Cá trắm sông Son: 'Đặc sản' nuôi lớn miền di sản Phong Nha
Ít ai nghĩ rằng, giữa vùng đất từng nổi tiếng bởi nắng gió khắc nghiệt, người dân lại có thể gây dựng nên một nghề nuôi cá lồng phát triển mạnh đến vậy. Trong số các loài cá được nuôi trên sông Son, cá trắm đã trở thành “thương hiệu” đặc sản nổi tiếng gắn với du lịch Phong Nha suốt nhiều năm qua.
Người dân Phong Nha trước đây cuộc sống chủ yếu dựa vào rừng. Nhưng khi tài nguyên rừng dần cạn kiệt, đất canh tác ít ỏi, bà con bắt đầu tìm hướng sinh kế mới từ chính dòng sông Son trước cửa nhà. Khoảng đầu những năm 2000, từ vài lồng bè thô sơ bằng tre gỗ, nghề nuôi cá trắm dần lan rộng ra các thôn dọc sông như Na, Xuân Sơn, Xuân Tiến, Gia Tịnh, Trằm Mé… rồi phát triển thành cả một làng nghề quy mô lớn.
Ngày nay, dọc sông Son có hàng trăm hộ nuôi cá với hàng trăm lồng bè lớn nhỏ. Những chiếc bè nổi được gia cố bằng sắt, lưới thép và thùng phuy nổi vững vàng giữa dòng nước xanh trong.
Mỗi sáng tinh mơ, khi sương còn phủ kín mặt sông, người dân đã chèo thuyền đi vớt rong rêu cho cá ăn. Đó là công việc lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, âm thầm mà bền bỉ như chính cuộc sống của người dân vùng di sản.
Có những ngày mùa hè nắng như đổ lửa, người nuôi cá vẫn phải ngâm mình hàng giờ dưới sông để vớt rêu. Mùa mưa lũ thì lại thấp thỏm canh nước dâng, lo lồng bè bị cuốn trôi. “Nghề này nhìn thì nhẹ nhàng nhưng cực lắm. Cá phải nuôi ít nhất 2–3 năm mới bán được. Chỉ cần một trận lũ lớn là mất trắng” - một hộ nuôi cá ở Phong Nha chia sẻ.
Điều làm nên danh tiếng của cá trắm sông Son không chỉ nằm ở cách nuôi mà còn ở chính nguồn nước nơi đây. Sông Son bắt nguồn từ những dòng sông ngầm trong hệ thống hang động đá vôi của Phong Nha – Kẻ Bàng nên nước quanh năm trong vắt, mát lạnh và ít ô nhiễm. Cá được nuôi chủ yếu bằng rong rêu tự nhiên, lá chuối rừng, sắn thái nhỏ hay cỏ non ven sông.
Chính chế độ ăn gần như hoàn toàn tự nhiên ấy khiến thịt cá săn chắc, ngọt đậm và ít mùi tanh hơn cá nuôi ở nhiều nơi khác. Người dân địa phương cho biết, cá nuôi khoảng 3–4 năm sẽ đạt trọng lượng từ 3–5kg, còn những con nuôi lâu năm có thể nặng tới hơn 10kg. Cá càng lớn, thịt càng chắc và giá bán càng cao.
Không dừng lại ở một nghề nuôi đơn thuần, cá trắm sông Son còn được đưa vào lễ hội thường niên nhằm quảng bá thương hiệu du lịch. Nhiều năm nay, vào dịp 30/4 – 1/5, người dân Phong Nha lại tổ chức hội thi cá trắm sông Son. Những con cá lớn, đẹp nhất được các hộ nuôi đưa tới tranh tài trong không khí náo nhiệt bên dòng sông.
Ở Phong Nha, cá trắm sông Son không chỉ là thực phẩm mà đã trở thành một phần văn hóa ẩm thực địa phương. Du khách đến đây gần như đều được giới thiệu thử các món ăn chế biến từ cá trắm. Từ chả cá, cá kho riềng, cá om măng chua cho đến cá nướng riềng mẻ, món nào cũng mang hương vị đậm đà của vùng quê miền sơn cước.
Hoàng Nam
Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/ca-tram-song-son-dac-san-nuoi-lon-mien-di-san-phong-nha-post1841892.tpo
