Theo báo cáo cập nhật từ Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS), ít nhất 42 máy bay của quân đội Mỹ đã bị phá hủy hoặc hư hại trong chiến dịch kéo dài 40 ngày tại Iran. Danh sách thiệt hại bao gồm máy bay cánh cố định, trực thăng và các thiết bị bay không người lái (UAV). Các nguyên nhân chính được xác định bao gồm hỏa lực phòng không từ phía Iran, các cuộc tập kích bằng UAV vào căn cứ, lỗi kỹ thuật và cả sự cố hỏa lực đồng minh.
Chiến thuật phòng không của Iran và sự tiêu hao của không quân Mỹ
Phân tích từ CRS cho thấy một diễn biến đáng lo ngại đối với quân đội Mỹ: trong khi các UAV MQ-9 Reaper thường xuyên bị bắn hạ trong suốt cuộc xung đột, phần lớn các máy bay chiến đấu có người lái lại bị thiệt hại vào giai đoạn cuối của chiến dịch. Các chuyên gia nhận định rằng khi xung đột kéo dài, Iran đã học được cách tối ưu hóa các khí tài phòng không có hạn để đối phó hiệu quả với ưu thế trên không của Mỹ.
Chuyên gia quốc phòng Patricia Marins cho biết phía Iran đã nghiên cứu kỹ lưỡng lộ trình bay và hành vi của phi công Mỹ. Đến tuần thứ năm của chiến dịch, các phương thức tác chiến của Không quân Mỹ (USAF) bị đánh giá là trở nên quá dễ đoán. Tehran đã nắm bắt được các điểm ra vào vùng trời, độ cao hoạt động, lịch trình tiếp dầu trên không và thậm chí là các phương thức gây nhiễu điện tử để thực hiện các vụ đánh chặn thành công.
Trong xung đột tại Iran, quân đội Mỹ đã tổn thất nhiều khí tài đắt đỏ thuộc lực lượng không quân, bao gồm MQ-4C Triton, F-35 và E-3 Sentry. Ảnh: Không quân Mỹ
Chi tiết các loại khí tài bị thiệt hại
Báo cáo của CRS liệt kê cụ thể các loại máy bay bị ảnh hưởng trong chiến dịch, cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc xung đột:
Máy bay chiến đấu: 4 chiếc F-15E Strike Eagle, 1 tiêm kích tàng hình F-35A Lightning II và 1 máy bay tấn công mặt đất A-10 Thunderbolt II.
Máy bay hỗ trợ: 7 máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 Stratotanker, 1 máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không E-3 Sentry, 2 máy bay vận tải đặc biệt MC-130J Commando II và 1 trực thăng cứu hộ HH-60W Jolly Green II.
Máy bay không người lái: Chịu tổn thất nặng nề nhất với 24 chiếc MQ-9 Reaper và 1 UAV trinh sát chiến lược MQ-4C Triton.
Đáng chú ý, việc 24 chiếc MQ-9 Reaper bị bắn hạ cho thấy các hệ thống cảm biến và đơn vị phòng không của Iran đủ khả năng phát hiện và tiêu diệt các loại UAV trinh sát hiện đại này một cách hiệu quả.
Cú sốc từ tiêm kích tàng hình F-35A
Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong báo cáo là sự kiện ngày 19-3, khi một chiếc tiêm kích thế hệ thứ năm F-35A bị bắn trúng trên không phận Iran. Mặc dù chiếc máy bay bị hư hại vẫn kịp hạ cánh khẩn cấp xuống một căn cứ quân sự trong khu vực, nhưng đây vẫn được coi là một cột mốc lịch sử. Đây là lần đầu tiên một tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm bị bắn trúng khi đang thực hiện nhiệm vụ tác chiến trên không.
Hiện tại, Lầu Năm Góc vẫn chưa công bố bản tóm tắt thiệt hại chính thức đầy đủ. Tuy nhiên, chi phí của chiến dịch ước tính đã lên tới 29 tỉ USD, phần lớn trong số đó dành cho việc sửa chữa và thay thế các thiết bị quân sự bị mất. CRS cảnh báo rằng những tổn thất này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sẵn sàng chiến đấu lâu dài của quân đội Mỹ, đặc biệt là với các dòng máy bay có số lượng biên chế hạn chế.
Tuệ Nhân