Xe buýt điện miễn phí cho người dân Côn Đảo và bài toán 'hoàn vốn' xã hội

một ngày trướcBài gốc

Ngày 25/12, tuyến xe buýt điện đầu tiên tại Côn Đảo chính thức đi vào vận hành, mở ra một lát cắt mới trong câu chuyện phát triển của hòn đảo được xem là “thánh địa sinh thái” của Việt Nam. Vượt ra ngoài khuôn khổ của một dự án giao thông công cộng, đây là bước đi cho thấy cách Tập đoàn Côn Đảo hiện thực hóa tầm nhìn phát triển bền vững, không chỉ cho Côn Đảo mà còn cho định hướng du lịch xanh rộng hơn của Việt Nam.

Côn Đảo chưa bao giờ là địa bàn “dễ tính” với nhà đầu tư. Chi phí logistics cao, hạ tầng hạn chế và quy mô dân cư nhỏ khiến bài toán hiệu quả tài chính ngắn hạn gần như không hấp dẫn. Thay vì chạy theo lợi nhuận trước mắt, doanh nghiệp lựa chọn đầu tư bài bản và đồng bộ từ phương tiện, con người đến năng lực vận hành, lấy trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường làm trục xuyên suốt cho chiến lược phát triển.

Theo ông Nguyễn Đăng Khoa, Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Côn Đảo, dự án xe buýt điện ngay từ đầu đã được xác định là một hạ tầng phục vụ cộng đồng. Không chỉ đưa phương tiện xanh vào vận hành, doanh nghiệp còn chủ động đồng hành cùng chính quyền địa phương trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển, từ một đảo du lịch thuần túy sang định hình một đô thị đảo sinh thái, văn minh và phát thải thấp trong dài hạn.

TheLEADER đã có cuộc trò chuyện với ông Khoa để làm rõ hơn cách tiếp cận này, cũng như những tính toán phía sau lộ trình giao thông xanh tại Côn Đảo.

Ông Nguyễn Đăng Khoa, Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Côn Đảo phát biểu tại lễ công bố. Ảnh: DNCC

Bước khởi động của một chiến lược chuyển đổi

Thưa ông, việc Côn Đảo chính thức vận hành tuyến xe buýt điện đầu tiên, hợp tác cùng Futa Group, theo ông nên được nhìn nhận như một bước thử nghiệm công nghệ hay là điểm khởi đầu cho một lộ trình chuyển đổi giao thông xanh được hoạch định bài bản?

Ông Nguyễn Đăng Khoa: Với cá nhân tôi, ngày 25/12/2025 không chỉ đánh dấu thời điểm một tuyến xe buýt điện đi vào vận hành, mà còn là khoảnh khắc tầm nhìn phát triển bền vững của Côn Đảo bắt đầu hiện diện rõ ràng trong đời sống thường nhật của người dân và du khách, chứ không còn dừng lại trên các bản quy hoạch.

Đối với Tập đoàn Côn Đảo, đây không phải là một thử nghiệm đơn lẻ, mà là bước khởi đầu có chủ đích trong một lộ trình chuyển đổi giao thông xanh đã được hoạch định bài bản. Lộ trình này được xây dựng trên nền tảng pháp lý rõ ràng, xuất phát từ Đề án phát triển kinh tế tuần hoàn của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, trong đó giao thông xanh được xác định là một trụ cột quan trọng.

Hiện nay, định hướng này tiếp tục được UBND TP.HCM, Sở Xây dựng cùng các cơ quan chuyên môn kế thừa và nâng tầm trong Chiến lược chuyển đổi xanh của Thành phố. Trong tổng thể đó, Côn Đảo được lựa chọn là địa bàn thí điểm, với mục tiêu hoàn thành chuyển đổi giao thông xanh vào cuối năm 2028.

