Bộ trưởng Lê Hoài Trung: Tiêu chí lựa chọn chuyên gia để bổ nhiệm Đại sứ rất chặt chẽ

3 giờ trướcBài gốc

Chiều 11/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của các đại biểu là việc mở rộng, cho phép lựa chọn các chuyên gia có năng lực trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền.

Đại biểu Ngô Trung Thành (đoàn Đắk Lắk). Ảnh: Media Quốc hội.

Dù cho rằng việc mở rộng này sẽ góp phần bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao, tận dụng được tri thức, kinh nghiệm và mạng lưới quan hệ quốc tế của các chuyên gia nhưng đại biểu Ngô Trung Thành (đoàn Đắk Lắk) băn khoăn và đề nghị đánh giá thêm, nhất là đối với người không phải cán bộ, công chức, viên chức.

Lý do vì Đại sứ đặc mệnh toàn quyền là chức danh đặc biệt, là sự ủy quyền chính thức của Nhà nước để đại diện cho quốc gia tại nước ngoài. Việc bổ nhiệm không chỉ căn cứ vào năng lực chuyên môn mà còn phải bảo đảm cả các điều kiện về pháp lý, trách nhiệm và cơ chế kiểm soát quyền lực.

Mặt khác đại biểu cho rằng, các chuyên gia có thể rất giỏi về đối ngoại, hội nhập quốc tế nhưng chức danh Đại sứ đòi hỏi không chỉ kiến thức mà còn khả năng vận hành trong một thiết chế ngoại giao thống nhất, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, nguyên tắc phối hợp, chế độ báo cáo và kỷ luật phát ngôn. Đây là những yếu tố gắn với quá trình rèn luyện, tích lũy trong hệ thống, không chỉ đơn thuần là vấn đề chuyên môn.

Đại biểu Nguyễn Văn Ngọc (đoàn Lâm Đồng). Ảnh: Media Quốc hội.

Cùng bày tỏ ủng hộ mở rộng đối tượng chuyên gia, song đại biểu Nguyễn Văn Ngọc (đoàn Lâm Đồng) cho rằng dự thảo đang sử dụng phương pháp liệt kê cứng các chức danh về hàm, cấp như Phó Vụ trưởng hoặc tương đương trở lên, hàm ngoại giao từ tham tán trở lên.

Việc luật hóa chi tiết các tiêu chuẩn kỹ thuật có thể dẫn đến bất cập nếu chức danh và hàm cấp có thể thay đổi theo các đợt cải cách hành chính và sắp xếp bộ máy trong tương lai. Khi đó, luật bị giảm tính dự báo và nhanh chóng lạc hậu.

Thêm vào đó, cách liệt kê này vô hình chung tạo rào cản cho những chuyên gia thực thụ có uy tín quốc tế nhưng không nằm trong hệ thống chức danh hành chính truyền thống của bộ máy nhà nước.

Đại biểu kiến nghị điều chỉnh lại câu chữ theo hướng khái quát hóa nguyên tắc như người giữ chức vụ, hàm, cấp ngoại giao theo quy định hoặc chuyên gia có trình độ chuyên môn cao, uy tín và kinh nghiệm nổi trội trong lĩnh vực đối ngoại, hội nhập quốc tế hoặc các lĩnh vực đặc thù đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Đồng thời, đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết các tiêu chí, định lượng đối với việc tuyển chọn chuyên gia để đảm bảo minh bạch.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp). Ảnh: Media Quốc hội.

Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị cần định nghĩa cụ thể khái niệm "chuyên gia", bởi hiện nay khái niệm này chủ yếu được sử dụng để hỗ trợ, giúp thủ trưởng cơ quan, đơn vị trong thực hiện nhiệm vụ trong nước.

Theo quan điểm của ông, việc sử dụng "chuyên gia" để bổ nhiệm làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Việt Nam ở nước ngoài là có thể chưa phù hợp, do đó chỉ nên sử dụng chuyên gia với vai trò trợ lý, hỗ trợ Đại sứ trong thực hiện nhiệm vụ đối ngoại ở nước ngoài.

"Không nên bổ nhiệm chuyên gia làm Đại sứ. Đại sứ phải là công chức, viên chức Nhà nước, được bổ nhiệm có thời hạn cụ thể," đại biểu nhấn mạnh.

Ấn nút tranh luận, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc (đoàn Lâm Đồng) cho biết nếu không sử dụng đội ngũ chuyên gia thì chúng ta sẽ lãng phí một nguồn lực rất lớn, trình độ cao.

Nếu chỉ được bổ nhiệm làm trợ lý hay một vị trí tương đương, họ không có đầy đủ thẩm quyền cũng như không có tư thế để phát huy hoàn toàn chuyên môn và năng lực.

Để chặt chẽ, minh bạch hơn, đại biểu đề xuất phải có cơ chế kiểm soát hay "màng lọc" để lựa chọn chuyên gia làm đại sứ, giao Chính phủ quy định cụ thể.

Đồng thời, cần định lượng rõ tiêu chuẩn đối với "chuyên gia", bao gồm kinh nghiệm công tác, trình độ chuyên môn, hoặc được Bộ Ngoại giao công nhận thông qua hội đồng thẩm định, nhằm đánh giá toàn diện cả năng lực chuyên môn và bản lĩnh chính trị.

Bên cạnh đó, đại biểu nêu phương án áp dụng cơ chế "công chức hóa" tạm thời đối với chuyên gia khi được bổ nhiệm làm Đại sứ. Theo đó, cần thực hiện quy trình tiếp nhận vào hệ thống công chức, bổ nhiệm vào ngạch ngoại giao tương đương hàm Đại sứ trong suốt nhiệm kỳ.

Như vậy, các cá nhân được bổ nhiệm sẽ chịu sự điều chỉnh đầy đủ của Luật Cán bộ, công chức và các quy định về bảo mật, bí mật Nhà nước như một nhà ngoại giao chuyên nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu giải trình. Ảnh: Media Quốc hội.

Giải trình làm rõ nội dung này, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết Đảng và Nhà nước đã có nhiều nghị quyết, văn bản khuyến khích sử dụng, đào tạo, xây dựng và phát huy đội ngũ chuyên gia. Thực tế, các nước cũng áp dụng hình thức này rất nhiều. Không ít đại sứ của các nước là nghệ sĩ, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân thành đạt…

Trong dự thảo luật lần này đã quy định rất rõ tiêu chuẩn của người đứng đầu cơ quan đại diện như bản lĩnh, trung thành với lý tưởng, trình độ lý luận chính trị cao cấp, khả năng về tham mưu, khả năng tập hợp lực lượng, đoàn kết trong cơ quan…

Các tiêu chí về lựa chọn chuyên gia trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế cũng được xây dựng rất cụ thể, chặt chẽ trong Nghị định. Hiện Chính phủ đã trình lấy ý kiến các cơ quan.

Hơn nữa, theo Bộ trưởng, quá trình xét duyệt một Trưởng cơ quan đại diện của Việt Nam tại nước ngoài rất kỹ càng, qua nhiều khâu, thường kéo dài 6-8 tháng.

Trang Trần

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/bo-truong-le-hoai-trung-tieu-chuan-lua-chon-chuyen-gia-de-bo-nhiem-dai-su-rat-chat-che-192260411192111111.htm