“Chúng ta sẽ có con người trên Mặt trăng vào cuối thập niên 2020 cùng một số căn cứ ban đầu, có thể là môi trường sống dạng bơm phồng với hệ thống hỗ trợ sự sống”, ông Dylan Taylor, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Voyager Technologies, cho biết tại một phiên thảo luận trong sự kiện CNBC CONVERGE LIVE ở Singapore.
“Bước sâu hơn vào thập niên 2030, khoảng năm 2032 và 2033, bạn có thể ngồi trên hiên nhà ở vùng ngoại ô bang New York (Mỹ) và nhìn lên Mặt trăng. Bạn sẽ thấy ánh đèn trên Mặt trăng, bởi sẽ có con người sống và làm việc trên đó”, Dylan Taylor nhận định.
Theo Dave Cavossa - Chủ tịch Commercial Space Federation, Mỹ hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới về lĩnh vực du lịch không gian thương mại. Theo báo cáo của ngân hàng Deutsche Bank hồi tháng 2, “nền kinh tế Mặt trăng” sắp bùng nổ.
Commercial Space Federation là hiệp hội ngành nghề phi lợi nhuận đại diện cho các công ty hoạt động trong lĩnh vực không gian thương mại tại Mỹ.
Các nguồn tin cho biết SpaceX của Elon Musk thu hút sự quan tâm từ các nhà phân tích trong tuần này, trước kế hoạch thực hiện một trong những đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) được mong chờ bậc nhất lịch sử.
“Xây thành phố tự phát triển trên Mặt trăng”
SpaceX hiện tập trung “xây dựng một thành phố tự phát triển trên Mặt trăng”, điều mà Elon Musk cho rằng có thể xảy ra trong chưa đầy 10 năm.
Vào tháng 1, Blue Origin của Jeff Bezos thông báo sẽ tạm dừng các chuyến bay du lịch không gian cận quỹ đạo để tập trung thiết lập một “sự hiện diện lâu dài, bền vững trên Mặt trăng”.
“Chưa bao giờ lĩnh vực không gian lại sôi động như vậy”, Dylan Taylor nói bên lề sự kiện CONVERGE LIVE, mô tả ngành này “mới chỉ bắt đầu”, trong bối cảnh dự kiến sẽ nhận được làn sóng tài trợ từ chính phủ Mỹ.
Ngày 3/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề nghị Quốc hội tăng chi tiêu quốc phòng lên 1.500 tỉ USD. Hôm 21/4, Không quân Mỹ cùng Lực lượng Không gian Mỹ đã đề xuất ngân sách hơn 300 tỉ USD cho năm tài chính 2027.
Voyager Technologies IPO vào tháng 6.2025 và được biết đến rộng rãi với dự án Starlab nhằm thay thế Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), dự kiến sẽ ngừng hoạt động vào năm 2030.
Nhận định của Dylan Taylor được đưa ra sau khi cựu Thủ tướng Canada Justin Trudeau mô tả sứ mệnh Artemis II gần đây, đưa người Canada đầu tiên bay quanh Mặt trăng, là một “cột mốc rất, rất lớn”.
Phát biểu tại CONVERGE LIVE hôm 24/4, ông Justin Trudeau cho biết việc chứng kiến mọi người “cùng làm việc và thực hiện mọi việc với năng lực đáng kinh ngạc” là một nguồn cảm hứng, trong bối cảnh ông cho rằng gần đây xuất hiện xu hướng “tôn vinh sự thiếu hiểu biết”.
“Khi chúng ta bắt đầu hạ cánh lên Mặt trăng, bắt đầu vươn tới sao Hỏa, đó sẽ là những điều khiến nhiều người cảm thấy hào hứng”, Justin Trudeau nói thêm.
Hình ảnh Trái đất bị Mặt Trăng che khuất một phần, được chụp qua cửa sổ tàu vũ trụ Orion ngày 6.4 - Ảnh: Reuters
Khi nào trung tâm dữ liệu trong không gian sẽ đi vào hoạt động?
Không gian đang trở thành nơi đặt các cơ sở hạ tầng quan trọng như vệ tinh viễn thông và quỹ đạo Trái đất tầm thấp, được NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ) định nghĩa là vùng không gian ở độ cao 2.000 km hoặc thấp hơn, đã thu hút hơn 45 tỉ USD đầu tư vào năm 2025, tăng từ 25 tỉ USD năm 2024.
Dylan Taylor kỳ vọng các trung tâm dữ liệu trong không gian sẽ đi vào hoạt động 5 năm tới, dù ông lưu ý những thách thức kỹ thuật trong việc tản nhiệt.
Trong khi đó, Gregory Smirin, Chủ tịch công ty hệ thống không gian Muon Space, cho biết một số năng lực trung tâm dữ liệu đã tồn tại trong không gian.
