Buôn lậu, hàng giả 'dịch chuyển' lên không gian mạng: Cảnh báo những đường dây tinh vi xuyên biên giới

5 giờ trướcBài gốc

Trong bốn tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng cả nước đã phát hiện, xử lý hàng chục nghìn vụ việc liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; trong đó có 1.464 vụ bị khởi tố hình sự. Những con số này cho thấy tình hình vi phạm tiếp tục diễn biến phức tạp, với xu hướng ngày càng tinh vi, có tổ chức và gắn chặt với hoạt động thương mại điện tử.

Hàng giả “ẩn mình” trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử

Tại Hội nghị giao ban Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia diễn ra sáng 8/5, đại diện nhiều bộ, ngành, địa phương cho rằng cuộc chiến chống buôn lậu hiện nay không chỉ diễn ra tại cửa khẩu, tuyến biên giới hay chợ đầu mối, mà đã lan rộng lên không gian mạng - nơi các đối tượng lợi dụng công nghệ để che giấu hành vi vi phạm.

Trong bốn tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng cả nước đã phát hiện, xử lý hàng chục nghìn vụ việc liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; trong đó có 1.464 vụ bị khởi tố hình sự.

Đại diện Ban Chỉ đạo 389 TP Hà Nội nhận định, với vai trò là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, Hà Nội đang phải đối mặt áp lực rất lớn trong kiểm soát thị trường. Các đối tượng buôn lậu, kinh doanh hàng giả hiện không còn phụ thuộc nhiều vào cửa hàng vật lý mà chuyển mạnh sang kinh doanh qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và dịch vụ chuyển phát nhanh.

Theo lực lượng chức năng, nhiều đối tượng sử dụng tài khoản “ảo”, livestream bán hàng hoặc lập hàng loạt gian hàng trực tuyến để tiêu thụ hàng hóa không rõ nguồn gốc. Khi bị phát hiện, các đối tượng lập tức khóa tài khoản, xóa dấu vết hoặc chuyển sang nền tảng khác, gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm tra, xử lý.

Đáng lo ngại hơn, hàng giả hiện không chỉ dừng ở các mặt hàng thời trang, mỹ phẩm hay thực phẩm chức năng mà đã xuất hiện trong nhiều lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và quyền lợi người dân như thuốc chữa bệnh, linh kiện điện tử, thiết bị điện, phụ tùng xe máy, hàng tiêu dùng thiết yếu.

Các ý kiến tại hội nghị cho rằng thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi khi sử dụng công nghệ cao để làm giả bao bì, tem chống hàng giả, mã QR và giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Thậm chí, nhiều sản phẩm được quảng cáo là “hàng xách tay”, “hàng chính hãng giá ưu đãi” nhằm đánh vào tâm lý ham rẻ của người tiêu dùng.

Đại diện Ban Chỉ đạo 389 TP Hà Nội cho biết, một trong những khó khăn lớn hiện nay là việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa trên môi trường số còn nhiều bất cập. Không ít trường hợp hàng hóa được tập kết tại các kho nhỏ lẻ, khu dân cư hoặc vận chuyển qua nhiều đơn vị trung gian để tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.

Trong khi đó, hoạt động giao dịch trực tuyến phát triển quá nhanh khiến lực lượng quản lý thị trường, công an kinh tế và hải quan gặp áp lực lớn về nhân lực cũng như phương tiện kỹ thuật.

Bà Nguyễn Kiều Oanh, Phó Giám đốc Sở Công thương Hà Nội phát biểu tại hội nghị.

Tại hội nghị, đại diện Bộ Công an cho biết thời gian qua, lực lượng công an đã khởi tố nhiều vụ án lớn liên quan đến buôn lậu và hàng giả, trong đó có những vụ việc đặc biệt nghiêm trọng với quy mô liên tỉnh, xuyên biên giới. Một số vụ còn có dấu hiệu tiếp tay hoặc bao che của cán bộ thực thi.

Theo đại diện Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03), buôn lậu và hàng giả hiện không còn là những vi phạm đơn lẻ mà đang hình thành các đường dây có tổ chức, hoạt động chuyên nghiệp, phân công nhiệm vụ rõ ràng từ nhập hàng, vận chuyển, quảng cáo đến tiêu thụ.

Đáng chú ý, các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới đang trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các đối tượng lợi dụng kinh doanh hàng giả. Việc xác minh danh tính chủ tài khoản, truy vết dòng tiền hay xử lý dữ liệu điện tử hiện vẫn gặp nhiều khó khăn do các nền tảng chưa có cơ chế phối hợp đầy đủ với cơ quan chức năng Việt Nam.

Nhiều đại biểu tại hội nghị cho rằng nếu không sớm hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế phối hợp liên ngành, tình trạng hàng giả, hàng lậu trên môi trường số sẽ còn diễn biến phức tạp hơn trong thời gian tới.

Siết trách nhiệm quản lý, tăng chế tài để chặn đường dây buôn lậu tinh vi

Trước thực trạng đó, các bộ, ngành và địa phương đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Trong đó, Hà Nội kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung giữa các lực lượng chức năng để phục vụ công tác giám sát, kiểm tra và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn được xem là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh.

Nhiều ý kiến cũng đề nghị tăng cường quản lý hoạt động livestream bán hàng, yêu cầu các sàn thương mại điện tử xác thực danh tính người bán, đồng thời siết chặt trách nhiệm của nền tảng trong kiểm duyệt hàng hóa.

Bên cạnh đó, các đại biểu cho rằng cần xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng buôn lậu, hàng giả kéo dài hoặc có dấu hiệu bao che, tiếp tay cho vi phạm. Công tác thanh tra công vụ, kiểm tra nội bộ cần được thực hiện thường xuyên nhằm ngăn chặn tiêu cực trong lực lượng thực thi.

Tại hội nghị, các bộ, ngành đề xuất tiếp tục rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan theo hướng tăng nặng chế tài xử lý đối với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, đặc biệt là các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Một vấn đề khác được nhiều địa phương phản ánh là chế tài xử phạt hiện nay ở một số lĩnh vực chưa đủ sức răn đe. Mức xử phạt hành chính thấp trong khi lợi nhuận từ buôn lậu, hàng giả quá lớn khiến nhiều đối tượng sẵn sàng tái phạm.

Do đó, các bộ, ngành đề xuất tiếp tục rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan theo hướng tăng nặng chế tài xử lý đối với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, đặc biệt là các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Kết luận hội nghị, lãnh đạo Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, tăng cường phối hợp liên ngành và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, cuộc chiến chống hàng giả hiện không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của doanh nghiệp, nền tảng công nghệ và người tiêu dùng. Khi các đường dây vi phạm liên tục thay đổi phương thức hoạt động, việc nâng cao năng lực quản lý, hoàn thiện pháp luật và xây dựng cơ chế giám sát hiện đại sẽ là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ thị trường và quyền lợi người dân.

Phương Thúy

Nguồn Tạp chí Công thương : https://tapchicongthuong.vn/buon-lau--hang-gia--dich-chuyen--len-khong-gian-mang--canh-bao-nhung-duong-day-tinh-vi-xuyen-bien-gioi-516153.htm