Việc lựa chọn xe buýt điện làm phương tiện giao thông công cộng tiên phong tại Côn Đảo cho thấy một cách tiếp cận rất có chủ đích. Tập đoàn Côn Đảo đã đặt ra những tiêu chí nào về môi trường, trải nghiệm du khách và năng lực vận hành bền vững cho dự án này, thưa ông?

Ông Nguyễn Đăng Khoa: Việc lựa chọn xe buýt điện tại Côn Đảo không xuất phát từ xu hướng, mà là sự tiếp nối nhất quán của định hướng chuyển đổi xanh đã được các cấp ủy Đảng và chính quyền xác lập trong nhiều năm qua. Trên cơ sở các quy định của Nhà nước, chúng tôi xây dựng một bộ tiêu chí riêng với yêu cầu rất khắt khe, xoay quanh ba trụ cột chính.

Thứ nhất là tiêu chí môi trường, nguyên tắc “bất di bất dịch”. Xe buýt điện phải đáp ứng yêu cầu phát thải ròng CO2 bằng 0, giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn và hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến hệ sinh thái rừng, biển vốn rất nhạy cảm của Côn Đảo. Đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là cam kết bảo vệ không gian sống và giá trị tự nhiên của Đảo.

Thứ hai là trải nghiệm du khách. Chúng tôi coi mỗi chuyến xe không đơn thuần là phương tiện di chuyển, mà là một phần của hành trình khám phá Côn Đảo. Vì vậy, phương tiện phải được thiết kế với tầm nhìn rộng, cửa sổ kính hạ thấp để du khách có thể cảm nhận trọn vẹn cảnh quan thiên nhiên hai bên đường từ rừng nguyên sinh đến bờ biển một cách liền mạch. Xe phải bảo đảm tiện nghi phù hợp với điều kiện khí hậu biển đảo, khả năng cách âm tốt, đồng thời tích hợp các tiện ích công nghệ như Wi-Fi, hệ thống thông tin, thuyết minh đa ngôn ngữ. Xa hơn, hệ thống xe buýt được yêu cầu kết nối với các nền tảng thanh toán và ứng dụng du lịch thông minh, nhằm tạo nên một trải nghiệm di chuyển thuận tiện, xuyên suốt.

Thứ ba là năng lực vận hành bền vững. Ngay từ khi đề án được phê duyệt, chúng tôi đã chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực vận hành, từ đội ngũ quản lý, điều hành đến lái xe và nhân viên phục vụ, đồng thời tổ chức đào tạo, tập huấn chuyên sâu cùng đối tác Futa Group. Về kỹ thuật, xe buýt được đặt hàng thiết kế riêng cho điều kiện khí hậu biển đảo nhiều muối, độ ẩm cao và địa hình có độ dốc, bảo đảm độ bền, độ tin cậy và khả năng vận hành liên tục. Pin xe phải đáp ứng cường độ khai thác cao mà không gây gián đoạn, thời gian sạc và quãng đường hoạt động được tính toán sát với thực tế vận hành.

Các nhà chờ được thiết kế theo mô hình nhà ga sử dụng vật liệu tre, lá, có giá trị thẩm mỹ cao, thân thiện môi trường và độ bền trên 20 năm. Ảnh: DNCC

Hạ tầng đi kèm cũng được đầu tư đồng bộ theo hướng thân thiện môi trường và mang bản sắc Côn Đảo. Cụ thể, các nhà chờ được thiết kế theo mô hình nhà ga sử dụng vật liệu tre, lá, có giá trị thẩm mỹ cao, thân thiện môi trường và độ bền trên 20 năm. Về thanh toán, chúng tôi lựa chọn phương án thanh toán tự động “tap in – tap out” bằng tất cả các loại thẻ, tính cước theo quãng đường thực tế sử dụng. Đây là công nghệ tiên tiến đang được áp dụng tại nhiều thành phố lớn trên thế giới và sẽ được Sở Xây dựng cùng Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng nhân rộng trên toàn hệ thống xe buýt TP.HCM trong thời gian tới.

