Chuyển đổi xanh: Mệnh lệnh mới của kinh tế Việt Nam

4 giờ trướcBài gốc

Chuyển đổi năng lượng không chỉ để thích ứng mà còn là điều kiện đảm bảo an ninh kinh tế và duy trì sức cạnh tranh quốc gia. Ảnh minh họa

Vốn vẫn là điểm nghẽn lớn nhất

Chuyển đổi xanh đang chịu áp lực kép: từ suy giảm tài nguyên, môi trường và từ các rào cản thương mại xanh ngày càng dày đặc – vốn đã trở thành “luật chơi mới” của thị trường quốc tế.

Nhấn mạnh tính tất yếu của xu thế này, chuyên gia kinh tế năng lượng Phạm Phan Dũng (Bộ Công thương) cho rằng chuyển đổi năng lượng không chỉ để thích ứng mà còn là điều kiện đảm bảo an ninh kinh tế và duy trì sức cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, trở lực lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn lực tài chính.

Theo ông Dũng, để dòng vốn xanh vận hành hiệu quả cần sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Ngân hàng thương mại không thể “một mình gánh vác” vai trò hỗ trợ, nhất là trong việc giảm lãi suất cho các dự án xanh. Các gói hỗ trợ lãi suất cần đến từ ngân sách nhà nước, kết hợp cơ chế tài chính phù hợp hơn.

Một giải pháp được đề xuất là thành lập Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, huy động vốn từ ngân sách và các tổ chức quốc tế, sau đó ủy thác qua ngân hàng để giải ngân. Cách làm này vừa tận dụng hệ thống quản trị rủi ro của ngân hàng, vừa giảm chi phí vốn cho DN. Nhiều tổ chức tài chính quốc tế đã sẵn sàng hỗ trợ các chương trình tương tự với quy mô lớn.

Từ phía DN, bà Đỗ Kim Tuyến, Giám đốc tài chính An Việt Group cho biết chuyển đổi xanh không chỉ để đáp ứng tiêu chuẩn môi trường mà còn giúp tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. DN đã triển khai nhiều giải pháp tích hợp giữa công nghệ thông tin, nông nghiệp và thực phẩm; trong đó có công nghệ sinh học xử lý ô nhiễm dầu và phần mềm quản lý vận tải theo thời gian thực, giúp tiết kiệm nhiên liệu và nhân lực.

Tuy vậy, theo bà Tuyến, rào cản lớn nhất vẫn là vốn. Giá đầu vào, đặc biệt là xăng dầu, tăng mạnh khiến DN chịu áp lực kép, trong khi khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế. Với các dự án công nghệ mới, dù hiệu quả rõ ràng, DN vẫn khó triển khai vì thiếu nguồn lực tài chính.

Hoàn thiện cơ chế để khơi thông dòng vốn xanh

Bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN), cho biết đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, chiếm 4,19% tổng dư nợ nền kinh tế. Dù tỷ trọng chưa lớn, tốc độ tăng trưởng khá tích cực, với mức tăng 9,5% năm 2024 và 14,62% năm 2025.

Số lượng tổ chức tín dụng tham gia cho vay xanh cũng tăng mạnh, từ 15 đơn vị năm 2017 lên 78 đơn vị hiện nay. Dư nợ tập trung vào các lĩnh vực như nông nghiệp xanh, năng lượng tái tạo, công trình và giao thông xanh. Ngành ngân hàng coi đây là động lực tăng trưởng mới và đã chủ động giảm lãi suất từ nguồn lực của mình để hỗ trợ DN.

Theo định hướng, Nhà nước sẽ triển khai hỗ trợ lãi suất khoảng 2% cho các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn hoặc đáp ứng tiêu chuẩn ESG. NHNN đang hoàn thiện khung pháp lý và hệ thống phân loại danh mục xanh để triển khai. Tuy nhiên, nhu cầu tài chính để đạt mục tiêu giảm phát thải đến năm 2030 có thể lên tới gần 69 tỷ USD - một thách thức lớn với hệ thống tài chính.

Ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), cho biết mỗi năm ngân hàng dành từ 50-100 triệu USD cho khoa học công nghệ, riêng năm vừa qua khoảng 62 triệu USD. Theo ông, mục tiêu tăng trưởng hai con số là thách thức lớn, nhưng duy trì tăng trưởng dài hạn còn khó hơn nhiều.

Do đó, ổn định kinh tế vĩ mô, đặc biệt là mặt bằng lãi suất, là điều kiện then chốt. Để giảm lãi suất cho vay, cần kiểm soát 3 yếu tố: chi phí quản lý, chi phí vốn đầu vào và chi phí rủi ro nợ xấu. Nếu kiểm soát tốt, chi phí sẽ giảm, tạo điều kiện hạ lãi suất và thúc đẩy DN đầu tư. Về dài hạn, cần xác định rõ các ngành kinh tế mũi nhọn, phát huy lợi thế tài nguyên, đồng thời đẩy mạnh khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trên cơ sở đó, Chính phủ cần có cơ chế đặc thù để khuyến khích DN đầu tư dài hạn, hình thành năng lực cạnh tranh cốt lõi.

Hồ Hương

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/chuyen-doi-xanh-menh-lenh-moi-cua-kinh-te-viet-nam.html