Xuất khẩu thủy sản tháng 2 sẽ ra sao trước bất ổn từ thị trường Hoa Kỳ?

2 giờ trướcBài gốc

Tăng trưởng nhờ yếu tố mùa vụ và nhu cầu thị trường

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), mức tăng trưởng trong tháng 1/2026 phần lớn đến từ hai yếu tố chính. Trước hết là yếu tố mùa vụ. Tháng 1/2025 trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán nên số ngày sản xuất và giao hàng giảm đáng kể, trong khi năm nay Tết rơi vào tháng 2, giúp hoạt động sản xuất và xuất khẩu trong tháng 1 diễn ra bình thường hơn.

Bên cạnh đó, nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường tăng mạnh nhằm phục vụ các dịp lễ hội đầu năm. Theo VASEP, xuất khẩu thủy sản sang khu vực ASEAN tăng tới 47%, trong khi thị trường Trung Quốc và Hong Kong tăng 34%. Các thị trường lớn khác như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc cũng ghi nhận mức tăng trưởng từ 24–29%.

Xét theo nhóm sản phẩm, nhiều mặt hàng chủ lực đều có mức tăng trưởng cao. Cá tra tăng mạnh nhất với 59,2%, tiếp theo là mực – bạch tuộc tăng 40,4%, nhóm cá biển các loại khác tăng 36,9% và tôm tăng 22,1%. Theo VASEP, bức tranh chung cho thấy nhu cầu tiêu thụ thủy sản tại nhiều khu vực đang phục hồi sau giai đoạn thị trường toàn cầu biến động mạnh trong năm 2025.

Thị trường Mỹ xuất hiện tín hiệu thận trọng

Dù nhiều thị trường tăng trưởng mạnh, xuất khẩu sang Hoa Kỳ lại cho thấy những dấu hiệu cần thận trọng. Tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang Mỹ đạt 128,4 triệu USD, tăng 20,2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, theo nhận định của VASEP, mức tăng này phần lớn đến từ hiệu ứng so sánh với nền thấp của năm trước.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp cho biết đơn hàng từ thị trường Mỹ đang có dấu hiệu chững lại trong bối cảnh tâm lý thị trường trở nên thận trọng hơn do các yếu tố thuế quan và rào cản kỹ thuật.

Ngành cá ngừ là ví dụ rõ nét. Mặc dù tổng xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam trong tháng 1 tăng 13,4%, riêng thị trường Mỹ lại giảm 5,7%. Nếu tính trên cơ sở số ngày làm việc tương đương giữa hai năm, mức giảm thực tế có thể còn cao hơn. Theo VASEP, điều này phản ánh sự dè dặt của các nhà nhập khẩu trong bối cảnh chính sách thương mại của Mỹ có nhiều thay đổi.

Một trong những yếu tố gây bất ổn lớn hiện nay là chính sách thuế nhập khẩu của Hoa Kỳ. Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hủy bỏ các mức thuế toàn cầu áp dụng trước đó, Mỹ đã chuyển sang áp dụng mức thuế 15% dựa trên cơ sở pháp lý khác.

Theo thông tin từ Reuters, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) đã ngừng thu thuế theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) từ 0 giờ 01 phút ngày 24/2/2026 (giờ EST).

So với mức thuế đối ứng 20% từng áp dụng đối với hàng hóa Việt Nam từ tháng 8/2025, mức thuế 15% hiện tại thấp hơn. Tuy nhiên, theo VASEP, việc điều chỉnh này cũng khiến khoảng cách thuế giữa Việt Nam và một số quốc gia từng chịu mức thuế cao như Trung Quốc hoặc Ấn Độ bị thu hẹp, làm gia tăng cạnh tranh tại thị trường Mỹ. Trong bối cảnh đó, lợi thế tương đối của hàng thủy sản Việt Nam không còn rõ rệt như trước.

Ngoài thuế quan, các yêu cầu kỹ thuật tại thị trường Mỹ cũng đang siết chặt hơn. Từ ngày 1/1/2026, Mỹ chính thức cấm nhập khẩu thủy sản từ các nghề hoặc quốc gia không được công nhận tương đương theo Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú Biển (Marine Mammal Protection Act – MMPA).

Theo VASEP, nhiều lô hàng có thể phải bổ sung chứng nhận COA, làm gia tăng chi phí tuân thủ và rủi ro chậm thông quan. Các quy định mới này buộc doanh nghiệp phải rà soát kỹ chuỗi cung ứng, đặc biệt đối với nhóm sản phẩm khai thác biển.

Xuất khẩu tháng 2 có thể tăng chậm lại

Mặc dù vậy, phía cầu tại thị trường Mỹ vẫn có những tín hiệu tích cực. Các đợt bão tuyết trong mùa đông khiến xu hướng tiêu dùng tại nhà tăng lên, qua đó thúc đẩy doanh số bán lẻ các sản phẩm thủy sản, đặc biệt là nhóm hàng đông lạnh và đồ hộp.

Bên cạnh đó, mùa Chay năm 2026 cũng đang kích hoạt nhiều chương trình khuyến mãi lớn tại các hệ thống bán lẻ, góp phần thúc đẩy tiêu thụ thủy sản. Theo VASEP, điều này cho thấy nhu cầu thị trường Mỹ vẫn tương đối ổn định, và vấn đề chủ yếu nằm ở sự bất định của chính sách thương mại cũng như chi phí tuân thủ gia tăng.

Bước sang tháng 2/2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam được dự báo khó duy trì mức tăng trưởng cao như tháng đầu năm. Một trong những nguyên nhân chính là kỳ nghỉ Tết Nguyên đán rơi vào tháng 2, khiến số ngày sản xuất và giao hàng giảm đáng kể.

Ngoài ra, kết quả cuối cùng của kỳ rà soát thuế chống bán phá giá tôm lần thứ 19 (POR19), được công bố ngày 17/2, cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý ký kết đơn hàng mới từ thị trường Mỹ.

Theo nhận định của VASEP, trong kịch bản cơ sở, xuất khẩu thủy sản tháng 2 có thể tăng nhẹ hoặc chỉ tăng ở mức một chữ số so với cùng kỳ, tùy thuộc vào tiến độ giao hàng và phản ứng của thị trường Mỹ sau khi khung thuế 15% chính thức được áp dụng.

Nếu môi trường chính sách sớm ổn định, các tác động tích cực có thể rõ rệt hơn từ quý II/2026. Ngược lại, nếu tiếp tục xuất hiện các điều chỉnh chính sách, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh và chi phí tuân thủ ngày càng lớn.

Nhìn tổng thể, ngành thủy sản Việt Nam bước vào năm 2026 với tín hiệu phục hồi khá rõ rệt tại nhiều thị trường. Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng chưa hoàn toàn đồng đều, đặc biệt khi thị trường Mỹ – một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng – đang trải qua giai đoạn biến động mạnh về chính sách thương mại.

Theo VASEP, trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng nhanh với thay đổi chính sách, kiểm soát tốt yêu cầu tuân thủ và tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sẽ là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới.

Trang Mai

Nguồn Doanh Nhân VN : https://doanhnhanvn.vn/xuat-khau-thuy-san-thang-2-se-ra-sao-truoc-bat-on-tu-thi-truong-hoa-ky.html