm thuốc lá

Trên thế giới, chính sách Thế hệ Không Thuốc lá được thiết kế để bảo vệ trẻ em trước khi nghiện thuốc lá bắt đầu bằng cách từng bước loại bỏ việc tiếp cận các sản phẩm thuốc lá đối với các thế hệ tương lai.

Một nghiên cứu mô hình tương tự ở Vương quốc Anh cho thấy, nếu chính sách Thế hệ Không Thuốc lá của họ thành công, nó sẽ có tác động đến lợi ích sức khỏe cộng đồng trong 30 năm, bao gồm cải thiện kết quả sức khỏe của những người không bắt đầu hút thuốc, giảm chi phí chăm sóc sức khỏe, bệnh tật và bất bình đẳng về sức khỏe và tăng chi tiêu trong các lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Chính sách này nếu được thực thi tốt, thì tỷ lệ hút thuốc được ước tính có thể sẽ giảm từ 13% vào năm 2023 xuống gần bằng 0 vào năm 2050 ở những người 14-30 tuổi và từ 12,7% vào năm 2023 xuống 1,5% vào năm 2056 ở những người từ 18 trở lên.

Theo các chuyên gia y tế, việc cấm hút thuốc lá đối với công dân Việt Nam sinh từ năm 2010 trở đi là một trong những giải pháp mang tính căn cơ và bền vững.

Theo quy định hiện hành, trẻ em là đối tượng bị cấm hút thuốc lá. Tuy nhiên, khi vượt qua độ tuổi này, một cá nhân lại mặc nhiên trở thành "được phép hút". Nghiên cứu cho thấy, qua độ tuổi này tỷ lệ hút thuốc lá ở người trẻ Việt Nam gia tăng mạnh, rồi duy trì thói quen đó suốt đời. “Khoảng trống” trong chính sách này đã khiến vòng lặp nghiện thuốc và những hậu quả nặng nề tiếp tục tái diễn qua nhiều thế hệ.

Thực tiễn cho thấy, việc ngăn chặn một người không bắt đầu hút thuốc luôn khả thi và hiệu quả hơn rất nhiều so với việc thuyết phục một người đã nghiện từ bỏ. Khi nicotine đã thiết lập cơ chế phụ thuộc trong não bộ, tỷ lệ cai thuốc thành công là rất thấp. Vì vậy, chiến lược đúng đắn nhất không phải là "giảm hút", mà là không tạo ra người hút mới.

HÀ THANH

Nguồn Kiểm Toán : https://baokiemtoan.vn/bai-viet/xac-lap-mot-the-he-nguoi-viet-nam-khong-hut-thuoc-la