Một yếu tố quan trọng khác là bản sắc và sự đồng thuận địa phương. Ngay từ khâu thiết kế màu sơn xe, chúng tôi đã xin ý kiến của Bí thư Đảng ủy Đặc khu Côn Đảo, lựa chọn theo tiêu chí “Đảo xanh – du lịch – thân thiện”, để phương tiện giao thông công cộng thực sự hòa vào không gian và tinh thần của Đảo.

Và cuối cùng là bài toán tài chính, một bài toán rất khó. Với Đề án xe buýt điện Côn Đảo, chúng tôi đầu tư theo hình thức đặt hàng của UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, với mục tiêu tiên phong chuyển đổi giao thông xanh, cung cấp dịch vụ đi lại sạch, văn minh và miễn cước cho người dân Côn Đảo. Nếu xét thuần túy về hiệu quả kinh doanh, dự án này không có lãi nếu không có chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Sau tuyến buýt điện đầu tiên, lộ trình mở rộng các tuyến xe buýt điện tại Côn Đảo sẽ được triển khai theo những giai đoạn nào? Ông có thể chia sẻ thêm về quy mô, thời điểm và cách Tập đoàn cân bằng giữa tốc độ triển khai với khả năng hấp thụ của hạ tầng địa phương?

Ông Nguyễn Đăng Khoa:Hiện nay, tuyến buýt điện số 173 kết nối trung tâm Côn Đảo với sân bay Cỏ Ống được xác định là tuyến mở đầu trong tổng thể đề án gồm sáu tuyến buýt điện trên địa bàn.

Khi toàn bộ các tuyến đi vào hoạt động, hệ thống dự kiến sẽ bao phủ hơn 90% các trục đường chính của Côn Đảo, với quy mô 38 xe buýt điện, sức chứa 30 - 60 hành khách mỗi xe. Lộ trình triển khai các tuyến tiếp theo sẽ do Sở Xây dựng và Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM xem xét, phân bổ trên cơ sở đánh giá hiệu quả vận hành thực tế của tuyến 173, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa tốc độ triển khai và khả năng đáp ứng của hạ tầng địa phương.

Tái định vị một đô thị đảo từ nền tảng giao thông xanh

Nhìn rộng hơn, ông đánh giá như thế nào về vai trò của giao thông xanh trong việc tái định vị Côn Đảo không chỉ là một điểm đến du lịch, mà là một mô hình phát triển bền vững kiểu mẫu cho các đảo và đô thị sinh thái của Việt Nam?

Ông Nguyễn Đăng Khoa: Tôi cho rằng, tầm nhìn này đã được lãnh đạo TP.HCM xác lập khá rõ: Côn Đảo không chỉ là điểm đến du lịch tâm linh, mà còn là một đảo du lịch sinh thái xanh, hướng tới mục tiêu giảm phát thải CO2 về mức 0. Trong bức tranh đó, giao thông xanh giữ vai trò nền tảng trong việc hiện thực hóa định hướng phát triển bền vững.

Đây cũng sẽ là mô hình thí điểm quan trọng để nhân rộng ra các khu vực có điều kiện tương đồng như Cần Giờ, đồng thời trở thành điểm nhấn để Thành phố giới thiệu với cộng đồng quốc tế về những nỗ lực thực hiện cam kết Net Zero của Việt Nam.

Xe buýt điện đáp ứng yêu cầu phát thải ròng Co2 bằng 0, giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn và hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến hệ sinh thái rừng, biển vốn rất nhạy cảm của Côn Đảo. Ảnh: DNCC

Đáng chú ý, người dân địa phương được miễn phí hoàn toàn khi sử dụng tuyến xe buýt điện, một quyết định thể hiện rõ định hướng vì cộng đồng. Trong bài toán vận hành dài hạn, Tập đoàn Côn Đảo cân bằng giữa chi phí, hiệu quả và lợi ích xã hội như thế nào, và “hoàn vốn” của chương trình này được nhìn nhận ra sao?