“Chúng ta đã bắt đầu thấy giai đoạn suy luận, khi các hệ thống hiện có trên quỹ đạo đang thực hiện phân tích AI”, Gregory Smirin nói tại một phiên thảo luận trong sự kiện CNBC CONVERGE LIVE.
Tháng 2, xAI đã được SpaceX mua lại trong thương vụ trị giá 1.250 tỉ USD, với mục tiêu xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian. Elon Musk cho biết các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo là một trong những lý do chính cho việc sáp nhập SpaceX và xAI.
“Về lâu dài, AI đặt trong không gian rõ ràng là cách duy nhất để mở rộng quy mô”, Elon Musk viết trong bản ghi nhớ.
SpaceX cho biết mục tiêu của họ là phóng một chòm gồm 1 triệu vệ tinh hoạt động như các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và đã tuyển dụng nhân sự để biến điều đó thành hiện thực. Theo SpaceX, mỗi vệ tinh sẽ tạo ra khoảng 100 kilowatt công suất tính toán trên mỗi tấn trọng lượng và bổ sung 100 gigawatt công suất tính toán AI mỗi năm.
Giống nhiều ý tưởng tham vọng khác của Elon Musk, kế hoạch này bị một số người nghi ngờ về tính khả thi. Song như thường lệ, Giám đốc điều hành SpaceX không hề nản lòng.
Michael Nicolls, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật Starlink, đầu tháng 2 viết trên X rằng công ty đang tuyển dụng “nhiều vị trí kỹ sư quan trọng” để phát triển các trung tâm dữ liệu trong không gian. Một trong số đó là vị trí “kỹ sư laser không gian” làm việc tại thành phố Redmond, bang Washington, Mỹ.
Việc đặt trung tâm dữ liệu trong không gian có thể hấp dẫn với các cộng đồng như Bắc Virginia (Mỹ), nơi chi phí điện đang tăng và các dự án nhà ở đang cạnh tranh với trung tâm dữ liệu về đất đai.
Tháng 1 vừa qua, SpaceX đã đề nghị Ủy ban Truyền thông Liên bang của Mỹ cấp phép phóng 1 triệu vệ tinh phục vụ các trung tâm dữ liệu AI trong không gian. Kế hoạch này vấp phải sự phản đối của nhiều nhà khoa học vì lo ngại tác động môi trường, gồm ô nhiễm ánh sáng và rác thải quỹ đạo.
Hồi tháng 2, Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) cho rằng bài toán kinh tế của trung tâm dữ liệu AI trong không gian vẫn chưa hấp dẫn.
“Chúng ta nên tập trung vào mặt đất trước vì đã ở đây rồi”, Jensen Huang nói và mô tả hạ tầng AI trong không gian là thách thức kỹ thuật dài hạn hơn là giải pháp trước mắt.
Dù Nvidia đã ra mắt mô-đun Space-1 Vera Rubin tại hội nghị dành cho nhà phát triển GTC hồi giữa tháng 3, Jensen Huang cảnh báo rằng việc chạy AI trong môi trường chân không đặt ra những thách thức kỹ thuật sẽ mất nhiều năm để giải quyết.
“Rõ ràng là có rất nhiều năng lượng trong không gian. Thách thức tất nhiên là làm mát. Bạn không thể tận dụng dẫn nhiệt hoặc đối lưu. Bạn chỉ có thể tản nhiệt bằng bức xạ. Tuy nhiên, cách này lại đòi hỏi diện tích bề mặt rất lớn để phát tán nhiệt hiệu quả”, ông nói.
Dù vậy, Giám đốc điều hành Nvidia nhận định: “Đó không phải là bài toán không thể giải quyết, bởi không gian thì rộng vô hạn, nên vẫn có đủ chỗ để triển khai các giải pháp phù hợp”.
CNBC CONVERGE LIVE là hội nghị quốc tế do kênh CNBC tổ chức, thường diễn ra tại Singapore, nơi quy tụ các lãnh đạo doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia công nghệ và các nhà hoạch định chính sách từ khắp thế giới. Sự kiện này tập trung vào các chủ đề lớn như kinh tế toàn cầu, đầu tư, AI, công nghệ, biến đổi khí hậu và tương lai của nhiều ngành công nghiệp. Đây không chỉ là hội thảo thông thường mà còn là nơi để kết nối, thảo luận chiến lược và tìm kiếm cơ hội hợp tác giữa các hãng lớn trong nhiều lĩnh vực.
Hiểu đơn giản, CNBC CONVERGE LIVE giống một diễn đàn cấp cao nơi những người có ảnh hưởng lớn cùng bàn về xu hướng tương lai của kinh tế và công nghệ toàn cầu.
Sơn Vân