Doanh nghiệp lo 'gặp nạn' rủi ro tuân thủ giữa chế độ kế toán cũ và mới

2 giờ trướcBài gốc

Doanh nghiệp thành lập cuối 2025 khó xử lý kỳ kế toán đầu tiên khi thực hiện Thông tư 99

Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) vừa ban hành văn bản làm rõ vấn đề liên quan đến việc gộp kỳ kế toán năm 2025 đối với một doanh nghiệp được thành lập vào thời điểm cuối năm.

Thông tư số 99/2025/TT-BTC, văn bản mới hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 thay thế các quy định hiện hành. Điều này đặt ra nhiều vướng mắc cho các doanh nghiệp thành lập trong giai đoạn “chuyển tiếp”.

Theo Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán, Điều 12 Luật Kế toán số 88/2025/QH13 (đã được sửa đổi, bổ sung vào năm 2024) quy định rõ hệ thống kỳ kế toán bao gồm kỳ kế toán năm, kỳ kế toán quý và kỳ kế toán tháng.

Cụ thể, kỳ kế toán năm thông thường kéo dài 12 tháng, tính từ ngày 1/1 đến hết ngày 31/12 dương lịch. Đối với kỳ kế toán quý là 3 tháng, tính từ đầu ngày 01 tháng đầu quý đến hết ngày cuối cùng của tháng cuối quý. Đối với kỳ kế toán tháng là 01 tháng, quy định tính từ đầu ngày 01 đến hết ngày cuối cùng của tháng, Luật Kế toán số 88/2025/QH13 nêu rõ.

Trong khi đó, đối với đơn vị kế toán mới thành lập, kỳ kế toán đầu tiên được xác định kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho đến hết ngày cuối cùng của kỳ kế toán năm, quý hoặc tháng, tùy theo hình thức mà doanh nghiệp lựa chọn.

Bên cạnh đó, Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán nêu rõ Luật Kế toán cũng cho phép một số trường hợp linh hoạt.

Cụ thể, nếu kỳ kế toán năm đầu tiên hoặc kỳ kế toán năm cuối cùng có thời gian không quá 3 tháng liên tiếp, doanh nghiệp được phép cộng gộp với kỳ kế toán năm liền kề (trước hoặc sau) để hình thành một kỳ kế toán năm hoàn chỉnh. Tuy nhiên, tổng thời gian của kỳ kế toán gộp không được vượt quá 15 tháng.

"Kỳ kế toán năm đầu tiên của doanh nghiệp được xác định từ ngày 10/12/2025 đến ngày 31/12/2025 và không gộp với kỳ kế toán năm tiếp theo (bắt đầu từ 1/1/2026) để lập một kỳ kế toán năm vẫn phù hợp với Luật Kế toán".

(Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán, Bộ Tài chính)

Làm rõ vấn đề mà doanh nghiệp quan tâm, Bộ Tài chính dẫn chiếu khoản 1 Điều 31 Thông tư số 99/2025/TT-BTC, trong đó nhấn mạnh Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2026 và chỉ được áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau thời điểm này.

Do đó, mặc dù kỳ kế toán năm đầu tiên của công ty chỉ kéo dài chưa đầy một tháng, tức không quá 3 tháng liên tiếp (từ ngày thành lập 10/12/2025 đến ngày 31/12/2025), nhưng doanh nghiệp vẫn không có cơ sở pháp lý để gộp kỳ kế toán này với kỳ kế toán năm tiếp theo bắt đầu từ ngày 1/1/2026.

Tuy nhiên, theo phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp trên các diễn đàn chuyên sâu về thuế và kế toán, hướng dẫn của Bộ Tài chính vẫn chưa thực sự tháo gỡ hết những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp mới thành lập vào giai đoạn cuối năm và đang đứng trước giai đoạn chuyển tiếp giữa chế độ kế toán cũ và mới.

Đáng chú ý, Luật Kế toán cho phép cộng gộp kỳ kế toán năm đầu tiên hoặc cuối cùng với kỳ liền kề để hình thành một kỳ kế toán năm đầy đủ, nhưng vì Thông tư 99 chỉ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 lại khiến cơ chế này không thể áp dụng trong trường hợp doanh nghiệp thành lập cuối năm 2025.

Nhiều doanh nghiệp lo ngại rằng việc xử lý kỳ kế toán đầu tiên không thống nhất có thể dẫn tới rủi ro về tuân thủ, ảnh hưởng đến công tác quyết toán thuế, kiểm toán cũng như tính liên tục của số liệu tài chính trong các năm tiếp theo.

Trao đổi với VnEconomy nhằm phân tích cụ thể hơn, ông Nguyễn Biên Cương, Tổng giám đốc Công ty TNHH Đam mê Kế toán Việt, cho biết doanh nghiệp trên thực tế có thể xem xét theo hai phương án:

Thứ nhất, doanh nghiệp vẫn có thể gộp hai kỳ toán trong trường hợp không áp dụng Thông tư 99. Bởi lẽ vào thời điểm cuối năm 2025, Thông tư này chưa có hiệu lực và cũng không cho phép doanh nghiệp áp dụng cơ chế “hồi tố”. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ tiếp tục tuân thủ các quy định kế toán hiện hành đang có hiệu lực cho kỳ kế toán đầu tiên, ông Cương cho biết.

Thứ hai, doanh nghiệp cũng có thể tách riêng thành hai kỳ kế toán riêng biệt như hướng dẫn từ Bộ Tài chính. Trong đó, từ ngày 10/12/2025 đến ngày 31/12/2025 được coi là kỳ kế toán 2025 và kỳ kế toán 2026 sẽ bắt đầu từ ngày 1/1/2026 trở đi. Trong trường hợp này thì doanh nghiệp có thể lựa chọn áp dụng Thông tư 99 cho kỳ kế toán mới.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết trên thực tế, không phải tất cả doanh nghiệp đều có kỳ kế toán trùng với năm dương lịch.

Ví dụ, có doanh nghiệp được thành lập vào tháng 10/2025 và lựa chọn kỳ tài chính từ ngày 1/10 năm nay đến ngày 30/9 năm sau. Trong trường hợp này, báo cáo tài chính cho giai đoạn từ 1/10/2025 đến 30/9/2026 vẫn tiếp tục áp dụng chế độ kế toán cũ. Chỉ từ kỳ kế toán tiếp theo, từ 1/10/2026 đến 30/9/2027, doanh nghiệp mới bắt đầu áp dụng Thông tư 99.

Như vậy, tùy theo cách tiếp cận và định hướng áp dụng chế độ kế toán, doanh nghiệp có thể lựa chọn phương án phù hợp để vừa tuân thủ quy định pháp luật, vừa thuận lợi cho công tác quản trị và lập báo cáo tài chính trong giai đoạn chuyển tiếp.

Phương Linh

Nguồn VnEconomy : https://vneconomy.vn/doanh-nghiep-lo-gap-nan-rui-ro-tuan-thu-giua-che-do-ke-toan-cu-va-moi.htm