Ông Nguyễn Đăng Khoa:Với các dự án hạ tầng công cộng, mục tiêu đầu tiên và quan trọng nhất luôn là phục vụ người dân địa phương. Riêng với Côn Đảo, chúng tôi xác định cần có một cách tiếp cận đặc biệt. Đây là hòn đảo tiền tiêu, điều kiện sinh hoạt còn nhiều khó khăn, chi phí sinh hoạt cao, trong khi thu nhập của phần lớn người dân chưa ổn định.

Vì vậy, ngay từ khi xây dựng đề án, tôi đã đề xuất miễn phí hoàn toàn cước xe buýt cho người dân Côn Đảo. Chủ trương này đã nhận được sự ủng hộ của lãnh đạo UBND và các sở, ngành tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây. Dĩ nhiên, xét thuần túy về hiệu quả kinh doanh, đây không phải là một dự án sinh lợi. Tuy nhiên, “hoàn vốn” trong trường hợp này không được đo bằng lợi nhuận tài chính, mà bằng giá trị xã hội, chất lượng sống của người dân, sự bền vững của môi trường và hình ảnh một Côn Đảo văn minh, nhân văn trong dài hạn.

Chúng tôi kỳ vọng sẽ tiếp tục nhận được sự đồng hành và các chính sách hỗ trợ phù hợp từ TP.HCM để hệ thống xe buýt điện có thể vận hành ổn định, lâu dài.

Tập đoàn Côn Đảo ký kết hợp tác chiến lược với các tập đoàn lớn trong lĩnh vực xe điện tại Việt Nam nhằm phát triển hệ sinh thái giao thông xanh tại Côn Đảo và các địa bàn tương tự. Điều gì khiến tập đoàn lựa chọn cách tiếp cận “hệ sinh thái” thay vì các dự án đơn lẻ, và ông kỳ vọng giá trị cộng hưởng lớn nhất sẽ đến từ đâu?

Ông Nguyễn Đăng Khoa: Côn Đảo Group là một doanh nghiệp không lớn, vì vậy chúng tôi chủ động lựa chọn những địa bàn phù hợp – nơi phát triển giao thông xanh đòi hỏi sự đồng bộ và kiên trì, nhưng chưa thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của các doanh nghiệp lớn.

Cách tiếp cận theo hướng hệ sinh thái cho phép chúng tôi triển khai đồng bộ từ phương tiện, hạ tầng, vận hành đến công nghệ và dịch vụ, qua đó bảo đảm đề án phát huy hiệu quả thực chất và bền vững, thay vì tạo ra những dự án rời rạc.

Ở vai trò người đứng đầu tập đoàn, ông hình dung bức tranh Côn Đảo trong 10–20 năm tới sẽ ra sao nếu lộ trình giao thông xanh được triển khai thành công?

Ông Nguyễn Đăng Khoa: Nếu lộ trình giao thông xanh được triển khai thành công, công lao lớn nhất trước hết thuộc về các cấp ủy Đảng và chính quyền đã kiên trì xây dựng tầm nhìn chiến lược cho Côn Đảo trong suốt nhiều năm qua. Doanh nghiệp như chúng tôi chỉ là một mắt xích nhỏ, tham gia vào từng hạng mục cụ thể của chương trình tổng thể đó.

Với góc nhìn cá nhân, tôi tin rằng trong 10–20 năm tới, Côn Đảo sẽ trở thành một hòn đảo xanh, sạch, văn minh, một đô thị đảo thông minh với môi trường sống đáng mơ ước, không chỉ trong khu vực mà còn trên bình diện quốc tế. Nguyên tắc cốt lõi mà chúng tôi theo đuổi là phát triển kinh tế song hành với bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc địa phương, bởi đó mới là nền tảng bền vững nhất cho tương lai của Côn Đảo.

Xin cảm ơn ông!

Quỳnh Anh

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/xe-buyt-dien-mien-phi-cho-nguoi-dan-con-dao-va-bai-toan-hoan-von-xa-hoi-d43815.html