Xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế từ cơ chế đặc thù - Bài 1: Mở rộng quyền tự chủ

5 giờ trướcBài gốc

Trong định hướng đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối dòng vốn toàn cầu với nhu cầu đầu tư của Thành phố và nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang đề xuất hàng loạt cơ chế đột phá về huy động vốn, phát triển các công cụ tài chính hiện đại và thử nghiệm chính sách. Tuy nhiên, bên cạnh bài toán thu hút dòng vốn quốc tế, thách thức đặt ra là làm thế nào để nguồn vốn đó được dẫn vào nền kinh tế một cách hiệu quả.

Trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến hoạt động cuối năm nay. Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN

Nhằm làm rõ những cơ chế đang được đề xuất cũng như vai trò của VIFC-HCMC đối với mục tiêu tăng trưởng của TP. Hồ Chí Minh và cả nước, TTXVN thực hiện chùm 2 bài viết với chủ đề "Xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế từ những cơ chế đặc thù.

Bài 1: Mở rộng quyền tự chủ

Trao thêm quyền cho TP. Hồ Chí Minh trong huy động vốn, phát triển hạ tầng và thử nghiệm chính sách là một trong những điểm nhấn của Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, nhằm tạo nền tảng cho Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) thu hút dòng vốn toàn cầu, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao.

Mở rộng quyền tự chủ để phát triển Trung tâm tài chính

Theo Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được TP. Hồ Chí Minh lấy ý kiến góp ý, VIFC-HCMC là khu vực có ranh giới địa lý xác định do Chính phủ thành lập, được định hướng phát triển thành hệ sinh thái tài chính toàn diện; trong đó, bao gồm các lĩnh vực như tài chính hàng không, hàng hải, thương mại quốc tế, công nghệ tài chính (fintech), tài sản số, quản lý quỹ và tài sản, bảo hiểm, tái bảo hiểm, tài chính xanh, tài chính bền vững cùng các dịch vụ tài chính khác phù hợp với thông lệ quốc tế.

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt trao cho Hội đồng nhân dân và UBND TP. Hồ Chí Minh nhiều thẩm quyền trong phát triển trung tâm tài chính, từ quy hoạch không gian, bố trí quỹ đất, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số và giao thông kết nối đến điều chỉnh, mở rộng ranh giới VIFC-HCMC. Thành phố cũng được chủ động xây dựng chính sách đào tạo, thu hút và đãi ngộ nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao, bao gồm chuyên gia quốc tế và chuyên gia đầu ngành trong nước.

Ngoài các ưu đãi theo quy định đối với trung tâm tài chính quốc tế, Hội đồng nhân dân TP. Hồ Chí Minh được quyết định cơ chế miễn, giảm, hoãn, hoàn hoặc khấu trừ một số loại thuế, phí và lệ phí nhằm thu hút nhà đầu tư và các tổ chức hoạt động trong những lĩnh vực ưu tiên tại VIFC-HCMC. Trong 5 năm đầu vận hành, Thành phố được giữ lại toàn bộ nguồn thu phát sinh từ trung tâm để tái đầu tư cho hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng thị trường tài chính, đào tạo nhân lực và các dự án trọng điểm.

Dự thảo cũng mở rộng quyền hạn của Cơ quan điều hành VIFC-HCMC. Cơ quan này được thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp, đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại một số doanh nghiệp nhằm huy động nguồn lực cho các dự án trọng điểm của Thành phố. Đồng thời, cơ quan điều hành được tiếp nhận, quản lý và khai thác tài sản công, hạ tầng trong phạm vi trung tâm; ban hành hướng dẫn cấp phép đối với các tổ chức tài chính quốc tế, tổ chức hạ tầng thị trường và các nền tảng giao dịch tài chính theo thông lệ quốc tế.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đã cụ thể hóa các định hướng được nêu trong Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội và các nghị định liên quan đến phát triển trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời trao thêm quyền chủ động cho TP. Hồ Chí Minh trong việc đưa ra các quyết định liên quan đến trung tâm.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung thẩm quyền phát hành trái phiếu cho TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt là trái phiếu chính quyền địa phương phát hành trên thị trường quốc tế.

Theo ông Huân, các quy định hiện hành mới chủ yếu đề cập đến trái phiếu xanh, trong khi cơ chế đối với trái phiếu hạ tầng và các loại trái phiếu phục vụ nhu cầu huy động vốn của địa phương chưa được quy định đầy đủ. Việc bổ sung các quy định này sẽ giúp Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh trở thành một kênh dẫn vốn hiệu quả hơn cho Thành phố cũng như nền kinh tế.

Ngoài ra, Dự thảo cũng bổ sung nhiều cơ chế nhằm tăng sức hấp dẫn của VIFC-HCMC, như thành lập Trung tâm xác thực xanh, công nhận trực tiếp một số chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế và cho phép các quỹ đầu tư, công ty đầu tư huy động vốn không hạn chế từ nhà đầu tư nước ngoài để đầu tư vào các dự án, doanh nghiệp và tài sản tại Việt Nam.

