Tuy được thiên nhiên ưu đãi nhiều lợi thế để phát triển cảng biển, nhưng hiện nay, Khu Kinh tế (KKT) Vân Phong vẫn chưa phát huy tương xứng với tiềm năng, thế mạnh. Chính vì vậy, UBND tỉnh cùng các sở, ban, ngành đã rà soát, kiến nghị Bộ Xây dựng nhiều nội dung để sớm đưa KKT Vân Phong trở thành trung tâm logistics mang tầm quốc tế, đáp ứng nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Quy hoạch Khu công nghiệp hàng hải và tàu thủy tại Nam Vân Phong
Theo báo cáo của Cảng vụ Hàng hải Nha Trang, Khánh Hòa có đường bờ biển dài nhất cả nước (490km), với các vịnh nước sâu tại Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, phù hợp đầu tư phát triển cảng biển, khu công nghiệp kết nối cảng biển, dịch vụ logistics và hoạt động du lịch. Theo các quy hoạch được cấp thẩm quyền phê duyệt, Khánh Hòa thuộc nhóm số 3, có 5 khu bến, trong đó ưu tiên phát triển cảng biển loại I và cảng biển đặc biệt. Với quy hoạch này sẽ mở ra nhiều cơ hội, phát huy tiềm năng, thế mạnh để thu hút đầu tư cảng biển, khu công nghiệp, dịch vụ logistics, phát triển kinh tế biển tại địa phương theo Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Cảng quốc tế Bắc Vân Phong.
Ông Trần Tuấn Hiệp - Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Nha Trang cho rằng, KKT Vân Phong đang được tỉnh tập trung phát triển thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, đa ngành (công nghiệp, logistics, du lịch, đô thị); định hướng đến năm 2030 trở thành hạt nhân tăng trưởng của Nam Trung Bộ và cả nước, thu hút các dự án lớn, công nghệ cao, tận dụng lợi thế cảng nước sâu. Nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh để thu hút đầu tư, phát triển cảng biển, dịch vụ logistics, việc nghiên cứu thành lập Khu công nghiệp hàng hải và tàu thủy là cần thiết, nhằm phát triển kinh tế biển tại địa phương.
Theo ông Phan Châu Vinh - Phó Trưởng Ban quản lý KKT và Khu công nghiệp tỉnh, qua rà soát các quy hoạch của tỉnh, tại khu vực cảng biển Khánh Hòa có thể nghiên cứu, lập quy hoạch phát triển Khu công nghiệp hàng hải và tàu thủy Nam Vân Phong, có vị trí tại khu vực thôn Ninh Tịnh, xã Ninh Phước (nay là phường Đông Ninh Hòa). Khu vực này có diện tích 1.954ha. Diện tích có thể nghiên cứu, xem xét lấn biển thêm 456ha, tổng diện tích sau khi lấn biển là 2.410ha. Toàn bộ diện tích này đều được quy hoạch là đất công nghiệp, phù hợp với mục tiêu đầu tư xây dựng Khu công nghiệp hàng hải và tàu thủy cho khu vực Nam Vân Phong. Bên cạnh đó, vị trí này được kết nối giao thông thuận lợi với Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh hiện nay và Cảng hàng không quốc tế Vân Phong trong tương lai; kết nối với Quốc lộ 26B, Quốc lộ 1, tuyến đường ven biển từ Vạn Ninh đến Ninh Hòa đang được xây dựng, tuyến cao tốc Bắc - Nam đi qua địa bàn tỉnh…
Định hướng thúc đẩy phát triển các cảng quốc tế
