Xe điện tiêu thụ mạnh bất chấp nhiều bất ổn: Khẳng định vai trò giao thông xanh

5 giờ trướcBài gốc

Xe điện ngày càng trở nên phổ biến ngay tại châu Âu - cái nôi của ngành công nghiệp ô tô truyền thống. Ảnh: Reuters

Vượt qua mọi thách thức

Báo cáo Global EV Outlook 2026 vừa được Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) công bố đã gây chú ý lớn khi dự báo doanh số ô tô điện toàn cầu năm nay có thể đạt khoảng 23 triệu chiếc, tương đương gần 30% tổng doanh số xe mới. Đây được xem là nhận định khá táo bạo trong bối cảnh thế giới đang đối mặt hàng loạt biến động kinh tế và địa chính trị. Tuy nhiên, thực tế của nửa đầu năm 2026 cho thấy thị trường xe điện toàn cầu vẫn tiếp tục mở rộng mạnh mẽ. Trước đó, năm 2025 đã ghi nhận doanh số xe điện toàn cầu vượt mốc 20 triệu chiếc, tăng khoảng 20% so với năm 2024 và đánh dấu năm thứ năm liên tiếp tăng trưởng mạnh sau đại dịch Covid-19.

Theo IEA, Trung Quốc vẫn sẽ là động lực trung tâm của thị trường xe điện toàn cầu, với khoảng 60% ô tô bán ra tại nước này trong năm nay là xe điện hoặc xe hybrid sạc ngoài (PHEV). Nhận định này có cơ sở khi phần lớn nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đều ghi nhận doanh số tăng mạnh. Tháng 4-2026, BYD, Geely, Xpeng, Nio, Xiaomi... đều đạt mức tăng trưởng cao về doanh số xe điện. Tuy vậy, đà tăng trưởng của thị trường hiện không còn chỉ tập trung ở Trung Quốc như vài năm trước mà đã lan rộng sang nhiều khu vực mới. IEA ghi nhận gần 90 quốc gia có doanh số xe điện tăng trong tháng 3-2026, trong khi khoảng 30 quốc gia lập kỷ lục doanh số theo tháng.

Dù quy mô thị trường còn khiêm tốn, Đông Nam Á được dự báo sẽ là một trong những khu vực tăng trưởng xe điện nhanh nhất thế giới trong năm 2026. Theo Counterpoint Research, lượng xe điện tiêu thụ tại khu vực này có thể tăng thêm 30 - 40% so với năm 2025. Đông Nam Á cũng không chỉ nhập khẩu mà còn từng bước xây dựng hệ sinh thái sản xuất xe điện riêng, với sự cạnh tranh quyết liệt giữa Thái Lan và Indonesia.

Trong khi đó, châu Âu được dự báo là thị trường tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn, với doanh số xe điện năm nay có thể tăng khoảng 20%. Riêng tại Liên minh châu Âu (EU), số xe điện bán ra trong quý I-2026 đã tăng hơn 25% so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu, bất chấp lạm phát và tăng trưởng kinh tế chậm lại. Xu hướng này cũng buộc nhiều hãng xe thể thao danh tiếng của châu Âu phải tăng tốc điện hóa.

Trong tuần này, Ferrari đã chính thức bước vào kỷ nguyên xe điện với Luce - siêu xe điện đầu tay của hãng. Trước đó vài tuần, Porsche cũng gây chú ý với mẫu SUV Cayenne Electric. BMW, Mercedes-Benz, Audi... đều đẩy nhanh việc tung ra các nền tảng xe điện mới trong năm 2026. Việc ngày càng nhiều hãng xe truyền thống coi điện hóa là chiến lược trọng tâm thay vì chỉ là “dòng sản phẩm phụ” đang cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ rệt của ngành công nghiệp ô tô. Điều này thể hiện khá rõ ở Skoda Epiq - mẫu crossover cỡ nhỏ giá rẻ được hãng xe Czech kỳ vọng trở thành “vũ khí chủ lực” để cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc.

Trong khi đó, Cox Automotive dự báo, bất chấp các khoản hỗ trợ suy giảm, doanh số ô tô điện tại Mỹ trong năm 2026 vẫn có thể tăng khoảng 10 - 15% nhờ mạng lưới sạc tiếp tục mở rộng và giá xe dần giảm xuống.

Ở góc độ tiêu dùng, xe điện cũng không còn chỉ là “sản phẩm của tương lai” mà đang dần trở thành lựa chọn phổ thông. Theo IEA, tại châu Âu, hơn 30% mẫu xe điện hiện đã có mức giá cạnh tranh trực tiếp với xe xăng truyền thống. Tại Anh, giá xe điện mới lần đầu tiên thấp hơn xe xăng sau khi áp dụng ưu đãi và giảm giá từ nhà sản xuất. Theo AutoTrader, giá trung bình của xe điện mới tại Anh hiện thấp hơn khoảng 785 bảng so với xe xăng cùng phân khúc.

