Đề xuất Qc 75%: Mở đường cho điện khí LNG

6 giờ trướcBài gốc

“Điểm nghẽn” của các dự án điện khí LNG

Bộ Công Thương vừa công bố báo cáo tổng hợp, tiếp thu và giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo sửa đổi Khoản 4 Điều 15 Nghị định 56/2025/NĐ-CP - văn bản quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực liên quan đến quy hoạch, đầu tư và đấu thầu dự án điện lực.

Nội dung được quan tâm nhiều nhất là cơ chế xác định “sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn” (Qc) đối với các dự án điện khí LNG nhập khẩu. Theo đề xuất mới, tỷ lệ Qc sẽ được nâng từ 65% lên 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm của dự án, đồng thời thời gian áp dụng kéo dài từ tối đa 10 năm lên 15 năm.

Dù chỉ là một thông số trong hợp đồng mua bán điện, Qc lại có ý nghĩa rất lớn đối với khả năng huy động vốn của dự án. Với cơ chế này, phần sản lượng điện tương ứng với Qc sẽ được bên mua điện cam kết thanh toán theo hợp đồng dài hạn, giúp nhà đầu tư duy trì dòng tiền ổn định để trả nợ vay và bảo đảm hiệu quả tài chính.

Đây cũng là “nút thắt” lớn nhất của nhiều dự án điện khí LNG tại Việt Nam hiện nay. Các dự án loại này thường có tổng mức đầu tư hàng tỷ USD, thời gian thu hồi vốn kéo dài 15-25 năm và phụ thuộc lớn vào nguồn vốn tín dụng quốc tế. Tuy nhiên, với tỷ lệ Qc ở mức 65% như hiện nay, nhiều tổ chức tài chính quốc tế cho rằng mức độ bảo đảm doanh thu chưa đủ hấp dẫn để cấp vốn dài hạn.

Việc nâng tỷ lệ Qc từ 65% lên 75%, trong ngắn hạn, có thể là giải pháp cần thiết để tháo gỡ khó khăn cho các dự án điện khí LNG và thúc đẩy đầu tư nguồn điện mới (Ảnh minh họa)

Trao đổi với PetroTimes, TS Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam nhận định: “Qc không đơn thuần là con số kỹ thuật mà là yếu tố quyết định khả năng huy động vốn của dự án. Với mức 65% trước đây, nhiều tổ chức tài chính quốc tế đánh giá là chưa đủ an toàn để cấp vốn”.

TS Nguyễn Quốc Thập cho rằng, đề xuất áp dụng tỷ lệ Qc 75% là một tín hiệu tích cực, cho thấy cơ quan quản lý đã tiếp tục chia sẻ và tìm cách tháo gỡ những khó khăn cốt lõi của thị trường điện, đặc biệt là bài toán dòng tiền và thu xếp vốn cho các dự án điện khí LNG. Tuy nhiên, nếu kỳ vọng đây sẽ là giải pháp đủ mạnh để tháo gỡ căn bản các vướng mắc hiện nay thì vẫn còn khá xa so với mong muốn của nhà đầu tư. Theo ông, để tạo ra tác động thực chất và bền vững, cần một cách tiếp cận tổng thể hơn, với các giải pháp đồng bộ nhằm chia sẻ rủi ro và lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư, phù hợp với tinh thần phát triển thị trường điện minh bạch và hiệu quả.

Nâng Qc chưa đủ để “mở khóa” dòng vốn

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nâng Qc mới chỉ giải quyết một phần bài toán vốn, trong khi những “điểm nghẽn” lớn hơn của thị trường điện vẫn chưa được xử lý triệt để.

Một trong những vấn đề lớn hiện nay là hợp đồng mua bán điện (PPA) của Việt Nam vẫn chưa đáp ứng đầy đủ chuẩn mực quốc tế. Các điều khoản liên quan tới chia sẻ rủi ro, chuyển đổi ngoại tệ, bảo lãnh thanh toán hay cơ chế xử lý tranh chấp vẫn khiến nhiều tổ chức tài chính thận trọng.

TS Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam.

Theo TS Nguyễn Quốc Thập, nếu nhìn vào bản chất vấn đề thì QC 75% chỉ là một thông số kỹ thuật trong cả một chuỗi cơ chế phức tạp của thị trường điện. QC 75% chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong một gói giải pháp đồng bộ, bao gồm cơ chế giá điện minh bạch, PPA dài hạn và các hình thức bảo đảm thanh toán phù hợp. Nếu không giải quyết được những “nút thắt gốc rễ” này, thì việc điều chỉnh QC, dù ở mức nào, cũng khó tạo ra đột phá trong thu hút đầu tư các dự án điện, đặc biệt là điện khí LNG.

Cần cơ chế linh hoạt thay vì áp dụng cứng

Đánh giá tổng thể, nhiều chuyên gia cho rằng mức Qc 75% là hợp lý trong bối cảnh hiện nay, song không nên áp dụng đồng loạt cho mọi loại hình nguồn điện.

Với điện khí LNG - loại hình có vốn đầu tư lớn, chi phí nhiên liệu cao và biến động mạnh theo giá quốc tế, cơ chế bao tiêu ở mức cao là cần thiết để giảm rủi ro tài chính. Tuy nhiên, với các nguồn điện như điện mặt trời hay điện gió, nơi chi phí công nghệ đang giảm nhanh và thời gian hoàn vốn ngắn hơn, mức Qc quá cao có thể không còn cần thiết.

Theo đó, chính sách nên được thiết kế linh hoạt theo từng loại hình nguồn điện, thậm chí theo từng giai đoạn phát triển của dự án thay vì áp dụng một mức chung.

Một số ý kiến cũng đề xuất cơ chế Qc giảm dần theo thời gian. Trong giai đoạn đầu vận hành, dự án có thể được hưởng tỷ lệ bao tiêu cao để bảo đảm khả năng trả nợ và ổn định tài chính. Sau khi vận hành ổn định, tỷ lệ này sẽ giảm dần để tăng mức độ tham gia thị trường điện cạnh tranh.

Việc nâng tỷ lệ Qc từ 65% lên 75%, trong ngắn hạn, có thể là giải pháp cần thiết để tháo gỡ khó khăn cho các dự án điện LNG và thúc đẩy đầu tư nguồn điện mới. Tuy nhiên, về dài hạn, bài toán lớn hơn vẫn là cân bằng giữa mục tiêu thu hút đầu tư với lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Trong bối cảnh Việt Nam cần lượng vốn rất lớn cho chuyển dịch năng lượng, câu chuyện Qc thực chất phản ánh bài toán chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và thị trường. Nếu tìm được điểm cân bằng hợp lý, ngành điện mới có thể vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa thu hút được dòng vốn dài hạn cho giai đoạn phát triển mới.

Huy Tùng

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/de-xuat-qc-75-mo-duong-cho-dien-khi-lng-740828.html