Hiện nay, tuyến đường cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đang xây dựng và dự kiến đưa vào khai thác, sử dụng vào đầu năm 2027. Đồng thời, tại khu vực lân cận với Cảng quốc tế Nam Vân Phong đã đưa vào hoạt động Khu Công nghiệp Ninh Thủy, đang triển khai xây dựng Khu Công nghiệp Dốc Đá Trắng, đã chấp thuận chủ trương nhiều dự án khu công nghiệp như: Ninh Diêm 1, Ninh Xuân 1, Ninh Xuân 2… Dự kiến, nhu cầu đối với việc xuất, nhập hàng hóa bằng container tại Khu bến Nam Vân Phong sẽ rất lớn. Tuy nhiên, theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển, bến cảng, cầu cảng, bến phao, khu nước, vùng nước thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Khánh Hòa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 thì Khu bến Nam Vân Phong chưa được định hướng chức năng tiếp nhận hàng hóa container. Do đó, Sở Xây dựng kiến nghị xem xét đề xuất nghiên cứu, bổ sung định hướng trong các quy hoạch chuyên ngành cảng biển giai đoạn đến năm 2030 chức năng tiếp nhận, vận chuyển hàng hóa container tại Khu bến Nam Vân Phong, trong đó có Cảng quốc tế Nam Vân Phong. Đồng thời, cần tiếp tục quan tâm bổ sung chức năng, mở rộng vùng đất, vùng nước cho các bến cảng khác tại khu vực để đáp ứng được yêu cầu phát triển của địa phương, của vùng.
Bốc xếp hàng hóa tại Cảng quốc tế Nam Vân Phong.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cũng đề xuất nghiên cứu định hướng phát triển đối với khu vực Cảng quốc tế Bắc Vân Phong. Theo định hướng phát triển về cảng biển, Khu bến Bắc Vân Phong được định hướng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội liên vùng; tiềm năng phát triển thành cảng trung chuyển quốc tế; có bến container tổng hợp, hàng rời, bến cảng khách quốc tế. Ông Chu Văn An - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, hiện nay, tại khu vực Bắc Vân Phong đã có các dự án phát triển đô thị, du lịch như: Khu đô thị mới Tu Bông, Khu đô thị mới Đầm Môn, Khu đô thị mới cao cấp Cổ Mã… Ngoài ra, khu vực này còn được xác định là vị trí dự kiến thu hút đầu tư dự án xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu phi thuế quan, trung tâm thương mại, tài chính, cảng biển và đã được UBND tỉnh trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Trung tâm thương mại tự do Khánh Hòa. Do đó, Khu bến Bắc Vân Phong cần được quan tâm nghiên cứu, cập nhật phù hợp định hướng chung của hệ thống cảng biển quốc gia, vừa đảm bảo phù hợp định hướng phát triển của tỉnh, của khu vực.
Trong buổi làm việc với UBND tỉnh mới đây, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động của tỉnh trong việc phát triển hạ tầng hàng hải và giao thông thủy nội địa, góp phần thúc đẩy kinh tế biển và logistics của khu vực. Đối với KKT Vân Phong, Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang yêu cầu công tác quy hoạch phải được nghiên cứu tổng thể, toàn diện và mang tính đột phá. Cả Bắc Vân Phong và Nam Vân Phong cần được phát triển hài hòa, trong đó Nam Vân Phong phải trở thành một cực tăng trưởng quan trọng, tạo thế cân bằng và bổ trợ cho khu vực Bắc Vân Phong. Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam và các đơn vị tư vấn được giao khẩn trương triển khai quy hoạch theo đúng trình tự, bảo đảm tiến độ nhanh nhưng vẫn chặt chẽ, đồng bộ với quy hoạch, quốc gia, vùng, địa phương. Thứ trưởng thống nhất với đề xuất cập nhật quy hoạch phát triển công nghiệp đóng tàu tập trung; đồng thời rà soát, bổ sung chức năng bốc xếp container tại một số bến ở Nam Vân Phong nhằm đón đầu xu hướng tăng trưởng của vận tải container. Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng và tỉnh cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ để triển khai quy hoạch cảng biển theo hướng đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn, tránh chồng chéo và hạn chế việc phải điều chỉnh nhiều lần.
VĂN KỲ