Cần cơ chế thử nghiệm và "luồng xanh" để thu hút vốn

Trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, bài toán huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển được xem là một trong những lý do quan trọng để Thành phố đề xuất thêm các cơ chế phân cấp, phân quyền.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA), nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển của Thành phố trong giai đoạn tới là rất lớn. Riêng 8 dự án đường sắt đô thị, nhu cầu vốn lên đến 30 tỷ USD. Do đó, TP. Hồ Chí Minh cần được trao thêm thẩm quyền trong huy động vốn, bao gồm khả năng tiếp cận các nhà đầu tư nước ngoài, huy động vốn bằng ngoại tệ thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế.

Bên cạnh đó, đại diện HUBA cũng đề xuất Luật Đô thị đặc biệt cần mở rộng dư địa cho TP. Hồ Chí Minh trong phát hành trái phiếu và các hình thức huy động vốn khác, trên cơ sở gắn với năng lực tài chính và quy mô kinh tế của địa phương. Đây là một trong những nội dung cần được mạnh dạn phân cấp để Thành phố có thêm nguồn lực phục vụ đầu tư phát triển.

Cùng quan điểm, TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Trường Chính sách Công và Quản lý, Đại học Fulbright Việt Nam cho rằng cần mạnh dạn phân cấp cho các địa phương có năng lực tài khóa tốt trong việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương. Theo ông, TP. Hồ Chí Minh là trường hợp điển hình khi vừa có nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn, vừa sở hữu nền tảng ngân sách và năng lực tài khóa vững mạnh.

"Khả năng trả nợ và mức độ tín nhiệm của TP. Hồ Chí Minh không thua kém ngân sách trung ương, thậm chí còn là địa phương đóng góp ròng cho ngân sách quốc gia. Do đó, cần mở rộng không gian tài khóa thông qua trái phiếu chính quyền địa phương đối với những địa phương có năng lực tài khóa tốt", ông Tuấn nhận định.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, mở rộng thẩm quyền huy động vốn mới chỉ là một phần của bài toán. Để VIFC-HCMC trở thành kênh thu hút dòng vốn quốc tế, cần có các cơ chế đủ linh hoạt để thử nghiệm các mô hình tài chính mới, đồng thời tạo môi trường đầu tư có sức cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho biết, Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội cùng các Nghị định liên quan đã đề cập đến cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Tuy nhiên, với quy mô hiện nay của trung tâm tài chính khoảng 898 ha, dư địa thử nghiệm vẫn còn hạn chế trong khi mục tiêu cuối cùng là đưa các mô hình mới vào thực tiễn và từng bước thương mại hóa.

Vì vậy, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC đề xuất cho phép triển khai các cơ chế thử nghiệm trong phạm vi trung tâm ở giai đoạn đầu, sau đó mở rộng ra toàn TP. Hồ Chí Minh nếu các mô hình chứng minh được hiệu quả và khả năng kiểm soát rủi ro. Để thực hiện được điều này, Luật Đô thị đặc biệt cần trao thẩm quyền cho Cơ quan điều hành trong việc xây dựng và triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Theo ông Huân, sandbox không phải là cơ chế nới lỏng quản lý mà là quá trình thử nghiệm trong điều kiện được giám sát chặt chẽ. Các quy định liên quan sẽ được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, tham vấn chuyên gia và các tổ chức đã triển khai mô hình tương tự nhằm bảo đảm không gây rủi ro cho hệ thống tài chính, nhà đầu tư và các bên liên quan.

Đại diện VIFC-HCMC cũng cho biết, mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế của Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với Dubai, Abu Dhabi hay Astana hơn là Singapore, Hong Kong hoặc Thượng Hải. Theo đó, trung tâm được vận hành trong một khu vực có ranh giới xác định và áp dụng các cơ chế đặc thù so với phần còn lại của nền kinh tế. Vì vậy, khung pháp lý phải vừa tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm khả năng kiểm soát rủi ro.

"Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao nên dễ chịu tác động từ các biến động bên ngoài. Vì vậy, khi xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế, ưu tiên hàng đầu vẫn là kiểm soát rủi ro và bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính quốc gia", ông Huân nhấn mạnh.

Để hấp dẫn các dòng vốn quốc tế, đại diện VIFC-HCMC cho rằng, cần thiết lập những "luồng xanh" với các cơ chế thuận lợi hơn về quản lý ngoại hối, thủ tục đầu tư và các quy định pháp lý liên quan. Nếu đầu tư thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế nhưng không có những lợi thế khác biệt so với cơ chế hiện hành thì rất khó thu hút dòng vốn quốc tế. Nhà đầu tư cần nhìn thấy những thuận lợi và ưu đãi rõ ràng hơn khi tham gia thông qua trung tâm.

Các chuyên gia cho rằng, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ nhằm mở rộng thẩm quyền cho TP. Hồ Chí Minh trong quản lý và huy động nguồn lực, mà còn là cơ hội để định hình khung thể chế cho Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh câu chuyện trao quyền và tạo cơ chế, vấn đề quan trọng không kém là làm thế nào để trung tâm này thực sự trở thành cầu nối giữa dòng vốn quốc tế với nhu cầu đầu tư, phát triển của nền kinh tế. Đây sẽ là thước đo quan trọng đối với hiệu quả của các chính sách đang được đề xuất.

Bài cuối: Kênh dẫn vốn mới

Hứa Chung (TTXVN )

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/xay-dung-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-tu-co-che-dac-thu-bai-1-mo-rong-quyen-tu-chu-20260605171821467.htm