Đáng chú ý, bên cạnh các hãng xe truyền thống, làn sóng các công ty công nghệ tham gia thị trường xe điện cũng ngày càng mạnh mẽ hơn, qua đó thúc đẩy cạnh tranh và mở rộng doanh số. Xiaomi, Huawei đều đang tìm cách biến ô tô thành “thiết bị công nghệ di động” trong kỷ nguyên mới. Với họ, ô tô không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là một “không gian số” giàu tiềm năng phát triển, bên cạnh phòng làm việc hay phòng khách.

Nhiều động lực cho bước tiến lớn

Điều đáng chú ý của thị trường xe điện hiện nay là đà tăng trưởng mạnh lại diễn ra đúng vào thời điểm kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều bất ổn. Xung đột địa chính trị tại Trung Đông, căng thẳng thương mại và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, đặc biệt là nhiên liệu, đang khiến nhiều quốc gia quan tâm hơn tới vấn đề an ninh năng lượng. Financial Times nhận định giá nhiên liệu tăng mạnh do khủng hoảng năng lượng đang thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện nhanh hơn. Theo IEA, áp lực năng lượng hiện nay đang khiến nhiều chính phủ xem xe điện như một giải pháp chiến lược thay vì chỉ là chính sách môi trường. Quá trình này cũng trở nên thuận lợi hơn khi việc sản xuất và vận hành xe điện đã “xanh” hơn đáng kể so với vài năm trước. Xe điện từng gây tranh cãi vì phụ thuộc vào điện than hoặc chuỗi sản xuất pin tiêu tốn nhiều năng lượng, nhưng tình hình đang thay đổi khi cơ cấu năng lượng toàn cầu ngày càng dịch chuyển theo hướng sạch hơn. Tháng 4-2026 cũng đánh dấu lần đầu tiên sản lượng điện gió và điện mặt trời trên toàn cầu vượt điện khí. BloombergNEF cho biết ngay cả ở những thị trường còn phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch, xe điện vẫn “sạch” hơn từng ngày khi tỉ lệ năng lượng tái tạo trong lưới điện liên tục gia tăng.

Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng pin toàn cầu cũng đang thay đổi mạnh mẽ. Các hãng xe và nhà sản xuất pin đầu tư lớn vào tái chế pin lithium-ion, giảm sử dụng coban và nâng tỉ lệ vật liệu tái chế trong các thế hệ pin mới. Reuters cho biết nhiều doanh nghiệp lớn đang hướng tới mô hình “closed-loop battery supply chain” - chuỗi cung ứng pin tái tuần hoàn khép kín - nhằm giảm phụ thuộc vào khai khoáng và cắt giảm phát thải. Ngoài ra, các công nghệ pin mới như LFP hay sodium-ion cũng góp phần giảm đáng kể chi phí, mức sử dụng tài nguyên hiếm và tác động môi trường so với thế hệ pin trước đây. Goldman Sachs dự báo giá pin xe điện có thể giảm xuống khoảng 80 USD/kWh vào năm 2026, thấp hơn gần 50% so với năm 2023.

Tuy nhiên, đà phát triển của xe điện vẫn đối mặt nhiều thách thức lớn. Một trong số đó là sự phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc trong chuỗi cung ứng pin và khoáng sản hiếm. Điều này không khó lý giải khi Trung Quốc hiện sản xuất gần 75% xe điện toàn cầu và hơn 80% pin xe điện trên thế giới. Bên cạnh đó, cạnh tranh ngày càng khốc liệt cũng tạo áp lực lớn lên lợi nhuận của các hãng xe. Reuters cho biết Xiaomi dù tăng mạnh doanh số xe điện nhưng lợi nhuận quý I-2026 vẫn giảm đáng kể do chi phí linh kiện tăng cao và cạnh tranh gay gắt ngay tại thị trường nội địa Trung Quốc. Ngoài ra, một số thị trường như Mỹ cũng đang tăng trưởng chậm lại do thay đổi chính sách trợ giá. Dẫu vậy, xu hướng phát triển dài hạn của ngành xe điện vẫn được đánh giá rất rõ ràng. Theo IEA, ngay cả trong kịch bản không có thêm chính sách hỗ trợ mới, số lượng xe điện toàn cầu vẫn có thể tăng từ khoảng 80 triệu hiện nay lên hơn 500 triệu xe vào năm 2035.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động, bất ổn địa chính trị gia tăng và áp lực giảm phát thải ngày càng lớn, xe điện đang dần trở thành lựa chọn mang tính chiến lược của cả chính phủ lẫn người tiêu dùng toàn cầu. Với tốc độ hiện nay, quá trình điện hóa ngành ô tô trong những năm tới nhiều khả năng sẽ diễn ra nhanh hơn đáng kể so với các dự báo được đưa ra chỉ vài năm trước.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/xe-dien-tieu-thu-manh-bat-chap-nhieu-bat-on-khang-dinh-vai-tro-giao-thong-xanh-976402.html